KIRIKKALE KESKİN'DE BİR İNANÇ MERKEZİ: HAYDAR SULTAN (HAYDAR DEDE) TÜRBESİ

Yıl 2025, Cilt: 6 Sayı: 1, 44 - 59, 27.06.2025

Fatih Tekel

https://doi.org/10.54566/turas.1711912

https://izlik.org/JA23BN97FP

Öz

Keskin, Kırıkkale’nin en eski yerleşim yerlerinden biridir ve en büyük ilçesidir. Osmanlı Devleti’nin idari yapılanmalarında Keskin ismi nahiye, kaza hatta “Keskin ili” şeklinde geçmektedir. Türk-İslâm yerleşim sürecinde Türkmen gruplarının dinî kimlikli şahsiyetler çevresinde örgütlenmesine dayalı bir yerleşim sürecinin gerçekleştiği görülmektedir. Keskin’in Haydardede köyü de o dönemde Haydar Sultan sayesinde bir yerleşim yeri olmuş ve günümüzde kurucusunun adıyla anılmaktadır.
Haydar Sultan (Haydar Dede), yazılı ve sözlü kaynaklarda Hoca Ahmed Yesevi’nin oğlu olarak ifade edilmektedir. Türbesi, Keskin’in Haydardede köyündedir. Anadolu’nun Türkleşmesinde Keskin’in bulunduğu bölgede mücadele ettiği bilinmektedir. Haydar Sultan’ın düşmanlara esir düşmesi sonucu hapsedilerek yedi yıl çile çektiği kuyu kutsal kabul edilmektedir. Türbe ve kuyu bölgede önemli bir inanç merkezi konumundadır.
Bu çalışmada, Haydar Sultan (Haydar Dede) Türbesi etrafında oluşan inanış ve uygulamalar halkbilimsel bakış açısıyla ele alınıp incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kırıkkale , Keskin , Haydar Sultan Türbesi , İnanç Merkezi.

Kaynakça

• Başar, Zeki (1972), Erzurum’da Tıbbi ve Mistik Folklor Araştırmaları, Atatürk Üniversitesi Yayınları, Ankara.
• Bayat, Ali Haydar (1989), “Türk Dünyasında Özellikle Anadolu Tıbbi Folklorunda Akıl Hastalıklarının Tedavi Yolları ve Kaynakları”, Türk Halk Hekimliği Sempozyumu Bildirileri, 23-25 Kasım 1988, (s. 59-82), Kültür Bakanlığı Milli Folklor Araştırma Dairesi Yayınları, Ankara.