Amaç: Diabetes mellitus, hipertansiyon ve hiperlipidemi, genellikle birlikte ortaya çıkan ve bir araya geldiklerinde kardiyovasküler
riski katlanarak artıran, birbiriyle yakın ilişki içindeki kronik hastalıklardır. Bu çalışmanın amacı, diabetes mellitus, hipertansiyon ve
hiperlipidemiye yönelik bilgi düzeyini aynı anda ölçebilen kapsamlı bir bilgi aracının psikometrik özelliklerini değerlendirmektir.
Gereç ve Yöntemler: Araştırmanın örneklemini 384 hasta oluşturmuştur. Ölçeğin geçerliği ve güvenirliğini değerlendirmek amacıyla
açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri uygulanmıştır. Demografik değişkenlere göre bilgi puanlarının karşılaştırılmasında bağımsız
örneklem t-testi kullanılmıştır.
Bulgular: Araştırma bulgularına göre, ulusal literatüre geçerliği ve güvenirliği yüksek bir ölçek kazandırılmıştır. Elde edilen psikometrik
bulgular, ölçeğin orijinal formunda rapor edilen yapı ve güvenirlik değerleri ile uyumlu olduğunu göstermektedir. Ayrıca bilgi düzeylerinin
bazı sosyodemografik değişkenlere göre anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Kadınların diabetes mellitus, genel konular ve toplam bilgi puanları erkeklerden yüksek bulunmuştur. Bekârlar ilaç bilgisi ve toplam puanda evlilerden; lise altı eğitim grubundakiler ise
hipertansiyon, hiperlipidemi ve toplam bilgi puanlarında lise ve üzeri eğitim grubundakilerden anlamlı düzeyde yüksek puan almıştır.
Yaş, gelir ve eşlik eden diğer kronik hastalıklar ile bilgi puanları arasında ise anlamlı herhangi bir farklılık saptanmamıştır.
Sonuç: Bu bulgular, diabetes mellitus, hipertansiyon ve hiperlipidemi bilgi düzeylerini artırmaya yönelik eğitim ve farkındalık
çalışmalarında sosyodemografik özelliklerin dikkate alınmasının önemli olduğunu göstermektedir.
Diabetes mellitus Hipertansiyon Hiperlipidemi Kronik hastalık Sağlık okuryazarlığı
Yazarlar herhangi bir çıkar çatışması bulunmadığını beyan etmektedirler. Ayrıca, yazarların hiçbiri verilerin toplandığı kurumda görev yapmamaktadır ve yazarlar ile ilgili kurum arasında herhangi bir çıkar çatışması bulunmamaktadır.
Aim: Diabetes mellitus, hypertension, and hyperlipidemia are closely interrelated chronic diseases that commonly occur together
and, when combined, exponentially increase cardiovascular risk. The aim of this study is to evaluate the psychometric properties
of a comprehensive knowledge instrument capable of simultaneously measuring the level of knowledge regarding diabetes mellitus,
hypertension, and hyperlipidemia.
Material and Methods: The sample of the study consisted of 384 patients. Exploratory and confirmatory factor analyses were conducted
to assess the validity and reliability of the scale. Independent samples t-test was used to compare knowledge scores according to
demographic variables.
Results: According to the findings of the study, a scale with high validity and reliability was introduced into the national literature. The
psychometric findings obtained indicate that the scale is consistent with the structural and reliability values reported in the original form.
In addition, knowledge levels were found to differ significantly according to certain sociodemographic variables. Women had higher
scores than men in diabetes mellitus, general topics, and total knowledge scores. Single participants scored significantly higher than
married participants in medication knowledge and total scores; participants with below high school education also scored significantly
higher than those with high school education and above in hypertension, hyperlipidemia, and total knowledge scores. No significant
differences were found between knowledge scores and age, income, or the presence of other comorbid chronic diseases.
Conclusion: These findings demonstrate that sociodemographic characteristics should be taken into consideration in educational and
awareness studies aimed at increasing knowledge levels regarding diabetes mellitus, hypertension, and hyperlipidemia.
Diabetes mellitus Hypertension Hyperlipidemia Chronic disease Health literacy.
The authors declare that there is no conflict of interest. In addition, none of the authors is employed at the institution where the data were collected, and there is no conflict of interest between the authors and the relevant institution.
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Sağlık Kurumları Yönetimi |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 21 Kasım 2025 |
| Kabul Tarihi | 18 Nisan 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 30 Nisan 2026 |
| IZ | https://izlik.org/JA78SJ64DA |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Cilt: 10 Sayı: 1 |
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Obezite ve Diyabet Uygulama ve Araştırma Merkezi’nin bilimsel yayım organıdır.
Web: https://obdm.beun.edu.tr/ Twitter: https://twitter.com/obezite_diyabet Instagram: https://www.instagram.com/zbeuobezitediyabet/