A PORTRAIT POEM BY İLHAN BERK: ‘BEHÇET NECATİGİL’

Yıl 2025, Cilt: 6 Sayı: 2, 1 - 22, 31.12.2025

Zeynep Şener

https://doi.org/10.54566/turas.1816461

Öz

Turkish literature continued its transformation journey, initiated with the Tanzimat period, in poetry, as in other genres. With the Republic era, modern poetry opened the door to portrait poetry, which had previously been experimented with in various forms such as under-the-table poetry or exphrasis. The concept of portraiture, adopted from painting, paved the way for the emergence of portrait poetry by transforming the spoken word into the visual in literature. Portrait poetry, which encompasses numerous elements such as appearance, character traits, and the turning points in a person's life story, gradually gained a significant place in Turkish literature. İlhan Berk, a leading figure in modern Turkish poetry, focused his penmanship on poetry throughout his long life, striving to perfect his poetry from various perspectives. Integrating his poetry with the Second New, which he encountered in the interplay of meaning and language, İlhan Berk has the longest poetic pedigree among the Second New poets. In addition to his poetry, he also strives to reveal his poetics through translations, essays, and diaries. İlhan Berk, who describes himself as someone who translates what he reads into poetry, writes a portrait poem for Behçet Necatigil, whom he refers to as a "poet" and considers a figure who catches his attention in his writings. This portrait poem, which touches upon various details regarding Behçet Necatigil's journey between birth and death, reveals traces of both İlhan Berk and his poetry. This study will examine İlhan Berk's portrait poem for Behçet Necatigil, who describes himself as the "frontiersman" of poetry. In this context, the poem will be examined in terms of İlhan Berk's poetic style and Behçet Necatigil's poetry, and the findings will be presented.

Anahtar Kelimeler

İlhan Berk , poetry , portrait poetry , Behçet Necatigil.

İLHAN BERK’TEN BİR PORTRE ŞİİR: ‘BEHÇET NECATİGİL’

Öz

Türk edebiyatı, Tanzimat dönemi ile başladığı değişim serüvenini diğer türlerde olduğu gibi şiir sahasında da sürdürür. Cumhuriyet dönemi ile birlikte modern şiirin açtığı kapıdan daha önce tablo altı şiir ya da exfrasis gibi çeşitleri de denenen portre şiir de örnekleri de girmeye devam edecektir. Resim sanatından alınan portre kavramı edebiyatta sözün görsele dönüştürülerek portre şiirin ortaya çıkmasına zemin hazırlar. İnsana dair dış görünüş, karakter özellikleri ve yaşam öyküsündeki kırılma noktaları gibi birçok unsuru bünyesinde barındıran portre şiir zamanla Türk edebiyatında kendisine önemli bir yer edinir. Modern Türk şiirinin önde gelen isimlerinden olan İlhan Berk uzun süren yaşamı boyunca kalem hassasiyetini şiir üzerine yoğunlaştırır ve şiirini farklı cephelerden yetkin hale getirmeye çalışır. Şiir, anlam ve dil duraklarında karşılaştığı İkinci Yeni ile şiirini bütünleştiren İlhan Berk İkinci Yeni şairleri arasında şiir geçmişi en eskiye dayanan kişidir. Şiirlerinin yanında çeviri, deneme ve günlük türünde yazdığı eserlerle de poetikasını ortaya koymaya çalışan İlhan Berk portre şiir türünde de birçok şiir yazar. Okuduğunu şiire çeviren kişi nitelemesiyle İlhan Berk yazılarında dikkatini çeken bir isim olarak andığı ve “ozan” olarak değerlendirdiği Behçet Necatigil’e bir portre şiir yazar. Behçet Necatigil’in doğum ile ölüm arasındaki çizgisine dair çeşitli detaylara değinen bu portre şiirde hem İlhan Berk’i hem de Behçet Necatigil’in şiirinin izlerini sürmek mümkündür. Söz konusu çalışmada İlhan Berk’in, kendisini şiirin “uç beyi” olarak nitelendiren Behçet Necatigil’e yazdığı portre şiir ele alınacaktır. Bu bağlamda söz konusu şiir, İlhan Berk’in şiir anlayışı ve Behçet Necatigil’in şairliği açısından incelenecek ve tespit edilen noktalar sunulacaktır.

Anahtar Kelimeler

İlhan Berk , şiir , portre şiir , Behçet Necatigil.

Kaynakça

• Bachelard, Gaston (1996), Mekânın Poetikası, Kesit Yay., İstanbul.
• Batur, Enis (1995), “II. Yeni ve Gerçeküstücülük”, E/Babil Yazıları, Yapı Kredi Yay., İstanbul.