SEZGİN KAYMAZ’IN HİKÂYELERİNDE ANNE SİMGESİ VE ÖLÜM

Öz

Sezgin Kaymaz’ın eserlerinde anne figürü ve ölüm teması, yazarın yaşam deneyimleriyle yakından ilişkilidir. Aile içinde otoriteyi ve sorumluluğu üstlenen anne, çocuklarını tek başına büyüten bir figür olarak öne çıkar. Ailenin en küçük üyesi olan Kaymaz’ın anneyle daha fazla vakit geçirmesi ve baba yokluğu, anne figürünün hem yaşamında hem de eserlerinde merkezi bir konum kazanmasına neden olmuştur. Toplumsal düzlemde annenin varlığı ya da yokluğu, bireyin kendini sorgulamasına, aidiyet duygusunu yeniden kurmasına ve duygusal kırılmalar yaşamasına yol açar. Kaymaz’ın hikâyelerinde anne, yalnızca biyolojik bir kimlik değil; koruyucu, düzenleyici ve yokluğuyla dahi belirleyici bir güç olarak temsil edilir. Eserlerde annenin varlığı bireyin dünyayı anlamlandırmasında temel bir referans noktası iken yokluğu karakterlerde eksiklik ve parçalanmışlık hissi yaratır. Ölüm teması ise bir son olmaktan ziyade dönüşüm alanı olarak kurgulanır ve psikolojik ile sembolik değişimleri beraberinde getirir. Anne kaybı, karakterlerin iç dünyasında derin kırılmalar yaratırken geçmişle kurdukları bağ ve kimlik algıları yeniden şekillenir. Bu süreçte çocukluk anıları ile yetişkinlik deneyimleri iç içe geçerek zamanın doğrusal yapısını bozar. Bilinç akışı ve iç monolog teknikleri, karakterlerin anneye yönelik özlem, kayıp ve bağlılık gibi duygularını derinlemesine yansıtır. Kaymaz, gerçeklik ile kurgu arasındaki sınırları bulanıklaştırarak fantastik ve sürreal unsurlarla ölüm temasını zenginleştirir. Böylece eserler, ölümün mutlak bir son olup olmadığını sorgularken bireyin kayıpla baş etme biçimlerini görünür kılar.

Anahtar Kelimeler

• Sezgin Kaymaz
• Hikâye
• Anne Simgesi
• Ölüm.

THE MOTHER FIGURE AND DEATH IN SEZGIN KAYMAZ'S STORIES

Öz

In Sezgin Kaymaz’s works, the figure of the mother and the theme of death are closely tied to the author’s life experiences. The mother, who takes on authority and responsibility within the family and raises her children alone, stands out as a central figure. As the youngest member of the family, Kaymaz’s spending more time with his mother and the absence of his father caused the mother figure to gain a central position both in his life and in his works. On a social level, the mother’s presence or absence leads the individual to question themselves, to reconstruct their sense of belonging, and to experience emotional ruptures. In Kaymaz’s stories, the mother is not merely a biological identity; she is represented as a protective, regulating, and even in her absence, a determining force. While the mother’s presence serves as a fundamental reference point for the individual’s understanding of the world, her absence creates a sense of lack and fragmentation in the characters. The theme of death is constructed not as an end, but as a space of transformation, bringing with it psychological and symbolic changes. The loss of a mother creates deep ruptures in the characters’ inner worlds, while their connection to the past and their perception of identity are reshaped. In this process, childhood memories and adult experiences intertwine, disrupting the linear structure of time. Stream of consciousness and interior monologue techniques reflect in depth the characters’ feelings of longing, loss, and attachment toward the mother. Kaymaz blurs the boundaries between reality and fiction, enriching the theme of death with fantastical and surreal elements. In doing so, the works question whether death is an absolute end, while also making visible the ways in which individuals cope with loss.

Anahtar Kelimeler

• Sezgin Kaymaz
• Short Story
• Mother Symbol
• Death.

Kaynakça

1. Arıcan, O. &Hatil, İ. (2019). Sezgin Kaymaz’ın poetikasını oluşturan temel kavramlar. Turkish Studies, 14(1), 35-56. doi:10.7827/TurkishStudies.14822
2. Assmann, J. (2015). Kültürel bellek: Eski yüksek kültürlerde yazı, hatırlama ve politik kmlik (Çev. A. Tekin). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
3. Bowlby, J. (2012). Bağlanma (Çev. T. V. Soylu). İstanbul: Pinhan Yayıncılık.
4. Ecevit, Y. (2001). Türk romanında postmodernist açılımlar. İstanbul: İletişim Yayınları.
5. Freud, S.,Jung, C. G., Adler, A. (1981). Psikanaliz açısından edebiyat. Ankara: Dost Kitabevi
6. Freud, S. (2019). Uygarlığın huzursuzluğu. Ankara: Metis Yayınları.
7. Freud, S. (2021). Haz ilkesinin ötesinde ben ve id. Ankara: Metis Yayınları
8. Freud, S. (2015). Mutluluk dediğimiz şey. İstanbul: Aylak Adam Yayınları.

9. Güler, A. F. (2025a). Sezgin Kaymaz’ın “Ateş Canına Yapışsın” romanında narsistik unsurlar. Uluslararası Dil, Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi, 8(3), 1032-1047. https://doi.org/10.37999/udekad.1679381
10. Halbwachs, M. (2017). Kolektif bellek (Çev. Banu Barış). İstanbul: Heretik Yayıncılık.
11. Jung, C. G. (2005). Dört arketip (Çev. Zehra Aksu Yılmazer). İstanbul: Metis Yayınları.
12. Kaymaz, S. (2019). Ben yusuf. İstanbul: Kırmızı Kedi Yayınları.
13. Kaymaz, S. (2017). Bugün bize kim geldi? İstanbul: April Yayıncılık.
14. Kübler-Ross, E. (2010). Ölüm ve ölmek üzerine (Çev. B. Büyükal). İstanbul: Boyner Yayınları.
15. Levinas, E. (2014). Ölüm ve zaman. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
16. Neumann, E. (2015). Büyük ana: Arketiplerin fenomenolojisi (N. Şarman, Çev.). Pinhan Yayıncılık.
17. Oktay, G. (2011). Modern Türk hikâyesinde postmodern açılımlar (Yüksek lisans tezi) Trakya Üniversitesi, Edirne.
18. Ricoeur, P. (2010). Hafıza, tarih, unutma. Ankara: Metis Yayınları.
19. Yalom, I. D. (2018). Varoluşçu psikoterapi (Zeliha Babayiğit, Çev.). İstanbul: Pegasus Yayınları.
20. Özaktaş, G. S. (2022). Sezgin Kaymaz’ın romanlarında fantastik unsurlar (Yüksek lisans tezi).7 Aralık Üniversitesi, Kilis.