Araştırma Makalesi

Diabetes Mellitus, Hipertansiyon ve Hiperlipidemi Bilgi Aracının Psikometrik Özelliklerinin Değerlendirilmesi

Cilt: 10 Sayı: 1 30 Nisan 2026
PDF İndir
TR EN

Diabetes Mellitus, Hipertansiyon ve Hiperlipidemi Bilgi Aracının Psikometrik Özelliklerinin Değerlendirilmesi

Öz

Amaç: Diabetes mellitus, hipertansiyon ve hiperlipidemi, genellikle birlikte ortaya çıkan ve bir araya geldiklerinde kardiyovasküler riski katlanarak artıran, birbiriyle yakın ilişki içindeki kronik hastalıklardır. Bu çalışmanın amacı, diabetes mellitus, hipertansiyon ve hiperlipidemiye yönelik bilgi düzeyini aynı anda ölçebilen kapsamlı bir bilgi aracının psikometrik özelliklerini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntemler: Araştırmanın örneklemini 384 hasta oluşturmuştur. Ölçeğin geçerliği ve güvenirliğini değerlendirmek amacıyla açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri uygulanmıştır. Demografik değişkenlere göre bilgi puanlarının karşılaştırılmasında bağımsız örneklem t-testi kullanılmıştır. Bulgular: Araştırma bulgularına göre, ulusal literatüre geçerliği ve güvenirliği yüksek bir ölçek kazandırılmıştır. Elde edilen psikometrik bulgular, ölçeğin orijinal formunda rapor edilen yapı ve güvenirlik değerleri ile uyumlu olduğunu göstermektedir. Ayrıca bilgi düzeylerinin bazı sosyodemografik değişkenlere göre anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Kadınların diabetes mellitus, genel konular ve toplam bilgi puanları erkeklerden yüksek bulunmuştur. Bekârlar ilaç bilgisi ve toplam puanda evlilerden; lise altı eğitim grubundakiler ise hipertansiyon, hiperlipidemi ve toplam bilgi puanlarında lise ve üzeri eğitim grubundakilerden anlamlı düzeyde yüksek puan almıştır. Yaş, gelir ve eşlik eden diğer kronik hastalıklar ile bilgi puanları arasında ise anlamlı herhangi bir farklılık saptanmamıştır. Sonuç: Bu bulgular, diabetes mellitus, hipertansiyon ve hiperlipidemi bilgi düzeylerini artırmaya yönelik eğitim ve farkındalık çalışmalarında sosyodemografik özelliklerin dikkate alınmasının önemli olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Yazarlar herhangi bir çıkar çatışması bulunmadığını beyan etmektedirler. Ayrıca, yazarların hiçbiri verilerin toplandığı kurumda görev yapmamaktadır ve yazarlar ile ilgili kurum arasında herhangi bir çıkar çatışması bulunmamaktadır.

Kaynakça

  1. 1. Alsaedi R, McKeirnan K. Literature review of type 2 di abetes management and health literacy. Diabetes Spectr. 2021;34(4):399-406. doi:10.2337/ds21-0014.
  2. 2. Mishra S, Tiwari P, Yadav R, Patel PS. An extensive analysis of diseases associated with diabetes. J Pharma Insights Res. 2024;2(3):174-187. doi:10.69613/ng1j7s13.
  3. 3. International Diabetes Federation. IDF Diabetes Atlas [In ternet]. 10th ed. Brussels: International Diabetes Federation; 2021 [cited 2026 Apr 19]. p. 75-99. Available from: https://di abetesatlas.org
  4. 4. Mirza M, Nishath SH, Saeed FU. The silent storm: Unders tanding hypertension. Int J Innov Sci Res Technol. 2024;9(4). doi:10.38124/IJISRT24APR1387.
  5. 5. Cheung BM, Or B, Fei Y, Tsoi MF. A 2020 vision of hyper tension. Korean Circ J. 2020;50(6):469-475. doi:10.4070/ kcj.2020.0067.
  6. 6. IHME. Global burden of disease collaborative network. Glo bal burden of disease study 2019 (GBD 2019) results. Seattle (WA): Institute for Health Metrics and Evaluation; 2020.
  7. 7. World Health Organization. Global report on hypertension [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2023 [cited 2026 Apr 19]. Available from: https://www.who.int/teams/ noncommunicable-diseases/hypertension-report
  8. 8. Altun B, Arici M, Nergizoglu G, Derici U, Karatan O, Turgan C, et al. Prevalence, awareness, treatment and control of hy pertension in Turkey (the PatenT study) in 2003. J Hypertens. 2005;23(10):1817-1823.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Kurumları Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Nisan 2026

Gönderilme Tarihi

21 Kasım 2025

Kabul Tarihi

18 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 10 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Selvi Sarıgül, S., Demir, H., & Biçer, İ. (2026). Diabetes Mellitus, Hipertansiyon ve Hiperlipidemi Bilgi Aracının Psikometrik Özelliklerinin Değerlendirilmesi. Turkish Journal of Diabetes and Obesity, 10(1), 30-45. https://izlik.org/JA78SJ64DA
AMA
1.Selvi Sarıgül S, Demir H, Biçer İ. Diabetes Mellitus, Hipertansiyon ve Hiperlipidemi Bilgi Aracının Psikometrik Özelliklerinin Değerlendirilmesi. Turk J Diab Obes. 2026;10(1):30-45. https://izlik.org/JA78SJ64DA
Chicago
Selvi Sarıgül, Seval, Halil Demir, ve İsmail Biçer. 2026. “Diabetes Mellitus, Hipertansiyon ve Hiperlipidemi Bilgi Aracının Psikometrik Özelliklerinin Değerlendirilmesi”. Turkish Journal of Diabetes and Obesity 10 (1): 30-45. https://izlik.org/JA78SJ64DA.
EndNote
Selvi Sarıgül S, Demir H, Biçer İ (01 Nisan 2026) Diabetes Mellitus, Hipertansiyon ve Hiperlipidemi Bilgi Aracının Psikometrik Özelliklerinin Değerlendirilmesi. Turkish Journal of Diabetes and Obesity 10 1 30–45.
IEEE
[1]S. Selvi Sarıgül, H. Demir, ve İ. Biçer, “Diabetes Mellitus, Hipertansiyon ve Hiperlipidemi Bilgi Aracının Psikometrik Özelliklerinin Değerlendirilmesi”, Turk J Diab Obes, c. 10, sy 1, ss. 30–45, Nis. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA78SJ64DA
ISNAD
Selvi Sarıgül, Seval - Demir, Halil - Biçer, İsmail. “Diabetes Mellitus, Hipertansiyon ve Hiperlipidemi Bilgi Aracının Psikometrik Özelliklerinin Değerlendirilmesi”. Turkish Journal of Diabetes and Obesity 10/1 (01 Nisan 2026): 30-45. https://izlik.org/JA78SJ64DA.
JAMA
1.Selvi Sarıgül S, Demir H, Biçer İ. Diabetes Mellitus, Hipertansiyon ve Hiperlipidemi Bilgi Aracının Psikometrik Özelliklerinin Değerlendirilmesi. Turk J Diab Obes. 2026;10:30–45.
MLA
Selvi Sarıgül, Seval, vd. “Diabetes Mellitus, Hipertansiyon ve Hiperlipidemi Bilgi Aracının Psikometrik Özelliklerinin Değerlendirilmesi”. Turkish Journal of Diabetes and Obesity, c. 10, sy 1, Nisan 2026, ss. 30-45, https://izlik.org/JA78SJ64DA.
Vancouver
1.Seval Selvi Sarıgül, Halil Demir, İsmail Biçer. Diabetes Mellitus, Hipertansiyon ve Hiperlipidemi Bilgi Aracının Psikometrik Özelliklerinin Değerlendirilmesi. Turk J Diab Obes [Internet]. 01 Nisan 2026;10(1):30-45. Erişim adresi: https://izlik.org/JA78SJ64DA

Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Obezite ve Diyabet Uygulama ve Araştırma Merkezi’nin bilimsel yayım organıdır.

Web: https://obdm.beun.edu.tr/  Twitter: https://twitter.com/obezite_diyabet     Instagram: https://www.instagram.com/zbeuobezitediyabet/