Fazla Kilolu ve Obez Adolesanlarda Akdeniz Diyetine Uyumun Antropometrik Ölçümler ve Lipid Profili ile İlişkisi

Öz

Amaç: Bu çalışmada, fazla kilolu veya obez adölesanlarda Akdeniz diyetine uyum ile antropometrik ölçümler, vücut kompozisyonu ve lipid profili arasındaki ilişki incelendi.Gereç ve Yöntemler: Bu kesitsel çalışmada 10–19 yaşlarındaki 246 adölesana ait veriler analiz edildi. Akdeniz diyetine uyum, Çocuklar ve Adölesanlar için Akdeniz Diyeti Kalite İndeksi (KIDMED) kullanılarak puanlandı. Antropometrik ölçümler ve vücut kompozisyonu verileri çalışma değerlendirmesi sırasında elde edilirken, lipid sonuçları tıbbi kayıtlardan alındı. Uyum grupları, verilerin özelliklerine göre parametrik, parametrik olmayan veya ki-kare testleriyle karşılaştırıldı. Bağımsız ilişkilerin belirlenmesinde hiyerarşik doğrusal regresyon kullanıldı. Antropometrik modellere yaş ve cinsiyet, LDL kolesterol modeline ise ek olarak beden kütle indeksi standart sapma skoru dahil edildi.Bulgular: Olguların %32,5’i düşük, %48,8’i orta ve %18,7’si yüksek Akdeniz diyeti uyum grubundaydı. Beden kütle indeksi standart sapma skoru standart sapma skoru, bel çevresi, bel-boy oranı, triponderal kütle indeksi ve LDL kolesterol düzeyi üç uyum kategorisi arasında farklılık gösterdi. Regresyon analizinde, yüksek uyum düşük uyumla karşılaştırıldığında beden kütle indeksi standart sapma skoru (B=−0,386; p=0,006), bel-boy oranı (B=−0,032; p=0,022), triponderal kütle indeksi (B=−1,464; p=0,004) ve LDL kolesterol düzeyi (B=−12,986 mg/dL; p=0,003) daha düşüktü. Vücut yağ yüzdesi, gövde yağ yüzdesi, visseral adipozite indeksi, total kolesterol, HDL kolesterol, trigliserit ve dislipidemi sıklığı açısından gruplar arasında fark saptanmadı.Sonuç: Fazla kilolu veya obez adölesanlar arasında Akdeniz diyetine uyumu yüksek olanlarda, ağırlıkla ilişkili antropometrik göstergeler ve LDL kolesterol değerleri daha düşüktü.

Anahtar Kelimeler

• Adölesan
• Akdeniz diyeti
• Antropometri
• Fazla kiloluluk
• Lipid profili
• Obezite

Destekleyen Kurum

Bu çalışma herhangi bir kamu kurumu, ticari kuruluş veya kâr amacı gütmeyen kuruluş tarafından finansal olarak desteklenmemiştir.

Etik Beyan

Çalışma, İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Klinik Araştırmalar Etik Kurulu tarafından onaylanmıştır (onay tarihi: 4 Şubat 2025; onay no: E-83045809-804.01-1225960). On sekiz yaş ve üzerindeki katılımcılardan yazılı bilgilendirilmiş onam alınmıştır. On sekiz yaşından küçük katılımcılar için ebeveyn veya yasal vasiden yazılı bilgilendirilmiş onam, uygun durumlarda katılımcılardan ayrıca olur alınmıştır.

Teşekkür

Yazarlar, çalışmaya katılan tüm adolesanlara ve ailelerine teşekkür eder.

Association of Mediterranean Diet Adherence With Anthropometric Measures and Lipid Profile in Adolescents With Overweight or Obesity

Öz

Aim: This study examined the association of Mediterranean diet adherence with anthropometric measures, body composition, and lipid profile in adolescents with overweight or obesity.Material and Methods: Data from 246 adolescents aged 10–19 years were analyzed in this cross-sectional study. Mediterranean dietary adherence was scored with KIDMED. Anthropometric and body composition measurements were obtained during the study assessme nt, whereas lipid results were extracted from medical records. Comparisons across adherence categories were performed with parametric, nonparametric, or chi-square tests, as appropriate. Hierarchical linear regression was used to estimate independent associations. Age and sex were included in the anthropometric models, and body mass index standard deviation score (BMI-SDS) was added as a covariatein the LDL cholesterol model. Results: Low, moderate, and high Mediterranean diet adherence accounted for 32.5%, 48.8%, and 18.7% of cases, respectively. BMI-SDS, waist circumference, waist-to-height ratio, triponderal mass index, and LDL cholesterol varied across the three adherence categories. In the regression models, the coefficients for high versus low adherence were −0.386 for BMI-SDS (p=0.006), −0.032 for waist-to-height ratio (p=0.022), −1.464 for triponderal mass index (p=0.004), and −12.986 mg/dL for LDL cholesterol (p=0.003). No between-group differences were detected in body fat percentage, trunk fat percentage, visceral adiposity index, total cholesterol, HDL cholesterol, triglycerides, or dyslipidemia prevalence.Conclusion: Among adolescents with overweight or obesity, those with high Mediterranean diet adherence had lower values for weightrelated anthropometric indices and LDL cholesterol.

Anahtar Kelimeler

• Adolescent
• Anthropometry
• Lipid profile
• Mediterranean diet
• Obesity
• Overweight

Destekleyen Kurum

This study received no financial support from any public, commercial, or not-for-profit organization.

Etik Beyan

The study was approved by the Clinical Research Ethics Committee of Istanbul University-Cerrahpaşa (approval date: February 4, 2025; approval no: E-83045809-804.01-1225960). Written informed consent was obtained from participants aged 18 years or older. For participants younger than 18 years, written informed consent was obtained from a parent or legal guardian, and assent was obtained from the participants when appropriate.

Teşekkür

The authors thank all adolescents and their families who participated in the study.

Kaynakça

1. 1. Valerio G, Di Bonito P, Calcaterra V, Cherubini V, Corica D, De Sanctis L, Di Sessa A, Faienza MF, Fornari E, Iughetti L, Licenziati MR, Manco M, Miraglia Del Giudice E, Morandi A, Salerno M, Street ME, Umano GR, Wasniewska M, Maffeis C. Cardiometabolic risk in children and adolescents with obesity: a position paper of the Italian Society for Pediatric Endocrinology and Diabetology. Ital J Pediatr. 2024;50(1):205.
2. 2. Guasch‐Ferré M, Willett WC. The Mediterranean diet and health: a comprehensive overview. J Intern Med. 2021;290(3):549-566.
3. 3. López-Gil JF, García-Hermoso A, Martínez-González MÁ, Rodríguez-Artalejo F. Mediterranean diet and cardiometabolic biomarkers in children and adolescents: a systematic review and meta-analysis. JAMA Netw Open. 2024;7(7):e2421976.
4. 4. Di Nucci A, Silano M, Cardamone E. Adherence to mediterranean diet and health outcomes in adolescents: an umbrella review. Nutr Rev. 2025;83(3):e1329-1342.
5. 5. Serra-Majem L, Ribas L, Ngo J, Ortega RM, García A, Pérez-Rodrigo C, Aranceta J. Food, youth and the Mediterranean diet in Spain. Development of KIDMED, Mediterranean Diet Quality Index in children and adolescents. Public Health Nutr. 2004;7(7):931-935.
6. 6. López-Gajardo MA, Leo FM, Sánchez-Miguel PA, López-Gajardo D, Soulas C, Tapia-Serrano MA. KIDMED 2.0, An update of the KIDMED questionnaire: Evaluation of the psychometric properties in youth. Front Nutr. 2022;9.
7. 7. Apaydin Kaya Ç, Temiz G. The Turkish Version of the Mediterranean Diet Quality Index (KIDMED). Turkish J Fam Med Prim Care. 2021;15(2):341-347.
8. 8. Galan-Lopez P, Sanchez-Oliver AJ, Pihu M, Gísladóttír T, Domínguez R, Ries F. Association between adherence to the mediterranean diet and physical fitness with body composition parameters in 1717 european adolescents: the adoleshealth study. Nutrients . 2019;12(1):77.

9. 9. Özer Y, Güneş Kaya D. Biyoelektrik impedans analiz ile vücut yağı yüzdesi analizi yapılan çocuk ve adölesanlarda geleneksel ve yeni antropometrik indekslerin karşılaştırılması. Turkish J Diabetes Obes. 2024;8(1):79-87.
10. 10. Peterson CM, Su H, Thomas DM, Heo M, Golnabi AH, Pietrobelli A, Heymsfield SB. Tri-ponderal mass index vs body mass index in estimating body fat during adolescence. JAMA Pediatr. 2017;171(7):629-636.
11. 11. Amato MC, Giordano C, Galia M, Criscimanna A, Vitabile S, Midiri M, Galluzzo A; AlkaMeSy Study Group. Visceral adiposity index: a reliable indicator of visceral fat function associated with cardiometabolic risk. Diabetes Care. 2010;33(4):920922.
12. 12. Expert Panel on Integrated Guidelines for Cardiovascular Health and Risk Reduction in Children and Adolescents: Summary Report. Pediatrics. 2011;128(Supplement_5):S213-256.
13. 13. Massini G, Capra N, Buganza R, Vitello M, de Sanctis L, Guardamagna O. Impact of mediterranean diet adherence on lipid profiles in pediatric primary dyslipidemia: insights from the updated KIDMED score. Nutrients. 2025;17(4):623.
14. 14. Neyzi O, Furman A, Bundak R, Gunoz H, Darendeliler F, Bas F. Growth references for Turkish children aged 6 to 18 years. Acta Paediatr Int J Paediatr. 2006;95(12):1635-1641.
15. 15. Erzurum Alim N, Çalışkan G, Beşler ZN. Assessment of adherence to the mediterranean diet and behaviors of fruit and vegetable consumption in adolescents. VHS. 2022;12(1):152159.
16. 16. Sarı-öz S, Hızlı Güldemir H. The relationship between bmi, kidmed score, and nutritional habits of female adolescents: a cross sectional study. Clin Exp Heal Sci. 2024;14(2):454-462.
17. 17. Grams L, Nelius AK, Garrido Pastor G, Sillero-Quintana M, Veiga ÓL, Homeyer D, Kück M. Comparison of adherence to mediterranean diet between spanish and german school-children and influence of gender, overweight, and physical activity. Nutrients. 2022;14(21):4697.
18. 18. Bacopoulou F, Landis G, Rentoumis A, Tsitsika A, Efthymiou V. Mediterranean diet decreases adolescent waist circumference. Eur J Clin Invest. 2017;47(6):447-455.
19. 19. Lassale C, Fitó M, Morales‐Suárez‐Varela M, Moya A, Gómez SF, Schröder H. Mediterranean diet and adiposity in children and adolescents: A systematic review. Obes Rev. 2022;23(S1).
20. 20. Warkentin S, Stratakis N, Fabbri L, Wright J, Yang TC, Bryant M, Heude B, Slama R, Montazeri P, Vafeiadi M, Grazuleviciene R, Brantsæter AL, Vrijheid M. Dietary patterns among European children and their association with adiposity-related outcomes: a multi-country study. Int J Obes (Lond). 2025;49(2):295-305.
21. 21. Vizzuso S, Del Torto A, Dilillo D, Calcaterra V, Di Profio E, Leone A, Gilardini L, Bertoli S, Battezzati A, Zuccotti GV, Verduci E. Visceral adiposity index (vai) in children and adolescents with obesity: no association with daily energy intake but promising tool to identify metabolic syndrome (MetS). Nutrients. 2021;13(2):413.
22. 22. Dong Y, Bai L, Cai R, Zhou J, Ding W. Visceral adiposity index performed better than traditional adiposity indicators in predicting unhealthy metabolic phenotype among Chinese children and adolescents. Sci Rep. 2021;11(1):23850.
23. 23. Gümüş M, Bayraktaroğlu T, Pişkin İE, Akalın TC, Yamaner F. Effects of twenty-four weeks training on insulin resistance parameters and metabolic profiles in adolescent wrestlers. Turk J Diab Obes. 2017;1(3):133-139. doi:10.25048/tjdo.2017.21.
24. 24. Ekici E, Yıldız A. Adölesanların kilo yönetiminde 5210 beslenme yönetimi programının etkisi. Turk J Diab Obes. 2018;2(2):72-84. doi:10.25048/tjdo.2018.175