Araştırma Makalesi

Yetişkin Kadınlarda Pişirme ve Yiyecek Hazırlama Becerilerinin Diabetes Mellitus Riski ile İlişkisi

Cilt: 8 Sayı: 3 30 Aralık 2024
PDF İndir
EN TR

Yetişkin Kadınlarda Pişirme ve Yiyecek Hazırlama Becerilerinin Diabetes Mellitus Riski ile İlişkisi

Öz

Amaç: Bu çalışma, yemek hazırlama görevini sıklıkla kadınların üstlendiği toplumumuzda kadınların pişirme ve yiyecek hazırlama becerileri ile diyabet riski arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntemler: Çalışmaya yaşları 19-64 yıl arasında değişen 254 kadın katılmıştır. Beyana dayalı alınan vücut ağırlığı ve boy uzunluğu bilgileri kullanılarak beden kütle indeksi (BKİ) hesaplanmıştır. Veriler araştırmacı tarafından hazırlanan anket formu kullanılarak toplanmıştır. Anket formunda sosyodemografik bilgileri, Finlandiya Diyabet Riski Anketi (FINDRISK) ve Pişirme ve Yiyecek Hazırlama Becerileri Ölçeği yer almaktadır. Verilerin analizinde bağımsız örneklem t testi ve Pearson Ki-Kare testi uygulanmıştır. Basit Doğrusal ve Çoklu Doğrusal Regresyon modeli ile veriler arasındaki ilişki incelenmiştir. İstatistiksel anlamlılık p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya katılan kadınların %73,2’sinde kronik hastalık yoktur, %50,8’i normal vücut ağırlığına sahiptir. Katılımcıların FINDRISK puan ortalaması 8,5±5,8 olup %20,1’inin diyabet riski yüksektir. İleri yaş grubunda olanlarda, evli ve BKİ’si ≥25 kg/m2 olanlarda diyabet riski daha yüksektir (p<0,05). Lisans ve üzeri eğitim seviyesine sahip olanlarda, evde her gün yemek pişirenlerde, yiyecek hazırlama becerileri puanı, pişirme ve yiyecek hazırlama becerileri puanı yüksek olanlarda daha düşük diyabet riski saptanmıştır (p<0,05). Pişirme ve yiyecek hazırlama becerileri ile FINDRISK puanı arasında negatif ilişki varken (Beta=-0,193, p=0,002); bekâr olma (Beta=4,340, p<0,001), eğitim seviyesinin düşük olması (Beta=2,115, p<0,001) ve kronik hastalığın olması (Beta=1,990, p=0,004) FINDRISK puanı ile pozitif ilişkili bulunmuştur. Sonuç: Bu çalışmanın sonuçları, diyabetin önlenmesinde diyet ve fiziksel aktivite gibi bilinen yaşam tarzı değişikliklerine ek olarak besin hazırlama ve pişirme becerilerinin de son derece önemli olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Finansal destek bulunmamaktadır.

Etik Beyan

Yazarlar arasında çıkar çatışması bulunmamaktadır.

Teşekkür

Çalışmamıza gönüllü katılım sağlayan tüm katılımcılara teşekkür ederiz.

Kaynakça

  1. 1. Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği (TEMD) Diabetes Mellitus ve Komplikasyonlarının Tanı, Tedavi ve İzlem Kılavuzu-2024, 16. Baskı, TEMD Yayınları, Ankara, 2004. (Erişim tarihi: 25.09.2024 https://file.temd.org.tr/Uploads/ publications/guides/documents/diabetesmellitus2024.pdf).
  2. 2. Satman I, Yilmaz T, Sengül A, Salman S, Salman F, Uygur S, Bastar I, Tütüncü Y, Sargin M, Dinççag N, Karsidag K, Kalaça S, Ozcan C, King H. Population-based study of diabetes and risk characteristics in Turkey: results of the turkish diabetes epidemiology study (TURDEP). Diabetes care. 2022;25(9):1551–6.
  3. 3. Satman I, Omer B, Tutuncu Y, Kalaca S, Gedik S, Dinccag N, Karsidag K, Genc S, Telci A, Canbaz B, Turker F, Yilmaz T, Cakir B, Tuomilehto J; TURDEP-II Study Group. Twelve-year trends in the prevalence and risk factors of diabetes and prediabetes in Turkish adults. Eur J Epidemiol. 2013;28(2):169–180. https://doi.org/10.1007/s10654-013-9771-5
  4. 4. Chamnan P, Simmons RK, Forouhi NG, Luben RN, Khaw KT, Wareham NJ, Griffin SJ. Incidence of type 2 diabetes using proposed HbA1c diagnostic criteria in the european prospective investigation of cancer-norfolk cohort: implications for preventive strategies. Diabetes care. 2011;34(4):950–956. https:// doi.org/10.2337/dc09-2326
  5. 5. Cannon A, Handelsman Y, Heile M, Shannon M. Burden of Illness in Type 2 Diabetes Mellitus. Journal of managed care & specialty pharmacy. 2018;24(9-a Suppl): S5–S13. https://doi. org/10.18553/jmcp.2018.24.9-a.s5
  6. 6. American Diabetes Association Professional Practice Committee. 3. Prevention or Delay of Type 2 Diabetes and Associated Comorbidities: Standards of Medical Care in Diabetes- 2022. Diabetes care. 2022;45(Suppl 1): S39–S45. https:// doi.org/10.2337/dc22-S003
  7. 7. Krasuska M, Davidson EM, Beune E, Jenum AK, Gill JM, Stronks K, van Valkengoed IG, Diaz E, Sheikh A. A Culturally Adapted Diet and Physical Activity Text Message Intervention to Prevent Type 2 Diabetes Mellitus for Women of Pakistani Origin Living in Scotland: Formative Study. JMIR Form Res. 2023;7: e33810. https://doi.org/10.2196/33810
  8. 8. Brown MC, Hawley C, Ornelas IJ, Huber C, Best L, Thorndike AN, Beresford S, Howard BV, Umans JG, Hager A, Fretts AM. Adapting a cooking, food budgeting and nutrition intervention for a rural community of American Indians with type 2 diabetes in the North-Central United States. Health Educ Res. 2023;38(1):13–27. https://doi.org/10.1093/her/cyac033

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Halk Sağlığı Beslenmesi, Klinik Beslenme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

24 Ekim 2024

Kabul Tarihi

15 Aralık 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 8 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Şarahman Kahraman, C., Memiç İnan, C., & Çetiner, Ö. (2024). Yetişkin Kadınlarda Pişirme ve Yiyecek Hazırlama Becerilerinin Diabetes Mellitus Riski ile İlişkisi. Turkish Journal of Diabetes and Obesity, 8(3), 277-286. https://doi.org/10.25048/tudod.1573369
AMA
1.Şarahman Kahraman C, Memiç İnan C, Çetiner Ö. Yetişkin Kadınlarda Pişirme ve Yiyecek Hazırlama Becerilerinin Diabetes Mellitus Riski ile İlişkisi. Turk J Diab Obes. 2024;8(3):277-286. doi:10.25048/tudod.1573369
Chicago
Şarahman Kahraman, Ceren, Cansu Memiç İnan, ve Özlem Çetiner. 2024. “Yetişkin Kadınlarda Pişirme ve Yiyecek Hazırlama Becerilerinin Diabetes Mellitus Riski ile İlişkisi”. Turkish Journal of Diabetes and Obesity 8 (3): 277-86. https://doi.org/10.25048/tudod.1573369.
EndNote
Şarahman Kahraman C, Memiç İnan C, Çetiner Ö (01 Aralık 2024) Yetişkin Kadınlarda Pişirme ve Yiyecek Hazırlama Becerilerinin Diabetes Mellitus Riski ile İlişkisi. Turkish Journal of Diabetes and Obesity 8 3 277–286.
IEEE
[1]C. Şarahman Kahraman, C. Memiç İnan, ve Ö. Çetiner, “Yetişkin Kadınlarda Pişirme ve Yiyecek Hazırlama Becerilerinin Diabetes Mellitus Riski ile İlişkisi”, Turk J Diab Obes, c. 8, sy 3, ss. 277–286, Ara. 2024, doi: 10.25048/tudod.1573369.
ISNAD
Şarahman Kahraman, Ceren - Memiç İnan, Cansu - Çetiner, Özlem. “Yetişkin Kadınlarda Pişirme ve Yiyecek Hazırlama Becerilerinin Diabetes Mellitus Riski ile İlişkisi”. Turkish Journal of Diabetes and Obesity 8/3 (01 Aralık 2024): 277-286. https://doi.org/10.25048/tudod.1573369.
JAMA
1.Şarahman Kahraman C, Memiç İnan C, Çetiner Ö. Yetişkin Kadınlarda Pişirme ve Yiyecek Hazırlama Becerilerinin Diabetes Mellitus Riski ile İlişkisi. Turk J Diab Obes. 2024;8:277–286.
MLA
Şarahman Kahraman, Ceren, vd. “Yetişkin Kadınlarda Pişirme ve Yiyecek Hazırlama Becerilerinin Diabetes Mellitus Riski ile İlişkisi”. Turkish Journal of Diabetes and Obesity, c. 8, sy 3, Aralık 2024, ss. 277-86, doi:10.25048/tudod.1573369.
Vancouver
1.Ceren Şarahman Kahraman, Cansu Memiç İnan, Özlem Çetiner. Yetişkin Kadınlarda Pişirme ve Yiyecek Hazırlama Becerilerinin Diabetes Mellitus Riski ile İlişkisi. Turk J Diab Obes. 01 Aralık 2024;8(3):277-86. doi:10.25048/tudod.1573369

Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Obezite ve Diyabet Uygulama ve Araştırma Merkezi’nin bilimsel yayım organıdır.

Web: https://obdm.beun.edu.tr/  Twitter: https://twitter.com/obezite_diyabet     Instagram: https://www.instagram.com/zbeuobezitediyabet/