Türkiye – Mauritania Relations

Öz

Mauritania declared its independence from France in 1960. It became a member of the United Nations in 1961. It conducts a balanced foreign policy with Russia, China and NATO. There were no significant relations between Mauritania and Turkey until the 2000s. The first visits at ministerial level began in 2008. Relations have gained momentum with visits taking place at the presidential level. There are two important turning points in relationships. The first was the Mauritanian President's visit to Turkey in 2010. Following the visit, Mauritania's embassy opened in 2010. The Embassy of Turkey opened in 2011. Thus, began diplomatic relations. Secondly, in 2018, President Erdoğan visited Mauritania. One of the most important elements in Turkey-Mauritania relations is the aid provided by Turkey to Mauritania. It has provided support in the form of food aid, healthcare, water wells, and combating desertification. Import and export figures have increased erratically. Fishing is an important sector in the commercial relations between the two countries. Military agreements have also been signed between the two countries. The business council established between the two countries has made a significant contribution to trade relations.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye
• Afrika
• Moritanya
• Sahel

Türkiye - Moritanya İlişkileri

Öz

Moritanya 1960 yılında Fransa’dan bağımsızlığını ilan etmiştir. 1961 yılında BM üyesi olmuştur. Rusya, Çin ve NATO ile dengeli bir dış politika yürütmektedir. Moritanya- Türkiye arasında 2000’li yıllara kadar kayda değer bir ilişki bulunmamaktadır. 2008 yılında Bakan düzeyinde başlayan ilk ziyaretleri müteakiben Devlet Başkanları düzeyinde de ziyaretlerin gerçekleşmesiyle ilişkiler ivme kazanmıştır. İlişkilere ivme kazandıran iki önemli dönüm noktası bulunmaktadır. Bunlardan ilki 2010 yılında Moritanya Cumhurbaşkanının Türkiye ziyaretidir. Ziyaret sonrasında Moritanya’nın büyükelçiliği 2010’da, Türkiye’nin Büyükelçiliği 2011’de açılmıştır. Böylece diplomatik ilişkiler başlamıştır. İkincisi 2018 yılında Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Moritanya’yı ziyaretidir. Türkiye- Moritanya ilişkilerindeki en önemli unsurlardan birisini Türkiye’den Moritanya’ya yapılan yardımlar oluşturmaktadır. Türkiye, sağlık, gıda yardımları, su kuyuları, çölleşme ile mücadele konularında Moritanya’ya destek vermiştir. İlişkilerin gelişmesi için iki ülke arasında muhtelif anlaşmalar imzalanmıştır. İthalat ihracat rakamları her ne kadar her iki ülke açısından artmış olsa da ani iniş çıkışlara bağlı olarak istikrarsız bir tablo ortaya koymaktadır. İki ülke arasındaki ticari ilişkilerde balıkçılık önemli bir sektördür. İki ülke arasında askeri anlaşmalar da imzalanmıştır. İki ülke arasında kurulan iş konseyi ticari ilişkilere önemli katkı sunmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye
• Afrika
• Moritanya
• Sahel

Kaynakça

1. AK Parti, (2018, Mart 01). Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Moritanya Cumhurbaşkanı Abdulaziz ortak basın toplantısı düzenledi, https://www.akparti.org.tr/haberler/cumhurbaskani-erdogan-ile-moritanya-cumhurbaskani-abdulaziz-ortak-basin-toplantisi-duzenledi/
2. Ak Parti, (2024, Nisan21). Dışişleri Bakanımız Fidan, Moritanya Dışişleri Bakanı Merzuk ile ortak basın toplantısında konuştu, https://www.akparti.org.tr/alt-slider-haberleri/disisleri-bakanimiz-fidan-moritanya-disisleri-bakani-merzuk-ile-ortak-basin-toplantisinda-konustu-21-04-2024-20-56-39/
3. Aminoh, A. (2023, Ağustos 03). NATO ortağı Moritanya, Çin ve Rusya'ya doğru ilerliyor, Independent Türkçe, https://www.indyturk.com/node/652481/d%C3%BCnya/nato-orta%C4%9F%C4%B1-moritanya-%C3%A7in-ve-rusyaya-do%C4%9Fru-ilerliyor
4. Anadolu Ajansı. (2016, Nisan 06). Moritanya ile ormancılıkta işbirliği protokolü imzalandı, https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/moritanya-ile-ormancilikta-isbirligi-protokolu-imzalandi/550595
5. Anadolu Ajansı. (2018a, Şubat 28). Moritanyalılar Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı coşkuyla karşıladı, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/-moritanyalilar-cumhurbaskani-erdogan-i-coskuyla-karsiladi/1076483
6. Anadolu Ajansı. (2018b, Şubat 28). Moritanyalı alimlerden Cumhurbaşkanı Erdoğan'a teşekkür, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/moritanyali-alimlerden-cumhurbaskani-erdogana-tesekkur/1076629
7. Anadolu Ajansı. (2018c, Mayıs 05). Türkiye'nin adayı İİT Genel Sekreter Yardımcısı olarak seçildi, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/turkiyenin-adayi-iit-genel-sekreter-yardimcisi-olarak-secildi/1136137
8. Anadolu Ajansı. (2018d, Şubat 27). Türkiye ile arkadaşça değil, kardeşçe bir ilişkimiz var, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/turkiye-ile-arkadasca-degil-kardesce-bir-iliskimiz-var/1074821

9. Anadolu Ajansı. (2018e, Ağustos 25). Kızılay Senegal ve Moritanya’da yüzleri güldürdü, https://www.aa.com.tr/tr/yasam/kizilay-senegal-ve-moritanyada-yuzleri-guldurdu/1238734
10. Aydın Z. (2016, Nisan 13). Türkiye 9 Afrika ülkesini suya kavuşturacak, Anadolu Ajansı, https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/turkiye-9-afrika-ulkesini-suya-kavusturacak/554150 China Radio International (CRI). (2025, Temmuz 19). Çin ve Moritanya liderlerinden karşılıklı tebrik mesajları, https://turkish.cri.cn/2025/07/19/ARTI1752909752981747
11. DEİK, Türkiye Moritanya İş Konseyi, Künye, https://www.deik.org.tr/turkiye-afrika-is-konseyleri-turkiye-moritanya-is-konseyi?pm=28&sm=kunye
12. Demirci, Z. (2020, Haziran 03). TİKA'dan Moritanya'nın Kovid-19'la mücadelesine destek, Anadolu Ajansı, https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/tikadan-moritanyanin-kovid-19la-mucadelesine-destek/1863334
13. Dışişleri Bakanlığı. (2010, Mart 08). Bakan Davutoğlu'nun Moritanya İslam Cumhuriyeti Dışişleri ve İşbirliği Bakanıyla yaptığı ortak basın toplantısının metni, https://www.mfa.gov.tr/bakan-davutoglu_nun-moritanya-islam-cumhuriyeti-disisleri-ve-isbirligi-bakaniyla-yaptigi-ortak--basin-toplantisinin-metni.tr.mfa
14. Dışişleri Bakanlığı. (2023, Mart 17). No: 77, 17 Mart 2023, Büyükelçi Musa Kulaklıkaya’nın İİT Genel Sekreter Yardımcılığına Seçilmesi Hk, https://www.mfa.gov.tr/no_-77_-buyukelci-musa-kulaklikaya-nin-iit-genel-sekreter-yardimciligina-secilmesi-hk.tr.mfa
15. Dışişleri Bakanlığı. (2008, Mart). NO:39 - 07 Mart 2008, Sayın Bakanın Moritanya ve Senegal Ziyareti hk., https://www.mfa.gov.tr/no_39---07-mart-2008_-sayin-bakanin-moritanya-ve-senegal-ziyareti-hk_.tr.mfa
16. Dışişleri Bakanlığı. (2016). Dış Politika Kronolojisi Nisan 2016, https://www.mfa.gov.tr/nisan______.tr.mfa
17. Dışişleri Bakanlığı. (2018). Dış Politika Kronolojisi, 2018 Şubat, https://www.mfa.gov.tr/subat2018.tr.mfa
18. Dışişleri Bakanlığı. (2024, Kasım 03). Bakanımız ‪@drhakanfidan‬’ın Türkiye-Afrika Üçüncü Bakanlar Gözden Geçirme Konferansı Basın Toplantısı, You Tube, https://www.youtube.com/live/eHGUOpeVK-Q?t=119s‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
19. Diyanet TV. (2019, Mayıs 08). TDV’den Moritanya’ya Yardım, https://diyanet.tv/tdv-den-moritanya-ya-yardim Diyanet Haber. (2025, Haziran 06). Türkiye Diyanet Vakfı, Kurban Bayramı’nda Moritanya’daki ihtiyaç sahiplerini unutmadı, https://www.diyanethaber.com.tr/turkiye-diyanet-vakfi-kurban-bayraminda-moritanyadaki-ihtiyac-sahiplerini-unutmadi
20. Doğru, A. (2017, Aralık 22). Ekonomi Bakanı Zeybekci: Türk firmaları Senegal’de milyar dolarlık işler başardı, Anadolu Ajansı, https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/ekonomi-bakani-zeybekci-turk-firmalari-senegalde-milyar-dolarlik-isler-basardi/1012344
21. Erdem, Ö. (2020, Mayıs 14). Türk Kızılayından Kovid-19 ile mücadelede Moritanya’ya maske yardımı, Anadolu Ajansı, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/turk-kizilayindan-kovid-19-ile-mucadelede-moritanyaya-maske-yardimi/1841297
22. Gül, A. (2010, Ocak 22). Moritanya İslam Cumhuriyeti, Abdullah Gül, http://www.abdullahgul.gen.tr/konuk-devlet-baskanlari/255/49224/moritanya-islam-cumhuriyeti.html
23. Haber 7. (2010, Ocak 22). Gül, Moritanya Cumhurbaşkanı ile görüştü, https://www.haber7.com/guncel/haber/474780-gul-moritanya-cumhurbaskani-ile-gorustu
24. Haber 7. (2012, Mayıs 04). Türkiye’nin 10 yılda elçilik açtığı 27 ülke, https://ekonomi.haber7.com/ekonomi/haber/876733-turkiyenin-10-yilda-elcilik-actigi-27-ulke
25. Haberler. (2013, Ağustos 22). 50 bin Katarakt hastasına 20 Doktor, https://www.haberler.com/50-bin-katarakt-hastasina-20-doktor-4967382-haberi/
26. Haberler. (2017, Aralık 20). Ekonomi Bakanı Zeybekci Moritanya’da, https://www.haberler.com/ekonomi/ekonomi-bakani-zeybekci-moritanya-da-10369464-haberi/
27. Haberler. (2020, Temmuz 11). Ayasofya’nın ibadete açılması kararı Moritanya’da sevinçle karşılandı, https://www.haberler.com/haberler/ayasofya-nin-ibadete-acilmasi-karari-moritanya-da-13408772-haberi/
28. Haberin Kapısı. (2021, Şubat 01). Moritanya’da 200 alimden ortak fetva: “İsrail ile normalleşmek haramdır!” https://www.haberinkapisi.com/moritanyada-200-alimden-ortak-fetva-israil-ile-normallesmek-haramdir
29. Hayrat İnsani Yardım. (2025). Moritanya Eğitim Merkezi, https://hayratyardim.org/bagis/moritanya-egitim-merkezi
30. İletişim Başkanlığı. (2019, Aralık 06). TİKA’dan Afrikalı tarım uzmanlarına eğitim desteği, https://www.iletisim.gov.tr/turkce/yerel_basin/detay/tikadan-afrikali-tarim-uzmanlarina-egitim-destegi
31. İletişim Başkanlığı. (2022, Eylül 28). Konya’nın Selçuklu Belediyesi, TİKA işbirliği ile Moritanya’nın Arafat Belediyesi’ne yardım elini uzattı, https://www.iletisim.gov.tr/turkce/yerel_basin/detay/konyanin-selcuklu-belediyesi-tika-isbirligi-ile-moritanyanin-arafat-belediyesine-yardim-elini-uzatti İlkha. (2018, Mart 01). Cumhurbaşkanı Erdoğan Moritanya’da, https://ilkha.com/news/cumhurbaskani-erdogan-moritanyada-71565
32. İnsani Yardım Vakfı (İHH). (2011, Nisan 23). Kutsal emanetler sizinle büyüyor, https://ihh.org.tr/haber/kutsal-emanetler-sizinle-buyuyor-826
33. İnsani Yardım Vakfı (İHH). (2012, Mayıs 11). İHH’dan Malili mültecilere gıda yardımı, https://ihh.org.tr/haber/ihhdan-malili-multecilere-gida-yardimi-962
34. İnsani Yardım Vakfı (İHH). (2016, Nisan 13). Moritanya’daki yetimlere Bakan Eroğlu sürprizi, https://ihh.org.tr/haber/moritanyadaki-yetimlere-bakan-eroglu-surprizi-3193
35. İslami Davet. (2010, Mart 21). Moritanya, İsrail ile tüm diplomatik ilişkilerini kesti, https://www.islamidavet.com/ban-ki-moon-gazze-ziyaretine-basladi/
36. Kızılay. (2014). Batı Afrika İnsani Yardım Operasyonu, https://www.kizilay.org.tr/Upload/Dokuman/Dosya/170214_Bat%C4%B1Afrika%C4%B0nsaniYard%C4%B1mOperasyonu.pdf
37. Kızılay. (2020). 2019 Yılı Faaliyet Raporu, https://www.kizilay.org.tr/Upload/Dokuman/Dosya/kizilay_fr_2019_tr-17-12-2020-11068265.pdf Küresel Dünya. (2018, Nisan). Türkiye’nin Afrika çıkarması: Ticaret hacmi 15 yılda 4 kat arttı, DEİK, https://www.deik.org.tr/uploads/kuresel-nisan-2018-2.pdf
38. Meteoroloji Genel Müdürlüğü (MGM). (2010, Aralık 10). Bakan Eroğlu, BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 16. Taraflar Konferansı’nda, https://www.mgm.gov.tr/kurumsal/haberler.aspx?y=2010&f=cop16
39. Milliyet. (2016, Eylül 28). Orman ve Su İşleri Bakanlığı’ndan Moritanya’ya Tohum Desteği, https://www.milliyet.com.tr/yerel-haberler/ankara/orman-ve-su-isleri-bakanligi-ndan-moritanya-ya-tohum-destegi-11570836
40. Milli Eğitim Bakanlığı (MEB). (2025, Mayıs 22). Bakan Tekin Moritanya’da Uluslararası Maarif Okulları Kampüsünü Ziyaret Etti, https://www.meb.gov.tr/bakan-tekin-moritanyada-uluslararasi-turkiye-maarif-okullari-kampusunu-ziyaret-etti/haber/37299/tr
41. MÜSİAD, Afrika Yılı, https://www.musiad.org.tr/icerik/-125 Nuakşot Büyükelçiliği. (2025). Büyükelçilik Tarihi ve Önceki Büyükelçilerimiz, https://nuaksot-be.mfa.gov.tr/Mission/MissionChiefHistory
42. Oruç, A. (2022). Türkiye’nin Afrika Stratejisinin Dış Ekonomik İlişkiler Bağlamında Değerlendirilmesi ve Öneriler, T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Ankara.
43. Özlük, E., Mahamat, S.A. (2024, Şubat 13). Türkiye’nin Sahel Bölgesine Yönelik Askeri İlgisinin Nedenleri ve Geleceği, TASAM, https://tasam.org/tr-TR/Icerik/72516/turkiyenin_sahel_bolgesine_yonelik_askeri_ilgisinin_nedenleri_ve_gelecegi
44. Öztürk, S., İbik, T. (2023). Balıkçılık Sektörünün Ülke Ekonomisine Ekonomik Etkileri: Türkiye’de Balıkçılık Sektörünün Sorunları ve Moritanya’ya Balıkçı Göçlerinin Değerlendirilmesi, Econharran Harran Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(2): 48-61
45. Resmi Gazete. (2013, Mart 30). 28603 Sayılı Resmî Gazete, https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2013/03/20130330.htm
46. Savunma Sanayist. (2021, Ağusto 19). G5 Sahel Orta Gücü Türk Silahlarını Kullanacak, https://www.savunmasanayist.com/g5-sahel-orta-gucu-turk-silahlarini-kullanacak/
47. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM). (2025). Türkiye ve Moritanya Sivil Havacılık Alanında İş Birliği Anlaşması İmzaladı, https://web.shgm.gov.tr/tr/haberler/7470-turkiye-ve-moritanya-sivil-havacilik-alaninda-is-birligi-anlasmasi-imzaladi
48. Son Dakika. (2012, Şubat 15). Türkiye-Moritanya İslam Cumhuriyeti Güvenlik İşbirliği Anlaşması İmzalandı, https://www.sondakika.com/guncel/haber-turkiye-moritanya-islam-cumhuriyeti-guvenlik-3364211/
49. Söz Gazetesi. (2017, Aralık 24). Fuat Tosyalı Moritanya’da bakın ne dedi?, https://sozgazetesi.com.tr/2017/12/24/fuat-tosyali-moritanyada-bakin-ne-dedi/
50. Söylemez, M.M. (2014, Kasım 03). Moritanya'da üç gün, İHH İnsani Yardım Vakfı, https://ihh.org.tr/anlati/moritanya-da-uc-gun
51. Şahin, F. (2013, Ekim 10). Moritanya ile Tecrübe Paylaşımına Hazırız, Fatih Şahin, https://www.fatihsahin.net/2013/10/10/moritanya-ile-tecrube-paylasimina-haziriz/
52. Takvim. (2018, Şubat 28). Moritanya’da görülmemiş şey! Erdoğan gelişi sebebiyle..., https://www.takvim.com.tr/guncel/2018/02/28/moritanyada-gorulmemis-sey-erdogan-gelisi-sebebiyle
53. Taşçı, M.N. (2024, Nisan 21). Moritanya Dışişleri Bakanı Merzuk: Türkiye’deki doğal kaynaklar ve yeşil hidrojen Moritanya için çok önemli, Anadolu Ajansı, https://www.aa.com.tr/tr/gundem/moritanya-disisleri-bakani-merzuk-turkiyedeki-dogal-kaynaklar-ve-yesil-hidrojen-moritanya-icin-cok-onemli/3198222
54. Taşdemir, K. (2025, Temmuz 24). Türkiye ile Moritanya arasında “Askeri Çerçeve Anlaşması” imzalandı, Anadolu Ajansı, https://www.aa.com.tr/tr/idef-2025/turkiye-ile-moritanya-arasinda-askeri-cerceve-anlasmasi-imzalandi/3640787
55. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı (TCCB). (2021, Aralık 17). Cumhurbaşkanı Erdoğan, Moritanya Cumhurbaşkanı Ghazouani ile bir araya geldi, https://www.tccb.gov.tr/haberler/410/133932/cumhurbaskani-erdogan-moritanya-cumhurbaskani-ghazouani-ile-bir-araya-geldi
56. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). https://biruni.tuik.gov.tr/disticaretapp/disticaret.zul?param1=4¶m2=0&sitcrev=0&isicrev=0&sayac=5808
57. TBMM. (2011, Kasım 01). TBMM Tutanak Dergisi 14. Birleşim, https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/TUTANAK/TBMM/d24/c003/tbmm24003014.pdf
58. TBMM. (2013, Mart 19), Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Moritanya İslam Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Güvenlik İşbirliği Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (S.S.:357), Yasama Yılı, 3, Birleşim 79, https://www5.tbmm.gov.tr/develop/owa/genel_kurul.cl_getir?pEid=11666
59. TBMM. (2013, Mart 19), Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Moritanya İslam Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Sağlık ve Tıp Bilimleri Alanlarında İşbirliğine Dair Anlaşmanın Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (S.S.:292), Yasama Yılı, 3, Birleşim 79, https://www5.tbmm.gov.tr/develop/owa/genel_kurul.cl_getir?pEid=11658
60. Tekin, Y. (12.06.2025, Haziran 12). Bakan Tekin, “Türkiye-Moritanya 1. Karma Ekonomik Komisyonu Toplantısı"na Katıldı, https://yusuftekin.net/bakan-tekin-turkiye-moritanya-1-karma-ekonomik-komisyonu-toplantisina-katildi/
61. Tepeciklioğlu, E. E. (2012). Afrika kıtasının dünya politikasında artan önemi ve Türkiye-Afrika İlişkileri. Ankara Üniversitesi Afrika Çalışmaları Dergisi, 1(2), 59-94
62. Ticaret Bakanlığı. (2025). Moritanya Ülke Profili, https://ticaret.gov.tr/data/5f1e9d8913b876b04c77d2dd/Moritanya%20%C3%9Clke%20profili%202025.pdf
63. TİKA. (2013b, Mart 13). Türk Heyeti Sağlık Alanında Yapılacak İşbirliği İçin Moritanya’ya Gitti, https://tika.gov.tr/detail-turk_heyeti_saglik_alaninda_yapilacak_isbirligi_icin_moritanyaya_gitti/
64. TİKA. (2013a, Mayıs 08). TİKA'dan Moritanya’ya İki Ambulans, https://tika.gov.tr/detail-tikadan_moritanyaya_iki_ambulans/
65. TİKA. (2014, Nisan 25). Moritanya Kamu Hizmetleri ve Yönetimin Modernizasyonu Bakanlığı Personeline Eğitim, https://tika.gov.tr/detail-moritanya_kamu_hizmetleri_ve_yonetimin_modernizasyonu_bakanligi_personeline_egitim/
66. TİKA. (2018, Mayıs 08). Moritanya’ya Yönelik Mesleki Eğitim Programları, https://tika.gov.tr/detail- moritanya%27ya_yonelik_mesleki_egitim_programlari/
67. TİKA. (2020). Türkiye Kalkınma Yardımları Raporu 2019 https://www.tika.gov.tr/wp-content/uploads/sayfa/publication/2019/TurkiyeKalkinma2019Web.pdf
68. TİKA. (2013c, Aralık 20). Moritanyalı Doktorlara Eğitim, https://tika.gov.tr/detail- moritanyali_doktorlara_egitim/
69. TİKA. (2025, Mayıs 28), Moritanya’da “Turizm Eğitiminde Güncel Yaklaşımlar” Programı Başarıyla Tamamlandı, https://tika.gov.tr/moritanyada-turizm-egitiminde-guncel-yaklasimlar-programi-basariyla-tamamlandi/
70. TRT Haber. (2021, Ağustos 02). YEE’den Moritanyalı subaylar için Türkçe kursu, https://www.trthaber.com/haber/dunya/yeeden-moritanyali-subaylar-icin-turkce-kursu-599190.html
71. Türkiye Diyanet Vakfı (TDV). (2019, Mayıs 04). TDV su kuyusu ve vakıf çeşmeleri Moritanya’ya umut oldu, https://tdv.org/tr-TR/tdv-su-kuyusu-ve-vakif-cesmeleri-moritanyaya-umut-oldu/
72. Türkiye Maarif Vakfı (TMV). (2017, Kasım 28). Moritanya Maarif Okulları Açıldı, https://turkiyemaarif.org/news/moritanya-maarif-okullari-acildi
73. Türkiye Maarif Vakfı (TMV). (2018, Mart 01). Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan Moritanya Maarif Okullarını Ziyaret Etti, https://turkiyemaarif.org/news/cumhurbaskani-recep-tayyip-erdoganin-esi-emine-erdogan-moritanya-maarif-okullarini-ziyaret-etti- Türkiye in Mauritania. (2014, Haziran 15). Büyükelçi Sayın Musa KULAKLIKAYA’nın Veda Mesajı, https://www.facebook.com/photo.php?fbid=713713225352431&id=438496092874147&set=a.440723092651447
74. Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı, Kitap Şifahanesi ve Arşiv Dairesi Başkanlığı. (2013). Moritanya Yazma Eserlerine TİKA Koordinasyonlu Ziyaret, https://kitapsifahanesi.yek.gov.tr/Content/UploadFile/Doc/MOR%C4%B0TANYA-Yazma%20Eserler.pdf
75. Yeni Şafak. (2013, Şubat 27). Yeryüzü Doktorları Moritanya’da, https://www.yenisafak.com/hayat/yeryuzu-doktorlari-moritanyada-494169
76. Yeni Şafak, (2008a, Mart 11). Babacan’ın Moritanya’da balık pazarı ziyareti, https://www.yenisafak.com/gundem/babacanin-moritanyada-balik-pazari-ziyareti-104915
77. Yeni Şafak. (2008b, Haziran 19). Babacan ikili temaslarda bulundu, https://www.yenisafak.com/gundem/babacan-ikili-temaslarda-bulundu-124094
78. Yeni Şafak. (2011, Aralık 16). Moritanya tıp alanında Türkiye’yi örnek alacak, https://www.yenisafak.com/yerel/moritanya-tip-alaninda-turkiyeyi-ornek-alacak-357091
79. Yeni Şafak. (2018, Mart 02). Türk balıkçıları kurtaran imza, https://www.yenisafak.com/ekonomi/turk-balikcilari-kurtaran-imza-3164970
80. Yüksek Seçim Kurulu (YSK). (2013, Nisan 11). Moritanya Seçim Komisyonu Ziyareti, https://www.ysk.gov.tr/tr/haber/moritanya-secim-komisyonu-ziyareti/5118
81. Zafer, S. (2025, Haziran 12). Türkiye Diyanet Vakfı, Moritanya'da 7 yılda 34 su kuyusu açtı, Anadolu Ajansı, https://www.aa.com.tr/tr/gundem/turkiye-diyanet-vakfi-moritanyada-7-yilda-34-su-kuyusu- acti/3594845
82. Zeybekçi, N. [@ZeybekciNihat]. (2018, Nisan 4). Dost ülke Moritanya’nın Ticaret, Sanayi ve Turizm Bakanı Ould Mouknass ve beraberindeki heyeti @_TCEkonomi Bakanlığımızda ağırlıyoruz. Değerli mevkidaşımla #Türkiye–#Moritanya Tercihli Ticaret Anlaşmasının yapılmasına yönelik iyiniyet protokolünü imzaladık. [Tweet]. X (Twitter). https://x.com/ZeybekciNihat/status/981465550839865346