CÜMBEZİN KIZI ROMANINDA KIBRIS TÜRKÇESİ VE SÖZ VARLIĞI ÜZERİNE BİR ANALİZ

Yıl 2025, Cilt: 10 Sayı: 3, 203 - 217, 30.12.2025

Merve Gül Yücel

https://doi.org/10.30568/tullis.1672206

Öz

Beşerî bilimler alanında dil, aktarma araçlarından biridir ve kullanıldığı yer ile zamana bağlı olarak farklı boyutlar kazanır. Dilin çok yönlü yapısı, ortak kültür ve tarih bilinciyle birleşerek millet anlayışının oluşumuna katkı sağlar. Bu süreçte edebî eserler, tarihte yaşanan olayların toplum içindeki yansımalarını gözlemlememizi mümkün kılar. Dil, edebî eserler aracılığıyla toplumun bilinç düzeyini, duygu ve düşüncelerini, hayal gücünü ve toplumsal değişimleri aktaran birincil araç hâline gelir.
Bu makale, 2023 yılında Emine Işınsu Ödülü’ne layık görülen Cümbezin Kızı romanını söz varlığı açısından incelenmiştir. Ülkü Demiray tarafından kaleme alınan eser, Kıbrıs Türklerinin İngiliz yönetimi altındaki yaşamlarını, kültürel ve toplumsal mücadelelerini ve özellikle kadınların karşılaştığı zorlukları ele alır. Çalışma kapsamında, romanda yer alan deyimler, özdeyişler, kişi ve yer adları, Kıbrıs ağzına özgü ifadeler ve yazara özgü söylemler analiz edilir. Cümbezin Kızı romanı, yalnızca Türk edebiyatında millî kimlik ve tarihî bilinç temalarını güçlü bir şekilde yansıtmakla kalmaz, aynı zamanda dil ve anlatım zenginliğiyle de dikkat çeken önemli bir eser olarak değerlendirilir.

Anahtar Kelimeler

Emine Işınsu , Cümbezin Kızı , söz varlığı , Kıbrıs Türkleri , İngiliz yönetimi dönemi

Proje Numarası

1

Kaynakça

• AKSAN, D. (1996). Türkçenin Sözvarlığı. Ankara: Engin Yay.
• DEMİRAY, Ü. (2023). Cümbezin Kızı. İstanbul: Bilge Kültür Sanat Yay.
• GAZİOĞLU, A:C (1997). Kıbrıs Tarihi İngiliz Dönemi (1878-1960). Lefkoşa: Kıbrıs Araştırma ve Yayın Merkezi (CYREP).
• KABATAŞ, O. (2006). “Kıbrıs Türkçesinin Ses Özellikleri”, Türk Dili Araştırma Yıllığı Belleten. Cilt No: 54, S:2, s. 83-108.
• KAYNAK, M. (2020). “Türkiye Türkçesi Ağızları Üzerine”, Kafdağı. Cilt no:5, S:2, s.292-309.
• SARACOĞLU, E. (2004). Kıbrıs Ağzı. Lefkoşa: Ateş Matbaası.
• SARAÇBAŞI, M. E. (2019). Örnekleriyle Büyük Deyimler Sözlüğü I. İstanbul: YKY.
• SİNAN, A. T. (2008). “Deyim Kavramı Üzerine Notlar-I”, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. Cilt No: 18, S:2, s. 91-98.
• TDK, “Tarama Sözlüğü”. https://sozluk.gov.tr/(Erişim tarihi:08.10.2025)
• TDK, “Türkçe Sözlük”. https://sozluk.gov.tr/(Erişim tarihi:05.10.2025, 08.10.2025)
• TDK, (2019). “Derleme Sözlüğü”, Ankara: TDK Yay.
• TDK, (2005). “Türkçe Sözlük”, Ankara: TDK Yay.