THE POETRY OF REFIK DURBAŞ AS A SOCIAL REALIST POETICS

Yıl 2025, Cilt: 6 Sayı: 2, 75 - 104, 31.12.2025

İnci Çağdaş Aslan , Yusuf Aydoğdu

https://doi.org/10.54566/turas.1831446

Öz

Refik Durbaş is one of the significant representatives of the social realist vein in post-1960 Turkish poetry. While not entirely excluding individual sensibilities, he positioned the life struggles of the working class, poverty, and social injustices at the very core of his poetics. This study aims to analyze the socialist discourse in Durbaş's poetry and his approach to the working class, oppressed groups, and the confines of everyday life. Adopting a qualitative research design, the study employs the document analysis method, examining all of the poet's collections to establish a thematic framework. The investigation reveals that Durbaş's poetry is fundamentally shaped around four central themes: labor processes and class struggle, social inequality and class contradictions, the reflections of poverty on daily life practices, and the poetic construction of resistance and hope. A notable finding of the research is that, unlike other social realist poets, Durbaş prominently foregrounds master-apprentice relationships as a concrete social value within his poetic universe. In this respect, the poet endeavored to integrate the possibilities of folk poetry into social realist verse. It is observed that Durbaş, who began his poetic journey influenced by the imagistic language of the Second New (İkinci Yeni) movement, gradually shifted towards a plainer and more narrative style. This poetic evolution ultimately led him to the social realist line, thereby strengthening his unique contribution to the tradition.

Anahtar Kelimeler

Poetry , Modern Turkish Poetry , Refik Durbaş , Social Realism , Labor , Poverty

BİR TOPLUMCU GERÇEKÇİ POETİKA OLARAK REFİK DURBAŞ ŞİİRİ

Öz

1960 sonrası Türk şiirinde toplumcu gerçekçi çizginin önemli temsilcilerinden biri olan Refik Durbaş, bireysel duyarlılıkları tümüyle dışlamamakla birlikte, poetikasının merkezine emekçi sınıfların yaşam mücadelesini, yoksulluğunu ve toplumsal adaletsizlikleri yerleştirmiş şairlerdendir. Bu çalışma; Durbaş'ın şiirindeki toplumcu söylemi, işçi sınıfına, ezilen kesimlere ve gündelik hayatın sınırlarına yönelik yaklaşımını çözümlemeyi amaçlamaktadır. Niteliksel bir araştırma deseni benimsenmiş ve şairin tüm şiir kitapları doküman analizi yöntemiyle incelenerek tematik bir çerçeve oluşturulmuştur. İnceleme sonucunda Durbaş şiirinin genel hatlarıyla; emek süreçleri ve sınıf mücadelesi, toplumsal eşitsizlik ve sınıfsal çelişkiler, yoksulluğun gündelik hayat pratiklerine yansımaları ile direnişin ve umudun poetik inşası olmak üzere dört temel eksende şekillendiği görülmüştür. Diğer taraftan çalışmanın dikkat çekici bulgularından biri de Durbaş'ın diğer toplumcu gerçekçi şairlerden farklı olarak şiir evreninde usta-çırak ilişkilerini somut bir toplumsal değer olarak öne çıkarmasıdır. Bu yönüyle şair, halk şiirinin imkânlarını toplumcu şiire taşımaya çalışmıştır. Şiir serüvenine İkinci Yeni'nin imgesel diliyle başlayan Durbaş'ın, zamanla daha yalın ve anlatımcı (narrative) bir üsluba yöneldiği; bu poetik evrimin, onu toplumcu gerçekçi çizgiye taşıdığı görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Şiir , Modern Türk Şiiri , Refik Durbaş , Toplumcu Gerçekçilik , Emek , Yoksulluk.

Kaynakça

• Acar, Adnan (2012), Estetik- Marksçı Estetik/ Toplumcu Gerçekçilik, Doruk Yayıncılık, İstanbul.
• Akın, Derya (2021), “İkinci Dünya Savaşı’nın Türkiye’de Sosyal Hayat Üzerindeki Etkileri”, Balkan ve Yakın Doğu Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt:7, Sayı: 4.
• Belge, Murat (1989), Marksist Estetik, BFS Yayınları, İstanbul.
• Bezirci, Asım (1996), Sosyalizme Doğru Geçmişten Geleceğe: II, Evrensel Basım Yayın, İstanbul.