Türkiye’de Veri Gazeteciliği: Uluslararası Platformlarla Veri Görselleştirme Odaklı Bir Karşılaştırma

Öz

Yeni iletişim teknolojilerinin gelişmesi ile birlikte geleneksel habercilik uygulamalarında köklü değişiklikler meydana gelmiştir. Bu gelişmeler, yeni bir habercilik anlayışını ortaya çıkarmış ve teknoloji dolayımlı habercilik uygulamaları yaygınlaşmaya başlamıştır. Dijital ortamlarda yer alan veri miktarının artışı, haber üretim pratiklerini de dönüşüme uğratmıştır. Verilerin okurlar için anlaşılır kılınabilmesi için, ham veri yığınlarının çeşitli teknik beceriler aracılığıyla işlenmesi gerekmektedir. Veri gazeteciliği; haber üretim aşamasında veri görselleştirme ve veri madenciliği gibi yetkinliklerin gitgide daha yoğun şekilde kullanıldığı bir gazetecilik faaliyetidir. Bu çalışmada; Türkiye’de veri gazeteciliğinin mevcut durumunu, uluslararası platformlarla karşılaştırarak ortaya koymak amaçlanmıştır. Türkiye’de faaliyet gösteren Anadolu Ajansı ve TRT’nin, uluslararası arenadan Reuters ve BBC ile karşılaştırıldığı çalışmada, Nisan 2018 ile Nisan 2021 tarihleri arasında yayınlanmış 7188 veri görselleştirme ağırlıklı haber nicel içerik çözümlemesine tabi tutulmuştur. Çözümleme sonucunda elde edilen verilerin karşılaştırılması ile Türkiye’de veri gazeteciliğinin gelişme aşamasında olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• büyük veri
• veri gazeteciliği
• veri görselleştirme
• Türkiye’de veri gazeteciliği
• dünyada veri gazeteciliği

Current State of Data Journalism in Turkey: A Comparative Analysis with International Platforms

Öz

Along with the development of new communication technologies, radical changes have occurred in traditional journalism practices. These developments have led to a new perspective of journalism and technology-mediated journalistic practices have become widespread. The rise in the quantity of data in digital environments has also changed news production practices. To make data understandable to readers, raw data masses must be processed by various technical skills. Data journalism is an activity of digital journalism in which capabilities such as data visualization and data mining are used more and more intensively in the news production phase. The purpose of this study is to show the current circumstance of data journalism in Turkey by comparing with international platforms. 7188 data visualization-oriented news stories published between April 1, 2018 and April 1, 2021 are examined with content analysis. On the basis of the content analysis’s result, it is concluded that data journalism is still in development in Turkey.

Anahtar Kelimeler

• big data
• data journalism
• data visualization
• data journalism in Turkey
• data journalism in the world

Kaynakça

1. Aslan, A., Bayrakçı, S., & Küçükvardar , M. (2016). Bilişim çağında geleneksel gazeteciliğin dönüşümü: Veri gazeteciliği. Marmara İletişim Dergisi, (26), 55-70. https://doi.org/10.17829/midr.2017.44
2. Atalay, G. E. (2018). Enformasyon anarşisi ve gazeteciliğin dönüşümü: Panama Belgeleri. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 5(5), 143-157.
3. Baack, S. (2013). A New Style of News Reporting: Wikileaks and Data-Driven Journalism. R. Bonni, & J. Johanssen (Ed). Cyborg Subjects: Discources on Digital Culture içinde (ss. 113-122). Createspace Independent Publishing Platform.
4. Coddington, M. (2015). Clarifying journalism’s quantitative turn: A typology for evaluating data journalism, computational journalism, and computer-assisted reporting. Digital Journalism, 3(3), 331-348. https:// doi.org/10.1080/21670.811.2014.976400
5. Dikmen, E. Ş. (2020). Çoklu Ortam ve Etkileşimli Haber Anlatısında “Yeni” Habercilik Uygulamaları: Veri Gazeteciliği. Ö. Erkmen, B. Çoban, & B. Ataman (Ed). Yeni Gazetecilik: Mecralar, Deneyimler, Olanaklar içinde (ss. 246-268). Kafka.
6. European Journalism Centre. (2010). Data–driven journalism: What is there to. 12.09.2022 tarihinde https:// www.youtube.com/watch?v=imeGvs1DUIs adresinden erişilmiştir.
7. Felle, T. (2015). Digital watchdogs? Data reporting and the news media’s traditional fourth estate function. Journalism: Theory, Practice & Criticism, 17(1), 85-96. https://doi.org/10.1177/146.488.4915593246.
8. Friendly, M. (2008). A Brief History of Data Visualization. C. Chen, W. Hardle, & A. Unwin (Ed). Handbook of Data Visualization içinde, (ss. 15-56). Springer.

9. Geray, H. (2018). Medyanın yeni ekonomisinde kurumsal iletişim. Ütopya.
10. Gray, J., Bounegru, L., & Chambers, L. (2012). Data journalism handbook. O’Reilly Media.
11. Harris, S., Seaborne, A., & Prud’hommeaux, E. (2013). SPARQL 1.1 query language. W3C Recommendation, 21(10), 778.
12. Hermida, A., Young, M. L., & Fulda, J. (2017). What makes for great data journalism. Journalism Practice, 12(1), 115-135.https://doi.org/10.1080/17512.786.2016.1270171
13. Howard, A. B. (2014). The art and science of data-driven journalism. Tow center for digital journalism. Columbia University.
14. Knight, M. (2015). Data journalism in the UK: A preliminary analysis of form and content. Journal of Media Practice, 16(1), 55-72. https://doi.org/10.1080/14682.753.2015.1015801
15. Meyer, P. (1973). Precision journalism: A reporter’s introduction to social science methods. Indiana University Press.
16. Narin, B., Fırat, F., Fırat, D., & Ayaz , B. (2016). Büyük veri ve gazetecilik ilişkisi bağlamında veri gazeteciliği. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology, 8(30), 215-235. https://doi. org/10.5824/1309‐1581.2017.5.010.x
17. Özay, S., & Bayrakçı, S. (2022). Data journalism in Turkey: Developing a scale and measuring Journalists’ Skills. İnsan ve Toplum, 12(4), 74-98. https://doi.org/10.12658/M0666
18. Özçağlayan, M., & Aktaş, S. (2022). Marka gazeteciliği. Çizgi Kitabevi.
19. P24 Akademi. (2021). Veri / veri seti doğrulama çalışması nasıl yürütülmelidir? P24. 01.01.2021 tarihinde https://p24akademi.org/dersler/veri-veri-seti-dogrulama-calismasi-nasil-yurutulmelidir/ adresinden erişilmiştir.
20. Radchenko, I., & Sakoyan, A. (2014). The view on open data and data journalism: Cases, educational resources and current trends. International Conference on Analysis of Images, Social Networks and Texts. Springer: Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-319-12580-0_4
21. Robertson, H., & Travaglia, J. (2015). Big data problems we face today can be traced to the social ordering practices of the 19th century. Impact of Social Sciences Blog. 13.10.2015 tarihinde https://blogs.lse. ac.uk/impactofsocialsciences/2015/10/13/ideological-inheritances-in-the-data-revolution/ adresinden erişilmiştir.
22. Rogers, S. (2002). Anyone can do it. Data journalism is the new punk. The Guardian. 17.10.2022 tarihinde https:// www.theguardian.com/news/datablog/2012/may/24/data-journalism-punk adresinden erişilmiştir.
23. Rujier, E., Grimmelikhuijsen, S., & Meijer, A. (2017). Open data for democracy: developing a theoretical framework for open data use. Government Information Quarterly, 34(1), 45-52. https://doi.org/10.1016/j. giq.2017.01.001
24. Seyidov, I. (2020). On conceptual and methodological deficiencies of data journalism-related studies in Turkey. Connectist: Istanbul University Journal of Communication Sciences, (58), 273-289. https://doi. org/10.26650/CONNECTIST2020-0070
25. Snijders, C., Matzat, U., & Reips, D. (2012). Big Data: Big gaps of knowledge in the field of internet science. International Journal of Internet Science, 7(1), 1-5.
26. Uskali, T., & Kuitti, H. (2015). Models and streams of data journalism. The Journal of Media Innovations, 2(1), 77-88. https://doi.org/10.5617/jmi.v2i1.882
27. Veglis, A., & Bratsas, C. (2017). Reporters in the age of data journalism. Journal of Applied Journalism ve Media Studies, 6(2), 225-244. https://doi.org/10.1386/ajms.6.2.225_