A Local History Application In Social Studies: The Case of Nigde

Yıl 2025, Cilt: 10 Sayı: 2, 91 - 107, 30.12.2025

Duygu Çamlı , Halil Tokcan

https://doi.org/10.52797/tujped.1652894

Öz

The research aimed to determine the effect of local history-based teaching activities in the 5th grade Social Studies course unit “My Beautiful Country” on students' academic achievement and to identify students' views on this teaching method. The study used a pretest-posttest control group quasi-experimental design and was supported by qualitative data obtained from student opinions. The study was conducted over four weeks. The study group consisted of a total of 40 fifth-grade students attending a middle school affiliated with the Niğde Provincial Directorate of National Education. Multiple-choice achievement tests, matching tests, and semi-structured interview forms related to local history activities developed for the “My Beautiful Country” unit were used as data collection tools. The findings show that teaching practices supported by local history activities significantly increased students' academic achievement compared to the traditional teaching process. Furthermore, qualitative data revealed that these activities contributed to students gaining awareness of local history and developing a more positive attitude toward social studies classes. In conclusion, it has been determined that local history activities can be used as an effective teaching approach in social studies instruction at the elementary school level and that they help students establish historical connections with their surroundings. It may be recommended that teachers be supported and encouraged to conduct lessons outside of school using local history methods.

Anahtar Kelimeler

Social studies education , local history , academic achievement , learning outside of school

Sosyal Bilgiler Dersinde Bir Yerel Tarih Uygulaması: Niğde İli Örneği

Öz

Bu araştırma, 5. sınıf Sosyal Bilgiler dersi “Güzel Ülkem” ünitesinde yerel tarih temelli öğretim etkinliklerinin öğrencilerin akademik başarılarına etkisini ve öğrencilerin bu öğretim yöntemine yönelik görüşlerini belirlemeyi amaçlamıştır. Araştırmada, öntest-sontest kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmış olup, ayrıca öğrenci görüşleri alınarak çalışma nitel verilerle desteklenmiştir. Çalışmanın uygulaması dört haftada gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, Niğde İl Millî Eğitim Müdürlüğüne bağlı bir ortaokulda öğrenim gören toplam 40 beşinci sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Veri toplama araçları olarak, “Güzel Ülkem” ünitesine yönelik olarak geliştirilen çoktan seçmeli başarı testi, eşleştirme testi ve yerel tarih etkinlikleriyle ilgili yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, yerel tarih etkinlikleriyle desteklenen öğretim uygulamalarının, geleneksel öğretim sürecine kıyasla öğrencilerin akademik başarılarını anlamlı düzeyde artırdığını göstermektedir. Ayrıca nitel veriler, bu etkinliklerin öğrencilerin yerel tarih bilinci kazanmalarına ve sosyal bilgiler dersine karşı daha olumlu bakışa sahip olmalarına katkı sağladığını ortaya koymuştur. Sonuç olarak, yerel tarih etkinliklerinin ilkokul düzeyinde Sosyal Bilgiler öğretiminde etkili bir öğretim yaklaşımı olarak kullanılabileceği ve öğrencilerin çevreleriyle tarihsel bağ kurmalarına yardımcı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Okullarda derslerin okul dışında yerel tarih yöntemleriyle işlenmesi için öğretmenlerin desteklenmesi ve teşvik edilmesi önerilebilir.

Anahtar Kelimeler

Sosyal bilgiler eğitimi , yerel tarih , akademik başarı , okul dışı öğrenme

Kaynakça

• Akbay, T. (2019). Deneysel araştırmalar. Ed. S. Turan. Eğitimde araştırma yöntemleri (s. 155-204). Ankara: Nobel Yayın.
• Akçalı, A. A. (2007). Yerel tarih ve tarih eğitimine katkısı. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
• Akçalı, A. A. (2013). Tarih öğretiminde merkeze bağımlılığın azaltılması yolunda bir çözüm önerisi: yerel tarih. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
• Arslan, Y. (2012). Yerel ve sözlü tarih algısının ortaöğretim öğrencileri üzerindeki yansımaları: Tunceli merkez örneği. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
• Altın, B. N., & Demirtaş, S. (2015). Sosyal bilgiler dersinde sınıf dışı eğitim etkinlikleri. Ed. M. Safran. Sosyal bilgiler öğretimi. (s. 507-541). Ankara: Pegem Akademi.
• Bilicioğlu, H. (2017). Ortaokul öğrencilerinin yerel tarih öğretimine ilişkin görüşleri: Safranbolu örneği. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Karabük Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Karabük.
• Bilgin Özbek, E. (2019). Milli mücadelede Bolu örneğinden sosyal bilgiler derslerinde yerel tarihin yeri ve önemi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bolu.
• Brooks, G. P., & Johanson, G. A. (2003). Test analysis program. Applied psychological measurement, 27, 305-306.
• Çiftçi, Ü. (2002). Sosyal bilgiler 6. 7. ve 8. sınıf derslerinde materyal kullanımının öğrenci başarısı ve tutumlarına etkisi. Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
• Çulha, B. (2005), “Yerel tarih çalışmalarının sosyal bilimlerin disiplinler arası yapısına katkıları ne olabilir?” II. Sosyal Bilimler Eğitimi Kongresi, Van.
• Demircioğlu, İ. H. (2010). Tarih öğretiminde öğrenci merkezli yaklaşımlar. Ankara: Anı Yayıncılık.
• Doğanay, A. (2002). Sosyal bilgiler öğretimi. C. Öztürk & D. Dilek (Ed.). Hayat bilgisi ve sosyal bilgiler öğretimi içinde (s. 15–35). Ankara: Pegem Akademi.
• Dursun, İ. (2017). Yerel tarih öğretimi: Mudurnu örneği. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bolu.
• Eyrice, N. (2005). Tarih eğitiminde yerellik: 1922-1950 döneminde Menemen kazası. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü. İzmir.
• Göç, N. (2008). Yerel tarih konularının sosyal bilgiler dersinde uygulanması: karşılaşılan güçlükler ve çözüm önerileri (Yozgat örneği). Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Tokat.
• Harnett, P. (2009). Tarihin yerel, bölgesel, ulusal, Avrupa ve küresel boyutlarını dengeli bir şekilde ilişkilendirmek. Ed. S. Aktekin vd. Çok kültürlü bir Avrupa için tarih ve sosyal bilgiler eğitimi. (s. 147-160). Ankara: Harf Eğitim Yayıncılığı.
• Işık, H. (2002). Yerel tarih konularının sosyal bilgiler programı tarih üniteleri ile ilişkilendirilmesine yönelik bir uygulama: Pasinler örneği. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• İlyasoğlu, A. (2001). Yerel tarih gruplarıyla tanışırken: konular, sorunlar. yerel tarihçilik, kent, sivil girişim yerel tarih gruplari deneyimi (Ed. F. Çelebi). İstanbul: Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Vakfı. 37-42.
• Kabapınar, Y. & Karakurt, F. (2016). Yerel tarih sosyal bilgiler/tarih öğretim programlarında yer almalı mıdır? Malatyalı olmak ile Malatya’yı bilmek ayni şey midir? Turkish History Education Journal, 5(2), s. 437-463.
• Karasar, N, (2013). Bilimsel araştırma yöntemi. Ankara: Nobel yayıncılık
• Kaymakçı S., Demir, A., & Kınasakal, İ. (2019). Ortaokul 5. sınıf sosyal bilgiler dersinde yerel tarih kullanımına bir örnek: Safranbolu gezisi. Turkish Studies-Educational Sciences, 14(6), 3181-3202.
• Jancic, P. & Hus, V. (2018). Representation of teaching strategies based on constructivism in social studies. International Journal of Innovation and Learning, 25(1), 64-77.
• Merriam, S.B. (2013). Nitel araştırma: Desen ve uygulama için bir rehber. S. Turan (Ed.). Ankara: Nobel Yayın.
• Mert, B. (2019). Sosyal bilgiler öğretiminde sözlü ve yerel tarih uygulamalarının öğrencelerin kavramsal başarılarına ve farkındalık oluşturmalarına etkisi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Rize.
• Milli Eğitim Bakanlığı (MEB). (2018). Sosyal bilgiler dersi öğretim programı (ilkokul ve ortaokul 4–7. sınıflar). Ankara: MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
• Milli Eğitim Bakanlığı (MEB). (2024). Sosyal bilgiler dersi öğretim programı. Ankara: MEB. Oran, M. (2013). İlköğretim sosyal bilgiler öğretmenlerinin ders içi yerel tarih konusundaki faaliyetleri: Uşak ili örneği (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Uşak Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Uşak.
• Oran, M. (2019). Son sınıf sosyal bilgiler öğretmen adaylarının yerel tarih ile ilgili görüşleri. Anadolu ve Balkan Araştırma Dergisi 2 (2019): 299-313.
• Öner, G. (2015). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin okul dışı tarih öğretimine ilişkin görüşlerinin incelenmesi. Turkish History Education Journal, 4(1), 89-121. Doi: https://doi.org/10.17497/tuhed.185618
• Örten, H. (2008). Yerel tarih konularının sosyal bilgiler üniteleri ile ilişkilendirilmesine yönelik bir çalışma (Tokat Örneği). Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tokat.
• Özdemir, K. (2016). Yerel tarihin sosyal bilgiler öğretiminde değişim ve sürekliliği algılama becerisi üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Kastamonu Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kastamonu.
• Özdemir, S. M. (2009). Sosyal bilgiler öğretimi programı ve değerlendirilmesi. Ed. M. Safran. Sosyal bilgiler öğretimi içinde (s.17-46). Ankara: Pegem Akademi.
• Öztaşçı, C. A. (2017). Yerel tarih öğretim yöntemini sosyal bilgiler dersinde uygulamaya koymak: bir eylem araştırması. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü. İstanbul.
• Öztürk, C. (2012). Sosyal bilgiler: Toplumsal yaşama disiplinlerarası bir bakış. Ed. C. Öztürk. İçinde: Sosyal bilgiler öğretimi: Demokratik vatandaşlık eğitimi. (sf. 2-30). Ankara: Pegem Akademi.
• Safran, M. ve Ata, B. (1998). Okul Dışı Tarih Öğretimi. G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(1), 87-94.
• Safran, M. ve Ata, B. (2006). “Okul dışı tarih öğretimi. Tarih Eğitimi Makale ve Bildiriler. Ankara: Gazi Kitapevi.
• Şahin, C. T. (2011). Yerel tarih uygulamalarının başarıya ve öğrenci ürünlerine etkisi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi. 4(16), ss. 444-462.
• Tavakol, M., & Dennick, R. (2011). Making sense of Cronbach’s alpha. International Journal of Medical Education, 2, 53-55.
• Tugay, B. (2004), Tarih eğitiminde yerel tarih araştırmalarının yeri: Fethiye örneği. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Ana Bilim Dalı, İzmir.
• Tuncel, G., & Dolanbay, H. (2016). Sınıf dışı öğretim teknikleriyle sosyal bilgiler öğretimi. Ed. R. Sever, M. Aydın, E. Koçoğlu. İçinde: Alternatif yaklaşımlarla sosyal bilgiler eğitimi. (s. 357-418). Ankara: Pegem Akademi.
• Tunç Şahin, C. (2011), Yerel tarih uygulamalarının başarıya ve öğrenci ürünlerine etkisi. Uluslararası Sosyal Araştırma Dergisi, (16), 453-462
• Ulutaş, S. (2018). Sosyal bilgiler öğretiminde bağımsız değişken olarak yerel tarih tekniği. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İnönü Üniversitesi, Eğitim Bilimler Enstitüsü, Malatya.
• Yeşilbursa, C. C. (2006). Sosyal bilgiler dersinde tarihi yerleri kullanarak tarih konularının öğretimi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. G.Ü. Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• Yılmaz, M. (2019). Sosyal bilgiler öğretiminde yerel tarih ögelerinin kullanımına ilişkin öğretmen ve öğrenci görüşlerinin belirlenmesi: Trabzon örneği. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Trabzon Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Trabzon.
• Yuvacı, İ. (2018). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin yerel tarih ile ilgili uygulamaları ve karşılaşılan sorunlar-Sivas ili örneği.