Bitcoin ile altın, petrol, dolar kuru ve S&P500 endeksi arasındaki nedensellik ilişkisi
Öz
Finansal piyasalarda son yıllarda popülerliği giderek artan, birçok ülke tarafından statüsü hala tartışma konusu olan kripto paralar, hem kurumsal hem de bireysel yatırımcılar tarafından tercih edilen yatırım araçları arasındadır. Yapılan bu araştırmada, kripto para birimleri arasında öncü ve en fazla bilinen Bitcoin fiyatı ve çeşitli ekonomik göstergeler arasındaki ilişki tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu kapsamda çalışmanın veri seti olarak Bitcoin Fiyatları, Altın Fiyatları, Amerikan Dolar Endeksi, Brent Petrol Fiyatları ve S&P500 endeksi verisi seçilmiştir. Çalışmanın periyodu, Bitcoin’in popülerliğinin artmaya başladığı, işlem hacmi ve fiyat hareketlerinin yoğun-laştığı 2013 yılından başlamış olup, Ocak 2013-Haziran 2022 dönemini kapsamaktadır. Aylık veriler kullanılan çalışmada seriler arasında eşbütünleşme ilişkisi Johansen Eşbütünleşme testiy-le, nedensel ilişki ise Toda-Yamamoto (1995) nedensellik testiyle analiz edilmiştir. Seriler ara-sında uzun dönemli eş bütünleşme ilişkisine rastlanmazken, Bitcoin, Altın ve Petrol Fiyatlarının S&P500’ün Granger nedeni olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte Bitcoin ile Petrol fi-yatları, Altınla Petrol fiyatları, Dolar Endeksiyle Petrol fiyatları, Petrol fiyatlarıyla S&P500 ara-sında karşılıklı (çift yönlü) nedensel ilişki tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler
finansal piyasalar, kripto para, nedensellik, zaman serileri
Kaynakça
- Baran Tunçel, M., Alptürk, Y., Altunay, M. A. & Bekci, İ. (2022). Kripto paralar ile BIST100 endeksi arasındaki nedensellik ilişkisi: Bitcoin örneği. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 22(1), 367–374. https://doi.org/10.11616/asbi.1096677
- Çevik, E., Çalışkan, H. & Çevik, E. İ. (2021). Bitcoin ile önemli döviz kurları arasında nedensellik ilişkisi. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Özel Sayı, 108–130. https://doi.org/10.54600/igdirsosbilder.991733
- Coinmarketcap (2021, 30 Ekim). Kripto Borsaları. https://coinmarketcap.com/rankings/exchanges/. adresinden 30 Ekim 2021 tarihinde alınmıştır.
- Coinmarketcap (2021, 11 Kasım). Kripto Para Birimleri. https://coinmarketcap.com/rankings/exchanges/. adresinden 11 Kasım 2021 tarihinde alınmıştır.
- Contuk Yıldız, F. (2021). Covid -19 sürecinde altın ve petrol fiyatlarının Bitcoin üzerindeki asimetrik etkisi. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(3), 911–926. https://doi.org/10.26745/ahbvuibfd.939898
- Demir, M. A. (2021). Petrol fiyatları ile Türkiye’nin dış̧ ticaret açığı arasında zamana göre değişen nedensellik analizi. İzmir İktisat Dergisi, 36(2), 247-258.
- Ekonomist (2022). Brent Petrol Nedir? Ne Anlama Geliyor? Erişim adresi: https://www.ekonomist.com.tr/encyclopedia/brent-petrol-nedir-ne-anlama-geliyor adresinden 10 Mart 2022 tarihinde alınmıştır.
- Güleç, Ö. F. (2018). Bitcoin ile finansal göstergeler arasındaki ilişkinin incelenmesi. Kırklareli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(2), 18–37. https://dergipark.org.tr/tr/pub/klujfeas/issue/38482/440523
- Gültekin, H. & Oğuzhan, A. (2021). Sermaye piyasası ile sanal para Bitcoin arasındaki nedensellik ilişkisi: Türkiye örneği. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(4), 878–885. https://doi.org/10.29106/fesa.1024514
- Gürbüz, M. A. & Zeren, F. (2021). Bitcoin ile Avro ve Dolar arasındaki ilişkinin incelenmesi. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(1), 58–66. https://doi.org/10.29106/fesa.830654