Analysis of School Culture (Baku Province Example)

Öz

This qualitative study aims to explore teachers’ perceptions of school culture in state-run secondary education institutions in Baku, the capital of Azerbaijan. The research is based on the understanding that school culture is formed through shared values, leadership approaches, rituals, physical symbols, and organizational practices. The study focuses on four cultural dimensions—achievement, support, bureaucracy, and task culture—and how these are perceived by teachers. A phenomenological design was employed, and data were collected using semi-structured interviews conducted with 16 teachers selected through a purposive sampling method from socio-economically diverse schools. The data were analyzed through content analysis; participant expressions were categorized into codes, categories, and overarching themes. Findings reveal that school culture is primarily perceived through the lenses of discipline, value systems, cooperation, respect, and tradition. Leadership behaviors, symbolic elements such as ceremonies and logos, and historical narratives were found to significantly shape the school’s cultural atmosphere. The study also highlights the role of school leaders in sustaining a supportive and achievement-oriented culture, which directly enhances teacher motivation and commitment. Results indicate that supportive and success-focused school cultures have a significantly positive impact on teacher motivation, whereas bureaucratic structures may impose limiting effects. The study emphasizes that school culture is not merely a physical environment but a multidimensional construct encompassing social, cultural, and leadership-driven elements. It suggests that educational leaders should cultivate inclusive and collaborative cultural practices to foster institutional loyalty and professional satisfaction among teachers.

Anahtar Kelimeler

• School culture
• teacher perception
• leadership
• motivation
• qualitative research

Okul Kültürünün Analizi - Bakü İli Örneği

Öz

Bu araştırma, Azerbaycan’ın başkenti Bakü’deki devlet ortaöğretim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin okul kültürüne ilişkin algılarını nitel bir yaklaşımla incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada okul kültürünün; değerler, normlar, liderlik yaklaşımları, ritüeller, fiziksel semboller ve örgütsel uygulamalar üzerinden şekillendiği kabul edilmiştir. Bu kapsamda okul kültürünün başarı, destek, görev ve bürokrasi boyutları çerçevesinde öğretmen görüşleri analiz edilmiştir. Araştırma deseni olarak olgubilim benimsenmiş, veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırma, kolayda örnekleme yöntemiyle seçilen ve farklı sosyo-ekonomik bölgelerde görev yapan 16 öğretmenle yürütülmüştür. Veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiş; katılımcı ifadeleri kodlara, kategorilere ve temalara dönüştürülerek derinlemesine analiz gerçekleştirilmiştir. Bulgular, okul kültürünün öğretmenler tarafından öncelikle değerler sistemi, disiplin, iş birliği, saygı ve geleneklerle tanımlandığını göstermektedir. Ayrıca, okul yöneticilerinin liderlik yaklaşımlarının, seramonik etkinliklerin, sembollerin ve tarihsel unsurların okul kültürünün oluşumunda belirleyici rol oynadığı saptanmıştır. Okul kültürünün sürdürülebilirliğinde yöneticilerin demokratik, destekleyici ve başarı odaklı bir tutum sergilemesinin öğretmen motivasyonunu olumlu etkilediği belirlenmiştir. Araştırma sonucunda destekleyici ve başarıyı esas alan okul kültürlerinin öğretmen motivasyonunu artırdığı, buna karşın bürokratik kültürün sınırlayıcı etkiler yarattığı tespit edilmiştir. Çalışma, okul kültürünün yalnızca fiziksel bir çevre değil; çok katmanlı sosyal, kültürel ve liderlik odaklı bir yapı olduğunu ortaya koymakta ve öğretmen motivasyonunun artırılmasında kültürel yapının göz önünde bulundurulması gerektiğine dikkat çekmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Okul kültürü
• öğretmen algısı
• liderlik
• motivasyon
• nitel araştırma

Kaynakça

1. Arslan, Hasan, Aytaç Satıcı, ve Mahmut Kuru. “Resmî ve Özel İlköğretim Okullarının Kültür ve Etkililik Düzeylerinin Karşılaştırılması.” Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi 51, no. 51 (2007): 371–394.
2. Atik, S., ve O. T. Çelik. “Analysis of the Relationships between Academic Motivation, Engagement, Burnout and Academic Achievement with Structural Equation Modelling.” International Journal of Contemporary Educational Research 8, no. 2 (2021): 118–130.
3. Balcı, Ali. Etkili Okul ve Okul Geliştirme: Kuram, Uygulama ve Araştırma. 3. baskı. Ankara: Pegem A Yayıncılık, 2002.
4. Balcı, Ali. “İki Binli Yıllarda Türk Millî Eğitim Sisteminin Örgütlenmesi ve Yönetimi.” Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi 6, no. 24 (2000): 495–508.
5. Bilir, Pınar, Üzeyir Ay, ve G. Tuba Çelik. “Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokullarında Örgüt Kültürü.” Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi 2, no. 1 (2003): 117–128.
6. Büyüköztürk, Şener, Ö. Erkan Akgün, Funda Demirel, Şirin Karadeniz, ve E. Kılıç Çakmak. Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Pegem Yayıncılık, 2015.
7. Creswell, John W. Research Design: Qualitative, Quantitative, and Mixed Methods Approaches. 4th ed. Thousand Oaks, CA: Sage, 2014.
8. Çalık, Temel, ve Ferudun Sezgin. “Küreselleşme, Bilgi Toplumu ve Eğitim.” Kastamonu Eğitim Dergisi 13, no. 1 (2005): 55–66.

9. Deal, Terrence E., ve Kent D. Peterson. Shaping School Culture. 3. baskı. San Francisco: Jossey-Bass, 2016. Demirtaş, Zülfü. “Okul Kültürü ile Öğrenci Başarısı Arasındaki İlişki.” Education and Science 35, no. 158 (2010): 3–13.
10. Ergil, Yunus Emre, R. Evkuran, M. Okur, H. S. Okur, İ. Altunışık, ve Y. Konca. “Uzaktan Eğitim Sonrasında İlkokul Öğrencilerindeki Değişimlerin Sınıf Öğretmenlerinin Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi.” Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences (JOSHAS) 9, no. 71 (2024): 4084–4094.
11. Fullan, Michael. Leading in a Culture of Change. San Francisco: Jossey-Bass, 2020.
12. Hargreaves, Andy, ve Michael Fullan. “Professional Capital after the Pandemic: Revisiting and Revising Classic Understandings of Teachers’ Work.” Teachers and Teaching 27, no. 3 (2021): 1–16. https://doi.org/10.1080/13540602.2021.1938700
13. Hargreaves, Andy, ve Michael Fullan. Professional Capital: Transforming Teaching in Every School. 2. baskı. New York: Teachers College Press, 2021.
14. Hatch, Mary Jo, ve Ann L. Cunliffe. Organization Theory: Modern, Symbolic, and Postmodern Perspectives. New York: Oxford University Press, 2013.
15. Hofstede, Geert. Culture’s Consequences: International Differences in Work-Related Values. Thousand Oaks, CA: Sage Publications, 2011.
16. Hoy, Wayne K., ve Cecil G. Miskel. Educational Administration: Theory, Research, and Practice. 9. baskı. New York: McGraw-Hill, 2013.
17. Kuyumcu, Mehmet. “İlköğretim Okullarında Okul Kültürü ve Takım Liderliği (Elâzığ İli Örneği).” Doktora tezi, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Elâzığ, 2007.
18. Leithwood, Kenneth, Alma Harris, ve David Hopkins. “Seven Strong Claims about Successful School Leadership Revisited.” School Leadership & Management 40, no. 1 (2020): 5–22. https://doi.org/10.1080/13632434.2019.1596077
19. Merriam, Sharan B., ve Elizabeth J. Tisdell. Qualitative Research: A Guide to Design and Implementation. 4. baskı. San Francisco, CA: Jossey-Bass, 2016.
20. Narsap, Hülya. “Genel ve Mesleki Liselerde Örgüt Kültürü.” Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, 2006.
21. Özdemir, Ali. “Okul Kültürünün Oluşturulması ve Çevreye Tanıtılmasında Okul Müdürlerinden Beklenen ve Onlarda Gözlenen Davranışlar.” Türk Eğitim Bilimleri Dergisi 4, no. 4 (2006): 411–436.
22. Peterson, Kent D., ve Terrence E. Deal. The Shaping School Culture Fieldbook. Hoboken, NJ: John Wiley & Sons, 2009.
23. Rosenholtz, Susan J. Teachers’ Workplace. New York and London: Teachers College Press, 1991.
24. Schein, Edgar H. Organizational Culture and Leadership. San Francisco: Jossey-Bass, 1990.
25. Schein, Edgar H. Organizational Culture and Leadership. 5. baskı. Hoboken, NJ: Wiley, 2017.
26. Sönmez, Mustafa Ali. “Meslek Liselerinde Örgüt Kültürü.” Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi 45, no. 45 (2006): 85–108.
27. Stolp, Stephen. Leadership for School Culture. Eugene, OR: ERIC Clearinghouse on Educational Management, University of Oregon, 1994.
28. Şahin, Selahattin. “Okul Müdürü ve Öğretmenler ile Okulun Bazı Özellikleri Açısından Okul Kültürü Üzerine Bir Değerlendirme.” Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi 39, no. 39 (2004): 458–474.
29. Şişman, Mehmet. “İlkokullarda Örgüt Kültürü.” Doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara, 1993.
30. Şişman, Mehmet. Örgütler ve Kültürler. Ankara: Pegem A Yayıncılık, 2014.
31. Terzi, Ali Rıza. Örgüt Kültürü. Ankara: Nobel Yayıncılık, 2000.
32. Terzi, Ali Rıza. “İlköğretim Okullarında Örgüt Kültürü.” Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi 43, no. 43 (2005): 423–442. Yıldırım, Ali, ve Hasan Şimşek. Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2021. Yılmaz, Kürşat, ve Esra Oğuz. “Eğitim Bilimleri Fakültesi Öğrencilerinin Fakülte Kültürüne İlişkin Algıları.” Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi 38, no. 1 (2005): 101–122.