Türkiye’de çevre koruma harcamalarının çevresel muhasebe perspektifinden değerlendirilmesi: Entropy temelli marcos yöntemi ile bir analiz

Çevre koruma harcamaları, sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşılmasında kamu politikalarının en önemli araçlarından birisi olarak değerlendirilmektedir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de çevre koruma harcamalarının alt bileşenlerini çok kriterli karar verme yaklaşımı ile analiz ederek söz konusu harcamaların göreli öncelik düzeylerini belirlemektir. Çalışmada Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan 2018–2024 dönemine ait çevre koruma harcamaları verileri kullanılmıştır. Analiz kapsamında çevre koruma faaliyetleri dokuz alternatif olarak ele alınmış; ortalama harcama düzeyi, büyüme performansı, bütçe payı, harcama istikrarı ve son dönem artış oranı olmak üzere beş kriter veri setinden türetilmiştir. Kriter ağırlıkları objektif bir yöntem olan Entropy yöntemi ile belirlenmiş, alternatiflerin sıralanmasında ise MARCOS yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, atık yönetimi ve atıksu yönetimi harcamalarının diğer çevre koruma alanlarına kıyasla daha yüksek önceliğe sahip olduğunu göstermektedir. Buna karşılık gürültü kontrolü ve radyasyona karşı koruma gibi alanların kamu kaynaklarından daha düşük pay aldığı tespit edilmiştir. Sonuçlar, Türkiye’de çevre koruma harcamalarının belirli alanlarda yoğunlaştığını ve kaynak tahsisinin dengeli bir yapı göstermediğini ortaya koymaktadır. Çalışma, çevresel muhasebe perspektifinden kamu kaynaklarının çevre alanları arasındaki dağılımını analiz ederek literatüre katkı sağlamaktadır.

Environmental protection expenditures are considered one of the most important policy instruments for achieving sustainable development goals. The aim of this study is to evaluate the sub-components of environmental protection expenditures in Türkiye and to determine their relative priorities by employing a multi-criteria decision-making approach. The study utilizes environmental protection expenditure data for the period 2018–2024 obtained from the Turkish Statistical Institute (TÜİK). Within the scope of the analysis, environmental protection activities are treated as nine alternatives, while five criteria—average expenditure level, growth performance, budget share, expenditure stability, and recent growth rate—are derived directly from the dataset. The weights of the criteria are determined using the Entropy method, which provides an objective weighting scheme, and the MARCOS method is employed to rank the alternatives. The findings indicate that waste management and wastewater management expenditures have higher priority compared to other environmental protection categories. In contrast, areas such as noise abatement and radiation protection receive relatively lower levels of financial allocation. The results reveal that environmental expenditures in Türkiye are concentrated in specific areas and do not exhibit a balanced distribution across different environmental protection categories. This study contributes to the literature by evaluating public environmental expenditures from an environmental accounting perspective and providing insights into the allocation patterns of public resources.