Turizm Rehberliği Tezsiz Yüksek Lisans Programı Müfredatlarının Mesleğe Kabul Sınavı Konularıyla Uyumu

Öz

Amaç ve Önem: Bu çalışma, Türkiye’deki turizm rehberliği tezsiz yüksek lisans programlarının müfredatlarının, Turist Rehberliği Meslek Kanunu kapsamında uygulamaya konulan Mesleğe Kabul Sınavı konu başlıklarıyla ne düzeyde örtüştüğünü analiz etmeyi amaçlamaktadır. Lisansüstü düzeyde verilen turizm rehberliği eğitimi mesleki yeterliliklerin kazandırılması açısından büyük katkı sunmaktadır. Bu noktada, sayıları gittikçe artan ve çok fazla sayıda turist rehber adayı yetiştiren tezsiz yüksek lisans programlarının katkısı yadsınamaz. Mesleğe Kabul Sınavı, bu programların müfredatlarının standardize edilmesi ve ortak bir yapıya kavuşturulması için önemli bir araç olarak kullanılabilir. Mesleğe Kabul Sınavının kapsamı ile mevcut eğitim programlarının müfredatları arasında ne düzeyde bir uyum bulunduğunun tespit edilmesi gerekir. İlgili literatürde bugüne kadar böyle bir çalışmaya rastlanmamıştır. Dolayısıyla, bu çalışma bu boşluğu doldurmaya yönelik ilk örnektir. Yöntem: Araştırma kapsamında, 11 farklı yükseköğretim kurumunda yer alan turizm rehberliği tezsiz yüksek lisans eğitim programı müfredatları incelenmiştir. Nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman analizi tekniği kullanılmıştır. Verilen derslerin içerikleri Mesleğe Kabul Sınavı konu başlıkları (toplam 14 konu) ile eşleştirilmiştir. Bulgular: Araştırma bulguları, turizm rehberliği tezsiz yüksek lisans programları arasında önemli farklılıklar olduğunu ortaya koymuştur. Programların mesleğe hazırlık açısından ortak bir standartta olmadığı ve derslerin henüz yeni yürürlüğe giren Mesleğe Kabul Sınavı konularıyla tam uyuşmadığı tespit edilmiştir. Özgünlük/Bilimsel Katkı: Çalışmanın konuyla ilgili ilk örneği teşkil etmesi literatüre katkı bakımından önemlidir. Çalışmanın, müfredat standardizasyonu ve daha etkin bir eğitim-sınav eşgüdümü ihtiyacına işaret etmesi, başta politika yapıcılar olmak üzere paydaşlara yönelik önemli ipuçları sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Turizm rehberliği
• tezsiz yüksek lisans programları
• müfredat
• mesleğe kabul sınavı

Compatibility of the Curriculum of the Tourism Guidance Non-Thesis Master's Program with the Subjects of the Professional Admission Exam

Öz

Purpose and Importance: This study aims to analyze the extent to which the curricula of non-thesis master's degree programs in tourism guiding in Turkey align with the topics covered in the Professional Admission Exam, implemented under the Tourist Guiding Profession Law. Postgraduate tourism guiding education contributes significantly to the acquisition of professional competencies. In this regard, the contribution of the ever-increasing number of non-thesis master's degree programs, which train a significant number of prospective tour guides, is undeniable. The Professional Admission Exam can be used as a significant tool for standardizing and unifying the curricula of these programs. It is necessary to determine the extent of congruence between the scope of the Professional Admission Exam and the curricula of existing educational programs. No such study has been found in the relevant literature to date. Therefore, this study serves as the first example to address this gap in the literature. Methodology: As part of the research, the curricula of non-thesis master's programs in tourism guiding offered at 11 different higher education institutions were examined. Document analysis, a qualitative research method, was used. Course content was matched to the Professional Admission Exam topics (14 topics in total). Findings: The research findings revealed significant differences among non-thesis master's programs in tourism guiding. It was determined that the programs lacked a common standard of preparation for the profession, and the courses were not fully aligned with the topics covered in the recently enacted Professional Admission Exam. Originality/Value: The study's contribution to the literature is significant because it represents the first example on this topic. The study's emphasis on the need for curriculum standardization and more effective education-exam coordination offers important insights for stakeholders, particularly policymakers.

Anahtar Kelimeler

• Tourism guidance
• non-thesis master's programs
• curriculum
• professional admission exam

Kaynakça

1. Ak, S., & Soybalı, H. (2021). Turist rehberliği tezsiz yüksek lisans eğitimi: Dersler ve akademisyenler üzerine bir araştırma. Turist Rehberliği Dergisi, 4(2), 119-142.
2. Akdu, S. (2022). Turist rehberlerinin uzmanlaşma sürecine lisansüstü eğitimin katkısı ve mevcut durumun tespiti. Turist Rehberliği Dergisi, 5(2), 100-116.
3. Aslan, S. C., & Yenipınar, U. (2025). Turizm rehberliği lisansüstü programlarının müfredat yapılarının incelenmesi. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 36(2), 24-44.
4. Eser, S. (2020). Lisansüstü turizm rehberliği eğitimi üzerine bir durum analizi. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 8(4), 2956-2984.
5. Gürkan, Ö., & Korkmaz, M. (2022). Turizm rehberliği yüksek lisans programlarının müfredat yapılarının karşılaştırılması. Turizm Eğitimi Dergisi, 4(4), 625-642.
6. Kavak, M., & Emir, O. (2023). Turist rehberliği alanındaki ön lisans, lisans ve lisansüstü programların müfredatının teknoloji ve dijitalleşme açısından incelenmesi. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 11(4), 3055-3076.
7. Keleş, Y., Özgül, A., & Ural, A. (2024). Türkiye’deki turizm rehberliği tezsiz yüksek lisans programlarının öğretim programlarına ilişkin eleştirel bir çözümleme. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 8(1), 259-281.
8. Kıroğlu, M., & Arslan, S. (2022). Lisansüstü düzeyde turist rehberliği eğitimi veren programların içerik analizi. Turizm ve Araştırma Dergisi, 11(2), 77-96.

9. Kültür ve Turizm Bakanlığı (2025), Mesleğe kabul sınavı konu başlıkları. https://www.ktb.gov.tr/TR-398379 (Erişim Tarihi: 18.06.2025)
10. Pelit, E., Çoban, E., & Tomakin, B. N. (2023). Turist rehberliği eğitiminde yaşanan sorunlar üzerine bir değerlendirme. Turist Rehberliği Dergisi, 6(1), 52-80.
11. Temizkan, R., & Timur, B. (2020). Türkiye’deki turist rehberliği eğitim modellerinin karşılaştırmalı bir analizi. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 4(4), 3550-3569.
12. Topsakal, Y. (2021). Lisansüstü düzeyde turist/turizm rehberliği eğitimi veren programların müfredatlarının incelenmesi ve öneriler. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Turizm Fakültesi Dergisi, 24(1), 99–115.
13. Yıldız, B. (2021). Turist rehberliği meslek eğitimi alan lisansüstü öğrencilerin sektörel beklentileri. Akademik Bakış Dergisi, 79, 95-112.
14. YÖK (2025). Yükseköğretim program atlası. https://yokatlas.yok.gov.tr/universite.php (Erişim Tarihi: 15.03.2025)