GÖÇ EDEBİYATI BAĞLAMINDA ALİ KAFKASYALI’NIN KAFKAS KOÇAKLARI ADLI ROMANININ İNCELENMESİ

Yıl 2025, Cilt: 6 Sayı: 2, 176 - 202, 31.12.2025

Duygu Çakır , Şureddin Memmedli

https://doi.org/10.54566/turas.1695363

Öz

Bu çalışma, akademisyen-yazar Ali Kafkasyalı’nın düşünce dünyasını temel alarak onun Kafkas Koçakları adlı romanını göç edebiyatı çerçevesinde incelemeyi amaçlar. Ali Kafkasyalı, Güney Kafkasya’dan Türkiye’ye göç eden Karapapak bir ailenin evladıdır. Kafkasyalı'nın düşünce dünyasında göç, baskıya karşı direnişin ve kültürel asimilasyona karşı hafıza koruyuculuğunun simgesi olarak öne çıkar. Bu bağlamda, göç yalnızca mekânsal bir hareketlilik değil, aynı zamanda kültürel sürekliliği ve aidiyet duygusunu koruma çabasının bir aracıdır.
Roman, Bolşevik Devrimi sonrası Güney Kafkasya’dan Anadolu’ya yönelen Karapapak Türklerinin göç serüvenini ele alır. Romanda, birey tarihin öznesi olarak, geçmişin belleğini yaşatmaya ve kendi kimliğini sürdürmeye yönelik bir mücadele verir. Bu çaba, göçün yalnızca fiziksel bir değişim değil, kültürel direnişin ve toplumsal hafızanın korunmasının da bir ifadesi olarak karşımıza çıkar. Eserde şu temel izlekler öne çıkar: Zorunlu göç, direniş ve kahramanlık, kültürel hafıza, toplumsal yabancılaşma ve uyum.
Yöntem olarak, nitel araştırma çerçevesinde edebî metin inceleme teknikleri benimsenmiştir. Tematik izlek analizi ve metinlerarasılık yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın literatüre katkısı; Türk edebiyatında az işlenen Güney Kafkasya göçlerini merkezine alması bakımından özgün bir boşluğu doldurmaktadır. Göç edebiyatında genellikle Balkanlar ve Anadolu’dan iç göçler öne çıkarken, Kafkas Koçakları ile Güney Kafkasya’dan Türkiye’ye uzanan göç anlatıları ilk kez tematik düzlemde derinlemesine ele alınmaktadır. Bu yönüyle eser, Türk göç edebiyatında yeni bir coğrafya ve kimlik deneyimi sunar.

Anahtar Kelimeler

Göç Edebiyatı , Göç Hareketleri , Ali Kafkasyalı , Kafkas Koçakları , Karapapak Türkleri.

Kaynakça

• Çağırkan, Barış, (2020), Sürgün, Zorunlu Göç ve Anavatana Dönüş: Ahıska Türkleri, Gazi Kitabevi, Ankara. Çavuş, Burak (2022), “Göçmen Edebiyatı Bağlamında Modern Bir Göç Destanı Olarak Aras Ören’in Berlin Üçlemesi”, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, ss.201-209.