Sosyal Medyanın Kişisel Kullanımında Otosansürü Belirleyen Faktörler: Türkiye’de İletişim Akademisyenleri Üzerinden Bir İnceleme

Öz

Çevrimiçi ortam ifade özgürlüğü ile anılırken diğer yandan otosansürü de beraberinde getirmektedir. Bu çalışmada Warner ve Wang’ın (2019) otosansür ölçeği ile Marder vd.nin (2016) çalışmasında yer alan “gruplara yönelik güvenlik endişeleri”ni incelemek için oluşturulmuş ölçekler bir araya getirilerek Türkçeye uyarlanmış ve otosansürün sebepleri konusunda kapsamlı bir veriye ulaşılması hedeflenmiştir. Türkiye’de iletişim fakültelerinde görev yapan akademisyenlerin katıldığı araştırmada 227 kişiye ulaşılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, algılanan güvenlik açığı arttıkça, çevrimiçi bir şeyler paylaşırken ve iletişim kurarken gizlilik endişesi ve gizlilik endişesi nedeniyle otosansür artmaktadır. Enformasyon yönetimi ile gizlilik endişesi arasında negatif yönlü korelasyon tespit edilmiştir. Kadınların takipçilere yönelik daha fazla endişe duyduğu bulgulanırken akademik unvan ve çalışılan kurumun türünün (devlet ve vakıf üniversitesi) belirleyici olmadığı görülmüştür. Ayrıca yatay düzlemde yoğunlukla tanınmayan kişilerin erişiminden endişe duyulmaktadır. Tanınmayan kişilerin ardından en yüksek endişe yönetici ve öğrencilerde yoğunlaşmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Otosansür
• Gizlilik Endişesi
• Enformasyon Yönetimi
• Algılanan Güvenlik Açığı
• Sosyal Ağ Siteleri

Factors Determining Self-Censorship in Personal Use of Social Media: A Study on Academics of the Communication Field in Türkiye

Öz

While the online environment is associated with freedom of expression, it also brings self-censorship. In this study, Warner and Wang's (2019) "self-censorship" scale and Marder et al.'s (2016) "security concerns towards groups" scale were combined and adapted into Turkish to obtain comprehensive data on the reasons for self-censorship. In the study, 227 academics from communication faculties in Turkey participated. According to the results of the study, as perceived vulnerability increases, both privacy concerns and self-censorship due to these concerns rise. A negative correlation was found between information management and privacy concerns. While it was found that women were more concerned about followers, academic title, and type of institution (public or foundation university) were not determinative. In addition, in the horizontal plane, there is a high level of concern about the access of unknown people. After unknown people, the highest concern is concentrated on administrators and students.

Anahtar Kelimeler

• Self-Censorship
• Privacy Concerns
• Information Management
• Perceived Vulnerability
• Social Networking Sites

Kaynakça

1. Akdeniz, P. C. & Dursun, Y. (2021). Çevrimiçi kimlik hırsızlığı korkusunun çevrimiçi gizlilik endişesi ve satın alma davranışına etkisi. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 60, 609–632. https://doi.org/10.18070/erciyesiibd.981820
2. Al–Jabri, I. M., Eid, M. I. & Abed, A. (2020). The willingness to disclose personal information: Trade–off between privacy concerns and benefits. Information & Computer Security, 28(2), 161–181. https://doi.org/10.1108/ICS-01-2018-0012
3. Alkis, Y., Kadirhan, Z. & Sat, M. (2017). Development and validation of social anxiety scale for social media users. Computers in Human Behavior, 72, 296–303. https://doi.org/10.1016/j.chb.2017.03.011
4. Ankara, H. G. & Tekin, B. (2021). Bir güven araştırması: “Hayat eve sığar” uygulaması. Sağlık ve Sosyal Refah Araştırmaları Dergisi, 3(2), 153–158. https://dergipark.org.tr/tr/pub/sarad/issue/62108/976441
5. Arslantaş-Toktaş, S., Binark, M., Dikmen, E. Ş., Fidaner, I. B., Küzeci, E. & Özaygen, A. (2012). Türkiye'de dijital gözetim. Alternatif Bilişim Derneği.
6. Aşçı, S. & Kocabay-Şener, N. (2023). ‘Instagram’ kullanıcılarının ‘yakın arkadaş’ özelliğini kullanım pratikleri üzerine bir araştırma. Etkileşim, 11, 118–143. https://doi.org/10.32739/etkilesim.2023.6.11.192
7. Ateş, V. (2021). Mobil devlet kullanımını etkileyen faktörlerin belirlenmesi: Ankara ili örneği. Acta Infologica, 5(1), 39–52. https://doi.org/10.26650/acin.866945
8. Avcılar, M. Y., Güreş, N., Bozkurt, S. & Açar, M. F. (2021). Çevrimiçi alışveriş bağlamında tüketiciler tarafından algılanan gizlilik endişesinin kişisel bilgi koruma davranışına etkisi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 30(3), 181–197. https://doi.org/10.35379/cusosbil.998460

9. Bandara, R., Fernando, M. & Akter, S. (2021). Managing consumer privacy concerns and defensive behaviours in the digital marketplace. European Journal of Marketing, 55(1), 219–246. https://doi.org/10.1108/EJM-06-2019-0515
10. Baruh, L., Secinti, E. & Cemalcilar, Z. (2017). Online privacy concerns and privacy management: A meta-analytical review. Journal of Communication, 67(1), 26–53. https://doi.org/10.1111/jcom.12276
11. Bauman, Z. & Lyon D. (2013). Akışkan gözetim (E. Yılmaz Çev.). Ayrıntı Yayınları.
12. Berreby, D. (2017). Click to agree with what? No one reads terms of service, studies confirm. The Guardian. https://www.theguardian.com/technology/2017/mar/03/terms-of-service-online-contracts-fine-print
13. Binder, J., Howes, A. & Sutcliffe, A. (2009). The problem of conflicting social spheres: Effects of network structure on experienced tension in social network sites. Proceedings of the SIGCHI conference on human factors in computing systems içinde (ss. 965–974). https://doi.org/10.1145/1518701.1518849
14. Böyük, M. (2023). Dijital karnaval ortamında mahremiyet algısı ölçeğinin geliştirilmesi. Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(1), 129–144. https://doi.org/10.46442/intjcss.1294385
15. Brandtzæg, P. B., Lüders, M. & Skjetne, J. H. (2010). Too many Facebook “friends”? Content sharing and sociability versus the need for privacy in social network sites. International Journal of Human–Computer Interaction, 26(11-12), 1006–1030. https://doi.org/10.1080/10447318.2010.516719
16. Bruning, P. F., Alge, B. J. & Lin, H. C. (2020). Social networks and social media: Understanding and managing influence vulnerability in a connected society. Business Horizons, 63(6), 749–761. https://doi.org/10.1016/j.bushor.2020.07.007
17. Burnett, A., Knighton, D. & Wilson, C. (2022). The self-censoring majority: How political identity and ideology impacts willingness to self-censor and fear of isolation in the United States. Social Media+ Society, 8(3). https://doi.org/10.1177/20563051221123031
18. Byeon, S., Chung, S. & Jin, B. (2017). Self-censorship on large corporations in SNS: The effect of news exposure, knowledge, and perceived power. Digital Policy, Regulation and Governance, 19(2), 139–152. https://doi.org/10.1108/DPRG-02-2016-0009
19. Canbay, Y., İsmetoğlu, A. & Canbay, P. (2021). Covid-19 hastalığının teşhisinde derin öğrenme ve veri mahremiyeti. Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, 9(2), 701–715. https://doi.org/10.21923/jesd.870263
20. Carpenter, A. (2017). “Die young”: On pop music, social violence, self-censorship, and apology rituals. Popular Music and Society, 40(3), 261–273. https://doi.org/10.1080/03007766.2017.1307644
21. Chou, H. L. & Chou, C. (2023). How teens negotiate privacy on social media proactively and reactively. New Media & Society, 25(6), 1290–1312. https://doi.org/10.1177/14614448211018797
22. Corritore, C. L., Kracher, B. & Wiedenbeck, S. (2003). On-line trust: Concepts, evolving themes, a model. International Journal of Human-Computer Studies, 58(6), 737–758. https://doi.org/10.1016/S1071-5819(03)00041-7
23. Couldry, N. & Mejias, U. A. (2019). Data colonialism: Rethinking big data’s relation to the contemporary subject. Television & New Media, 20(4), 336–349. https://doi.org/10.1177/1527476418796632
24. Creswell, J. W. & Creswell, J. D. (2021). Araştırma tasarımı: Nitel, nicel ve karma yöntem yaklaşımları. (E. Karadağ Çev.). Nobel Akademik Yayıncılık.
25. Çalışkan, S., Toker, A. & Nasir, V. A. (2018). Determinants of consumers’ personal health technology usage intentions. Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, 11(22), 155–170. https://dergipark.org.tr/en/pub/ppad/issue/60997/905984#article_cite
26. Çayır, F. (2020). Pandemi takip uygulamaları ve kişisel verilerin izlenmesi raporu. https://ekitap.alternatifbilisim.org/covid19-pandemi-takip-uygulamalari-raporu/
27. Çelik, K. & Orhan, M. (2021). E-devlet kapısını kullanmayı etkileyen faktörlerin araştırılması. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, 31, 212–222. https://doi.org/10.31590/ejosat.972584
28. Das, S. & Kramer, A. (2013). Self-censorship on Facebook. Proceedings of the International AAAI Conference on Web and Social Media içinde (ss. 120–127). https://doi.org/10.1609/icwsm.v7i1.14412
29. De Wolf, R., Willaert, K. & Pierson, J. (2014). Managing privacy boundaries together: Exploring individual and group privacy management strategies in Facebook. Computers in Human Behavior, 35, 444–454. https://doi.org/10.1016/j.chb.2014.03.010
30. Debb, S. M. & McClellan, M. K. (2021). Perceived vulnerability as a determinant of increased risk for cybersecurity risk behavior. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 24(9), 605–611. https://doi.org/10.1089/cyber.2021.0043
31. Demir, O. (2018). E-devlet kullanımına etki eden faktörler ve vatandaşların e-devlet algısı. Uluslararası Politik Araştırmalar Dergisi, 4(1), 1–25. https://dergipark.org.tr/tr/pub/icps/issue/41312/499262
32. Deral, B. & Kazançoğlu, İ. (2021). 65 yaş ve üstü erkek tüketicilerin covid-19 döneminde online alışveriş eğilimlerini belirleyen nitel bir araştırma. İşletme Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 4(1), 96–121. https://doi.org/10.33416/baybem.782114
33. Digital 2022 Overview Report. (2022). Erişim adresi: https://wearesocial.com/uk/blog/2022/01/digital-2022-another-year-of-bumper-growth-2/
34. Doğan, B. Ö., Kocabay-Şener, N., Kıran, S. & Mustafa, H. (2022). Why don’t we share? Social networks and privacy concerns, a comparative analysis of academics of communication field in Turkiye and Malaysia. Connectist: Istanbul University Journal of Communication Sciences, 63, 87–122. https://doi.org/10.26650/CONNECTIST2022-1176989
35. Elmalı, F. & Kılıç Turel, Y. (2018). Sosyal ağlarda gizlilik yönetimi ölçeğinin Türkçe uyarlaması. International Online Journal of Educational Sciences, 10(5), 65–76. https://doi.org/10.15345/iojes.2018.05.005
36. Erece, B. & Metin, Y. (2022). Covid-19 pandemisi ve bireyin sağlık verilerinin mahremiyeti hakkı. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 26(1), 61–92. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ebyuhfd/issue/70646/1137212
37. Gera, P., Thomas, N.,& Neal, T. (2020, July). Hesitation while posting: A cross-sectional survey of sensitive topics and opinion sharing on social media. International Conference on Social Media and Society içinde (ss. 134–140). https://doi.org/10.1145/3400806.3400822
38. Hampton, K. N., Rainie, H., Lu, W., Dwyer, M., Shin, I. & Purcell, K. (2014). Social media and the 'spiral of silence'. Pew Research Internet Project.
39. Kalaman, S. (2017). Yeni medya ve mahremiyetin dönüşümü: Facebook Türkiye örneği. Uluslararası Hakemli İletişim ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 14, 1-31.
40. Kaplan, A. M. & Haenlein, M. (2010). Users of the world, unite! The challenges and opportunities of social media. Business Horizons, 53(1), 59–68. https://doi.org/10.1016/j.bushor.2009.09.003
41. Karaçadır, V. & Sezgin, A. (2022). Kamu internet ve mobil sağlık uygulamaları kullanım niyeti değişkenlerinin değerlendirilmesi. Türkiye Mesleki ve Sosyal Bilimler Dergisi, 9, 60–71. https://doi.org/10.46236/jovosst.1176463
42. Kılıç, D. & Murat, Ö. Z. (2023). Online alışverişte kişisel verilerin tüketici mahremiyeti ile ilişkisi üzerine nitel bir çalışma. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(1), 138–156. https://doi.org/10.32709/akusosbil.1010970
43. Korkmaz, Ö., Vergili, M. & Karadaş, E. (2021). Çevrimiçi mahremiyet farkındalık ölçeğinin geliştirilmesi: Güvenirlik ve geçerlilik çalışması. Türkiye Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 6(2), 297–311. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tubad/issue/67618/949443
44. Lwin, M. O., Wirtz, J. & Stanaland, A. J. (2016). The privacy dyad: Antecedents of promotion-and prevention-focused online privacy behaviors and the mediating role of trust and privacy concern. Internet Research, 26(4), 919–941. https://doi.org/10.1108/IntR05-2014-0134
45. Lyon, D. (2013). Gözetim çalışmaları (A. Toprak Çev.). Kalkedon Yayınları.
46. Madsen, V. T. & Verhoeven, J. W. (2016). Self-censorship on internal social media: A case study of coworker communication behavior in a Danish bank. International Journal of Strategic Communication, 10(5), 387–409. https://doi.org/10.1080/1553118X.2016.1220010
47. Marder, B., Joinson, A. & Shankar, A. (2012). Every post you make, every pic you take, I'll be watching you: Behind social spheres on Facebook. 45th Hawaii International Conference on System Sciences içinde (ss. 859–868). https://doi.org/10.1109/HICSS.2012.12
48. Marder, B., Joinson, A., Shankar, A. & Thirlaway, K. (2016). Strength matters: Self-presentation to the strongest audience rather than lowest common denominator when faced with multiple audiences in social network sites. Computers in Human Behavior, 61, 56–62. https://doi.org/10.1016/j.chb.2016.03.005
49. Marwick, A. E. & Boyd, D. (2011). I tweet honestly, I tweet passionately: Twitter users, context collapse, and the imagined audience. New Media & Society, 13(1), 114–133. https://doi.org/10.1177/1461444810365313
50. Mıhçı, P. & Çakmak, E. K. (2017). Öğrenci siber sağlık ölçekleri geliştirme çalışması. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 37(2), 457–491. https://dergipark.org.tr/tr/pub/gefad/issue/30949/335342
51. Miltgen, C. L., Henseler, J., Gelhard, C. & Popovič, A. (2016). Introducing new products that affect consumer privacy: A mediation model. Journal of Business Research, 69(10), 4659–4666. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2016.04.015
52. Mohamed, N. & Ahmad, I. H. (2012). Information privacy concerns, antecedents and privacy measure use in social networking sites: Evidence from Malaysia. Computers in Human Behavior, 28(6), 2366–2375. https://doi.org/10.1016/j.chb.2012.07.008
53. Moore-Gilbert, K. & Abdul-Nabi, Z. (2021). Authoritarian downgrading, (self)censorship and new media activism after the Arab Spring. New Media & Society, 23(5), 875–893. https://doi.org/10.1177/1461444818821367
54. Mousavizadeh, M., Kim, D. J. & Chen, R. (2016). Effects of assurance mechanisms and consumer concerns on online purchase decisions: An empirical study. Decision Support Systems, 92, 79–90. https://doi.org/10.1016/j.dss.2016.09.011
55. Odabaş, Ö. G., İlhan, T. & Kılıçer, K. (2021). Ergenler için sosyal medya mahremiyetini koruma becerileri ölçeği’nin geliştirilmesi. Bağımlılık Dergisi, 22(4), 341–359. https://doi.org/10.51982/bagimli.888283
56. Oğuz, Ş. C. (2022). E-devlet uygulamaları kapsamında HES kodu uygulaması ve kişisel verilerin korunması. Türkiye Biyoetik Dergisi, 9(1), 21–28. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2983996
57. Özkan, E. (2018). Why do consumers behave differently in personal information disclosure and self-disclosure? The role of personality traits and privacy concern. Alphanumeric Journal, 6(2), 257–276. https://doi.org/10.17093/alphanumeric.460158
58. Pan, Y. & Cheng, Z. (2020). Double-edged effects of role stress on self-disclosure on social networking sites. Social Behavior and Personality, 48(8), 1–12. https://doi.org/10.2224/sbp.9217
59. Polat, M. & Şahin, A. (2019). Vatandaşların e-devlet güvenlik algısının belirlenmesi: Karaman ili örneği. ASSAM Uluslararası Hakemli Dergi, 152–168. https://dergipark.org.tr/tr/pub/assam/issue/48907/576227
60. Smith, H. J., Milberg, S. J. & Burke, S. J. (1996). Information privacy: Measuring individuals' concerns about organizational practices. MIS Quarterly, 20(2), 167–196. https://doi.org/10.2307/249477
61. Stoycheff, E. (2016). Under surveillance: Examining Facebook’s spiral of silence effects in the wake of NSA internet monitoring. Journalism & Mass Communication Quarterly, 93(2), 296–311. https://doi.org/10.1177/1077699016630255
62. Topbaş, H. & Gazi, M. A. (2016). Sosyal ağlarda gizlilik kaygısının ölçülmesi: İnönü üniversitesi öğrencilerine yönelik bir araştırma. İnönü Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 5(1), 143–160. https://dergipark.org.tr/en/pub/inijoss/issue/28896/420099
63. Tosunay, D. & Çolak, F. Ü. (2016). Sosyal medyada otosansür: Facebook örneği. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 4(2), 926–950. https://doi.org/10.19145/gujofoc.95244
64. Ural, T. & Oypan, O. (2020). Tüketicilerin sosyal medyada yer alan kişisel verilerinin işletmeler tarafından kullanılmasına yönelik rahatlık algısını etkileyen faktörler. İşletme Araştırmaları Dergisi, 12(3), 2424–2441. https://doi.org/10.20491/isarder.2020.984
65. Van Slyke, C., Shim, J. T., Johnson, R. & Jiang, J. J. (2006). Concern for information privacy and online consumer purchasing. Journal of the Association for Information Systems, 7(6), 415–444. https://doi.org/10.17705/1jais.00092
66. Vannucci, A., Flannery, K. M. & Ohannessian, C. M. (2017). Social media use and anxiety in emerging adults. Journal of Affective Disorders, 207, 163–166. https://doi.org/10.1016/j.jad.2016.08.040
67. Vitak, J., Blasiola, S., Patil, S. & Litt, E. (2015). Balancing audience and privacy tensions on social network sites: Strategies of highly engaged users. International Journal of Communication, 9, 1485–1504.
68. Warner, M. & Wang, V. (2019). Self-censorship in social networking sites (SNSs)–privacy concerns, privacy awareness, perceived vulnerability and information management. Journal of Information, Communication and Ethics in Society, 17(4), 375–394. https://doi.org/10.1108/JICES-07-2018-0060
69. Xu, H., Dinev, T., Smith, J. & Hart, P. (2011). Information privacy concerns: Linking individual perceptions with institutional privacy assurances. Journal of the Association for Information Systems, 12(12), 798–824. https://doi.org/10.17705/1jais.00281
70. Yılmaz, M. (2009). Enformasyon ve bilgi kavramları bağlamında enformasyon yönetimi ve bilgi yönetimi. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 49(1), 95–118. https://dergipark.org.tr/tr/pub/dtcfdergisi/issue/66779/1044266
71. Yilmaz, B. & Soylu, D. (2015). Self-censorship in social media: A case study of Hacettepe University. Journal of Information & Knowledge Management, 14(01). https://doi.org/10.1142/S0219649215500100
72. Yurdigül, A. L. H. & Leloğlu, H. (2022). Kişilik özellikleri ve mahremiyetin demografik özelliklere göre farklılaşması: Instagram örneği. Journal of History School, 59, 2211–2240. http://dx.doi.org/10.29228/Joh.63319
73. Zorotheos, A. & Kafeza, E. (2009). Users' perceptions on privacy and their intention to transact online: A study on Greek internet users. Direct Marketing: An International Journal, 3(2), 139–153. https://doi.org/10.1108/17505930910964795
74. Zuboff, S. (2021). Gözetleme kapitalizmi çağı: Gücün yeni sınırında insan geleceği için savaş. (T. Uzunçelebi, Çev.) Okuyan Us Yayınevi.