Araştırma Makalesi

K En Yakın Komşu Makine Öğrenme Algoritmasına Dayalı Diabetes Mellitus Tahmini

Cilt: 8 Sayı: 3 30 Aralık 2024
PDF İndir
EN TR

K En Yakın Komşu Makine Öğrenme Algoritmasına Dayalı Diabetes Mellitus Tahmini

Öz

Amaç: Çalışmamızın amacı dünya çapında giderek artan ve önemli bir halk sağlığı sorunu hâline gelen diabetes mellitus hastalığının makine öğrenme yöntemi ile tahmin edilmesidir. Gereç ve Yöntemler: Çalışmada diabetes mellitus sağlık göstergelerini içeren ve kaggle veri tabanından elde edilen 253.680 örnek hacmine sahip veri kayıtları kullanılmıştır. K en yakın komşu yöntemi ile hastaların diabetes mellitus durumları makine öğrenme yaklaşımıyla tahmin edilmeye çalışılmıştır. Tüm işlemler R programı ile gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Kişilerin yaklaşık %15,8’i preDM ya da diabetes mellitus tanılıdır, %42,9’unde yüksek tansiyon, %42,4’ünde yüksek kolesterol bulunmaktadır. Sigara içenlerin oranı %44,3, ağır alkol tüketenlerin oranı ise %5,6’dır. Kalp hastalığı/krizi geçirenleri oranı ise %9,4, yürüyüşte zorluk çektiğini bildirenlerin oranı ise %16,8’dir. Fiziksel aktivitesi bulunmayanların oranı %24,4’tür. Diabetes mellitus tanısı olmayanların BMI ortalaması 27,74±6,26 iken diyabet hastası olanların BMI ortalaması 31,94±7,36 olarak bulunmuştur. K en yakın komşu yöntemi ile yapılan uygulamada diabetes mellitus tahmini en iyi eğitim ve test verisinin %90,0-%10,0 olarak ayrıldığı ve K komşuluk değerinin 3 (üç) alındığı durumda elde edilmiştir. İlgili belirteçler kullanılarak %97,2 doğruluk ve %88,9 kappa başarı değeri ile diabetes mellitus hastalığına sahip kişiler doğru tahmin edilebilmiştir. Sonuç: Makine öğrenme yöntemlerinin son yıllarda birçok alanda kullanımının yaygınlaştığı ve başarılı sonuçlar verdiği literatürde bildirilmektedir. Bu araştırmada da makine öğrenme yaklaşımıyla diabetes mellitus tahmininin yüksek başarı oranı ile gerçekleştirildiği uygulamalı olarak gösterilmiştir. Diabetes mellitus hastalığının sessiz ve artan sayıda ilerlediği bilindiğinden erken tanı hayati öneme sahiptir. K en yakın komşu yönteminin kolay uygulanabilirliği ve yüksek sınıflama performansı gibi avantajlarından dolayı diabetes mellitus hastalığının erken tanı ve tedavisi için sağlık hizmeti sağlayıcıları tarafından kullanılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1. Kır Biçer E, Çekiç M, Ayvazoğlu G. Üniversite Çalışanlarında Tip 2 Diyabet Riskinin ve İlişkili Faktörlerin Değerlendirilmesi. IGUSABDER. 2024;253–272.
  2. 2. Oliullah K, Rasel MH, Islam, MM. et al. A stacked ensemble machine learning approach for the prediction of diabetes. J Diabetes Metab Disord 23, 603–617 (2024). https://doi. org/10.1007/s40200-023-01321-2
  3. 3. Elsayed N, ElSayed Z and Ozer M. “Early Stage Diabetes Prediction via Extreme Learning Machine,” SoutheastCon 2022, Mobile, AL, USA, 2022, pp. 374-379, doi: 10.1109/Southeast- Con48659.2022.9764032.
  4. 4. Dritsas E, Trigka M. Data-Driven Machine-Learning Methods for Diabetes Risk Prediction. Sensors. 2022; 22(14):5304. https:// doi.org/10.3390/s22145304
  5. 5. Al-Haija QA, Smadi M, Al-Bataineh OM. Early Stage Diabetes Risk Prediction via Machine Learning. In: Abraham, A., et al. Proceedings of the 13th International Conference on Soft Computing and Pattern Recognition (SoCPaR 2021) (2022). Lecture Notes in Networks and Systems, vol 417. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-030-96302-6_42.
  6. 6. International Diabetes Federation. IDF Diabetes Atlas: 10th edition 2021. https://diabetesatlas.org/data/en/country/203/ tr.html Erişim Tarihi:07.07.2024.
  7. 7. Bishop CM. Pattern Recognition and Machine Learning. Springer, ISBN: 0-387- 31073-8 (2007).
  8. 8. Alpaydin E. Introduction to Machine Learning. London: The MIT Press (2010).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Endokrinoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

13 Eylül 2024

Kabul Tarihi

19 Aralık 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 8 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Ağlarcı, A. V., & Karakurt, F. (2024). K En Yakın Komşu Makine Öğrenme Algoritmasına Dayalı Diabetes Mellitus Tahmini. Turkish Journal of Diabetes and Obesity, 8(3), 265-276. https://doi.org/10.25048/tudod.1549498
AMA
1.Ağlarcı AV, Karakurt F. K En Yakın Komşu Makine Öğrenme Algoritmasına Dayalı Diabetes Mellitus Tahmini. Turk J Diab Obes. 2024;8(3):265-276. doi:10.25048/tudod.1549498
Chicago
Ağlarcı, Ali Vasfi, ve Feridun Karakurt. 2024. “K En Yakın Komşu Makine Öğrenme Algoritmasına Dayalı Diabetes Mellitus Tahmini”. Turkish Journal of Diabetes and Obesity 8 (3): 265-76. https://doi.org/10.25048/tudod.1549498.
EndNote
Ağlarcı AV, Karakurt F (01 Aralık 2024) K En Yakın Komşu Makine Öğrenme Algoritmasına Dayalı Diabetes Mellitus Tahmini. Turkish Journal of Diabetes and Obesity 8 3 265–276.
IEEE
[1]A. V. Ağlarcı ve F. Karakurt, “K En Yakın Komşu Makine Öğrenme Algoritmasına Dayalı Diabetes Mellitus Tahmini”, Turk J Diab Obes, c. 8, sy 3, ss. 265–276, Ara. 2024, doi: 10.25048/tudod.1549498.
ISNAD
Ağlarcı, Ali Vasfi - Karakurt, Feridun. “K En Yakın Komşu Makine Öğrenme Algoritmasına Dayalı Diabetes Mellitus Tahmini”. Turkish Journal of Diabetes and Obesity 8/3 (01 Aralık 2024): 265-276. https://doi.org/10.25048/tudod.1549498.
JAMA
1.Ağlarcı AV, Karakurt F. K En Yakın Komşu Makine Öğrenme Algoritmasına Dayalı Diabetes Mellitus Tahmini. Turk J Diab Obes. 2024;8:265–276.
MLA
Ağlarcı, Ali Vasfi, ve Feridun Karakurt. “K En Yakın Komşu Makine Öğrenme Algoritmasına Dayalı Diabetes Mellitus Tahmini”. Turkish Journal of Diabetes and Obesity, c. 8, sy 3, Aralık 2024, ss. 265-76, doi:10.25048/tudod.1549498.
Vancouver
1.Ali Vasfi Ağlarcı, Feridun Karakurt. K En Yakın Komşu Makine Öğrenme Algoritmasına Dayalı Diabetes Mellitus Tahmini. Turk J Diab Obes. 01 Aralık 2024;8(3):265-76. doi:10.25048/tudod.1549498

Cited By

Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Obezite ve Diyabet Uygulama ve Araştırma Merkezi’nin bilimsel yayım organıdır.

Web: https://obdm.beun.edu.tr/  Twitter: https://twitter.com/obezite_diyabet     Instagram: https://www.instagram.com/zbeuobezitediyabet/