Saha (Yakut) Türklerinin Geleneksel İnanışlarında Şamanlar/Kamlar

Mehmet Mustafa Erkal

doi:10.5281/zenodo.10417310

Saha (Yakut) Türklerinin Geleneksel İnanışlarında Şamanlar/Kamlar

Öz

Sibirya bölgesi, en erken dönemlerden itibaren Türklerin yurt olarak tuttukları önemli bir coğrafyadır. Bölgenin iklim şartları, yaşamak için zorlu koşulları da beraberinde getirmektedir. Saha (Yakut) Türkleri, Sibirya bölgesinde yaşayana ve Türklerin ana kolundan erken dönemde ayrılmış bir topluluktur. İklim şartlarının zorluğu, ticaret ve istila gibi diğer topluluklarla kültürel anlamda etkileşimi zorlaştırmaktadır. Saha (Yakut) Türklerinin gelenekleri, dilleri ve inanışlarının belirlenmesi, Geleneksel Türk İnanışları’nın ortaya konması açısından bir fırsat sunmaktadır. Bu makale de Saha (Yakut) inanışlarında önemli bir yere sahip olan Şamanlar/Kamlar incelenecektir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Agırel, S. (2009). As contributions to this section, the Editors welcome comment and debate on topical issues or on recent articles or reviews appearing in the journal. Shorter accessibly written items of general interest, reports on work in progress, notes and queries are also welcome.Colour Symbolism in Turkish and Azeri Folk Literature. Folklore, 120(1), 92-101. https://doi.org/10.1080/00155870802647858
Alekseev, N. A. (1989). Shamanism Among the Turkic Peoples of Siberia. Soviet Anthropology and Archeology, 28(1), 56-103. https://doi.org/10.2753/AAE1061-1959280156
Alekseyev, N. A. (2013). Türk Dilli Sibirya Halklarının Şamanizmi (M. Ergun, Çev.; 1. baskı). K̲ömen Yayınları. Arslan, A. A. (2011). Kızılderili ve Türk Şamanizmi. Berikan Yayınevi.
Balzer, M. M. (Ed.). (1997). Shamanic Worlds: Rituals and Lore of Siberia and Central Asia. North Castle Books.
Bayat, F. (2010). Türk Kültüründe Kadın Şaman. Ötüken.
Bayat, F. (2016). Mitten Tarihe, Sözden Yazıya: Dede Korkut Oğuznameleri. Ötüken.
Bayat, F. (2022). Androjenlik ve Travestizm/Transvestizm Bağlamında Türk Şamanlığı. Akra Kültür Sanat ve Edebiyat Dergisi, 10(26).
Blazer, M. M., Bremmer, J. N., & Ginzburg, C. (2016). Horizons of Shamanism: A Triangular Approach to The History and Anthropology of Ecstatic Techniques. (P. Jackson, Ed.). Stockholm University Press. http://www.oapen.org/download?type=document&docid=619233

Borko, T. I. (2004). Šamanizm: Ot archaičeskich verovanij k religioznomu kulʹtu ; monografija. Bank kulʹturnoj informacii.
Butanaev, V. I. (2019). Geleneksel Hongoray Şamanlığı (Birinci Baskı). Türk Dil Kurumu Yayınları.
Eliade, M. (2005). Shamanism: An Overview [First Edition]. İçinde L. Jones, M. Eliade, & C. J. Adams (Ed.), Encyclopedia of Religion (2nd ed). Macmillan Reference USA.
Ergun, M., Zakharov, T., & Gavriliyev, Ç. (Ed.). (2017). Ehe Khara Atlı Eles Bootur: Sakha Kahramanlık Destanı (1. baskı). Kömen Yayınları.
Gheorghiu, D., Pásztor, E., Bender, H., & Nash, G. (Ed.). (2017). Archaeological approaches to shamanism: Mind-body, nature, and culture. Cambridge Scholars Publishing.
Gogolev, A. I. (1992a). Archeological Monuments of Yakutia Associated with the Formation of the Yakut Nationality: Monuments of the fourteenth to sixteenth century. Anthropology & Archeology of Eurasia, 31(2), 19-62. https://doi.org/10.2753/AAE1061-1959310219
Gogolev, A. I. (1992b). Dualism in the Traditional Beliefs of the Yakuts. Anthropology & Archeology of Eurasia, 31(2), 70-84. https://doi.org/10.2753/AAE1061-1959310270
İnan, A. (2017). Tarihte ve Bugün Şamanizm: Materyaller ve Arastırmalar (9. bs). Türk Tarih Kurumu. İstoriya Yakutskoy ASSR Tom 2: Yakutiya ot 1630-h godov do 1917 g. (C. 2). (1957). AN SSSR. https://e.nlrs.ru/open/1064
Kurat, A. N., & Temir, A. (1992). Sibir (Sibirya) Hanlığı. İçinde Türk Dünyası El Kitabı (2. bs, C. 1). Türk Kültürü Araştırma Enstitüsü Yayınları.
Küçük, M. A. (2017). Geleneksel Türk Dini İnanışlarından Mitolojiye: “Ölüm/Obur Ruhlar”. Gazi Türkiyat, 20.
Puhov, İ. V. (2015). Yakut Kahramanlık Destanı Olonho Genel Tipler (M. Ergun, Çev.; 1. bs). Kömen Yayınları.
Radloff, W. (2008). Türklük ve Şamanlık (A. Temir, T. Andaç, & N. Uğurlu, Çev.; 480. bs). Örgün Yayınevi.
Şternberg, L. Ya. (1936). Pervobıtnaya religiya V svete etnografii. İzdatelstvo İnstituta Naradov Severa Tsik SSSR. The Twilight of Shamanism. (1989). Soviet Anthropology and Archeology, 28(1), 38-55. https://doi.org/10.2753/AAE1061-1959280138
Waida, M. (2005). Miracles: An Overview. İçinde L. Jones, M. Eliade, & C. J. Adams (Ed.), Encyclopedia of Religion (2nd ed). Macmillan Reference USA.
Walters, P. (2001). Religion in Tuva: Restoration or Innovation? Religion, State and Society, 29(1), 23-38. https://doi.org/10.1080/09637490120061877 Yamada, T. (2015). "İstoçnik dobrıh sil nahoditsya na vostoke …": Predstavleniya şamanov sovremennoy Yakutii (Saha) o Vselennoy, bojestvah i duhah. Quaestio Rossica, 2, Article 2. https://doi.org/10.15826/qr.2015.2.105 Zola, L. (2009). Creating, Reinventing, and Assessing Cultural Performances in The Sakha Republic. World Futures, 65(8), 613-619. https://doi.org/10.1080/02604020903300642

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Türk Kültür Tarihi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Mehmet Mustafa Erkal ^*
0000-0003-1636-2463
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

19 Aralık 2023

Yayımlanma Tarihi

25 Aralık 2023

Gönderilme Tarihi

29 Kasım 2023

Kabul Tarihi

8 Aralık 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 3 Sayı: 5

DOI

https://doi.org/10.5281/zenodo.10417310

IZ

https://izlik.org/JA99DL64ET

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Erkal, M. M. (2023). Saha (Yakut) Türklerinin Geleneksel İnanışlarında Şamanlar/Kamlar. TÜRKAV Kamu Yönetimi Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi, 3(5), 331-356. https://doi.org/10.5281/zenodo.10417310

AMA

1.Erkal MM. Saha (Yakut) Türklerinin Geleneksel İnanışlarında Şamanlar/Kamlar. TÜRKAV KYE-SBD. 2023;3(5):331-356. doi:10.5281/zenodo.10417310

Chicago

Erkal, Mehmet Mustafa. 2023. “Saha (Yakut) Türklerinin Geleneksel İnanışlarında Şamanlar/Kamlar”. TÜRKAV Kamu Yönetimi Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi 3 (5): 331-56. https://doi.org/10.5281/zenodo.10417310.

EndNote

Erkal MM (01 Aralık 2023) Saha (Yakut) Türklerinin Geleneksel İnanışlarında Şamanlar/Kamlar. TÜRKAV Kamu Yönetimi Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi 3 5 331–356.

IEEE

[1]M. M. Erkal, “Saha (Yakut) Türklerinin Geleneksel İnanışlarında Şamanlar/Kamlar”, TÜRKAV KYE-SBD, c. 3, sy 5, ss. 331–356, Ara. 2023, doi: 10.5281/zenodo.10417310.

ISNAD

Erkal, Mehmet Mustafa. “Saha (Yakut) Türklerinin Geleneksel İnanışlarında Şamanlar/Kamlar”. TÜRKAV Kamu Yönetimi Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi 3/5 (01 Aralık 2023): 331-356. https://doi.org/10.5281/zenodo.10417310.

JAMA

1.Erkal MM. Saha (Yakut) Türklerinin Geleneksel İnanışlarında Şamanlar/Kamlar. TÜRKAV KYE-SBD. 2023;3:331–356.

MLA

Erkal, Mehmet Mustafa. “Saha (Yakut) Türklerinin Geleneksel İnanışlarında Şamanlar/Kamlar”. TÜRKAV Kamu Yönetimi Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi, c. 3, sy 5, Aralık 2023, ss. 331-56, doi:10.5281/zenodo.10417310.

Vancouver

1.Mehmet Mustafa Erkal. Saha (Yakut) Türklerinin Geleneksel İnanışlarında Şamanlar/Kamlar. TÜRKAV KYE-SBD. 01 Aralık 2023;3(5):331-56. doi:10.5281/zenodo.10417310