Economic Politics of the City in Berci Kristin Çöp Masalları

Öz

Modern urban sociologists such as Henri Lefebvre, Manuel Castells, David Harvey and Neil Smith use Marxist theory to show that capitalist production processes and relations, mystified consciousness, the state's system of governance, capital flows, land rent and unequal development operate through the city and urban spaces. According to them, it is the capitalist economy and the power that holds the political power that form the city and urban space, and just as the appearance of the historical process of the capitalist economy is reflected in the space, social classes reflect their ideologies formed as a result of the views they have acquired or defended on the urban space. The reflection of this idea can be found in literary texts. Latife Tekin's Berci Kristin Çöp Masalları can also be evaluated in this context. In the work, the economic politics formed by the capitalist economy and the governing mechanisms of the state and the living conditions of the poor classes are explained through the urban periphery. In this study, the urban space commodified by the capitalist economy and power politics is taken as the center and the transformation of the slum neighborhood built on the garbage slope into Vakıf Çiçektepe is examined in the light of the theories of the aforementioned thinkers. As a result of the study, it was concluded that garbage slums are produced as an absolute space and then transformed into a commodity; that political power is reflected in the space first with the policy of displacement and then gentrification; that the forms of resistance of the people of Çiçektepe, who are caught between economic and political power and who try to obtain their right to be a city and an urbanite, are inconclusive; and that the rights of not only those living in the slums but also factory workers are limited by capitalist economy and political power.

Anahtar Kelimeler

• Capitalism
• policy
• City
• Place
• Latife Tekin
• Berci Kristin Çöp Masalları

Berci Kristin Çöp Masalları'nda Kentin Ekonomik Politiği

Öz

Çağdaş kent sosyologlarından Henri Lefebvre, Manuel Castells, David Harvey ve Neil Smith kapitalist üretim süreçlerinin ve ilişkilerinin; mistifikasyona uğratılan bilincin, devletin yönetim sisteminin, sermaye akışlarının, toprak rantının ve eşitsiz gelişimin kent ve kent mekânları üzerinden işletildiğini Marksist teori ile ortaya koyarlar. Onlara göre kenti ve kent mekânını oluşturan kapitalist ekonomi ve politik gücü elinde barındıran iktidardır ve kapitalist ekonominin tarihsel sürecinin görünümü de mekâna yansıdığı gibi toplumsal sınıflar da edindiği veya savunduğu görüşler neticesinde oluşan ideolojilerini kent mekânına yansıtır. Bu düşüncenin izdüşümüne yazınsal metinlerde rastlamak mümkündür. Latife Tekin’in Berci Kristin Çöp Masalları da bu bağlamda değerlendirilebilir. Eserde kapitalist ekonomi ile devletin yönetim mekanizmalarının oluşturduğu ekonominin politiği ve yoksul sınıfların yaşam koşulları kent çeperi üzerinden anlatılmıştır. Bu çalışmada kapitalist ekonominin ve iktidar politiğinin metalaştırdığı kent mekânı merkeze alınarak çöp bayırına inşa edilen gecekondu mahallesinin Vakıf Çiçektepe’ye dönüşümü adı geçen düşünürlerin teorileri ışığında incelenmiştir. Çalışmanın sonucunda çöp bayırlarının mutlak mekân olarak üretilip ardından bir meta hâline dönüştüğüne; politik gücün mekâna önce yerinden etme sonra mutenalaştırma politikasıyla yansıdığına; ekonomik ve politik güç arasında kalan, şehir ve şehirli olma hakkını elde etmeye çalışan Çiçektepelilerin direniş biçimlerinin sonuçsuz kaldığına; yalnızca gecekonduda yaşayanların değil fabrikada çalışan işçilerin de haklarının kapitalist ekonomi ve politik güç tarafından sınırlandırıldığı sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Kapitalizm
• Politika
• Kent
• Mekân
• Latife Tekin
• Berci Kristin Çöp Masalları

Kaynakça

1. Akyol, G. (2018). Berci Kristin Çöp Masalları’nda gecekondu kültürü. Turkish Studies, 13(12), 49-57. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.12932.
2. Aslan Cobutoğlu, S. (2021). Çingenelerin ‘yerleşme stratejileri’nin Türk edebiyatına yansıması. Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, 61(2), 561-584. https://doi.org/10.26650/TUDED2021-931814.
3. Aras, E. (2023). Ütopya arzusunda bir distopya: Berci Kristin Çöp Masalları. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, 7(2), 1042-1054. https://doi.org/10.34083/akaded.1323123.
4. Atik, Ş. (2011). Latife Tekin’in romanlarında yapı, tema ve anlatım (Doktora Tezi). Ankara: Gazi Üniversitesi.
5. Balık, M. (2011). Latife Tekin’in romancılığı (Doktora Tezi) Ankara: Ankara Üniversitesi.
6. Çavuş, B. (2017). Latife Tekin’in Berci Kristin Çöp Masalları romanında yaşlı bilge arketipi. Millî Kültür Araştırmaları Dergisi, 1(2), 87-94.
7. Çonoğlu, S. (2008). Kültürün merkezi İstanbul’dan ekonomik-sosyal çatışmanın merkezi İstanbul’a -kültürel bir başkentten gecekondu şehrine geçiş-. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(9), 138-159.
8. Davis, M. (2007). Gecekondu gezegeni. (1. bs.). İstanbul: Metis Yayıncılık.

9. Dişçi, Z. (2017). Berci Kristin Çöp Masalları’nda mekânın varlık tarzı üzerine bir inceleme. Monograf Edebiyat Eleştiri Dergisi, (8), 228-247.
10. Engels, F. (1974). İngiltere’de emekçi sınıfların durumu. (1. bs.). İstanbul: Gözlem Yayınları.
11. Ghulyan, H. (2017). Lefebvre’in mekân kuramının yapısal ve kavramsal çerçevesine dair bir okuma. Çağdaş Yerel Yönetimler Dergisi, 3(26), 1-29.
12. Güneş, F. (2019). Kent kuramları. F. Güneş (Ed.), Kent Sosyolojisi içinde (s. 29-53). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
13. Harvey, D. (2008). Umut mekânları. (1. bs.). İstanbul: Metis Yayınları.
14. Harvey, D. (2012). Sermayenin sınırları. (1. bs.). Ankara: Tan Kitabevi.
15. Harvey, D. (2012b). Sermayenin mekânları – Eleştirel Bir Coğrafyaya Doğru. (1. Bs.). İstanbul: Sel Yayıncılık.
16. Harvey, D. (2016). Kent deneyimi. (1. bs.). İstanbul: Sel Yayıncılık.
17. Katznelson, I. (2019). Marksizm ve kent. (1. bs.) İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
18. Kızıl, F. (2021). Bir kronotop olarak Berci Kristin Çöp Masalları’nın ‘Çiçektepesi’. Hikmet-Akademik Edebiyat Dergisi (Journal of Academic Literature), 7(15), 316-325. https://doi.org/10.28981/hikmet.954525.
19. Lefebvre, H. (2007). Modern dünyada gündelik hayat. (2. bs.). İstanbul: Metis Yayınları.
20. Lefebvre, H. (2012). Gündelik hayatın eleştirisi 1. (1. bs.). İstanbul: Sel Yayıncılık.
21. Lefebvre, H. (2013). Gündelik hayatın eleştirisi II- gündelik hayat sosyolojisinin temelleri. (1. bs.). İstanbul: Sel Yayıncılık.
22. Lefebvre, H. (2015). Gündelik hayatın eleştirisi III – moderniteden modernizme gündelik hayatın meta-felsefesi. (1. bs.). İstanbul: Sel Yayıncılık.
23. Lefebvre, H. (2017). Kentsel devrim. (5. bs.). İstanbul: Sel Yayıncılık.
24. Lefebvre, H. (2018). Şehir hakkı. (3. bs.) İstanbul: Sel Yayıncılık.
25. Lefebvre, H. (2022). Şehir hakkı II – Mekân ve Siyaset. (1. bs.). İstanbul: Sel Yayıncılık.
26. Lefebvre, H. (2014). Mekânın üretimi. (1. bs.). İstanbul: Sel Yayıncılık.
27. Lynch. K. (2023). Kent imgesi. (17. bs.). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
28. Okyay, D. (2017). Latife Tekin’in Berci Kristin Çöp Masalları adlı romanında ortaya konan gecekondu âdetleri. Journal of Human Sciences, 14(2), 2178-2186. http://dx.doi.org/10.14687/jhs.v14i2.4690.
29. Serter, G. (2013). Şikago Okulu kent kuramı: kentsel ekolojik kuram. Planlama, 23(2), 67-76.
30. Smith, N. (2021). Eşitsiz gelişim – doğa, sermaye ve mekânın üretimi. (2. bs.). İstanbul: Sel Yayıncılık.
31. Smith, N. ve Williams, P. (2021b). Kentin mutenalaştırılması. (2. bs.). Ankara: Yordam Kitap.
32. Soja, E. W. (2019). Postmodern coğrafyalar – eleştirel toplumsal teoride mekânın yeniden ileri sürülmesi. (2. bs.). İstanbul: Sel Yayıncılık.
33. Solak, S. (2022). Henri Lefebvre aracılığıyla Latife Tekin romanlarında mimarlık, kent ve mekân okuması. (Yüksek Lisans Tezi). Ankara: Gazi Üniversitesi.
34. Sönmez, A. (2010). Özneleşen mekân/farklılıklara mekân olan özne Berci Kristin Çöp Masalları’nda mekân, özne ve anlatı. Kültür ve Siyasette Feminist Yaklaşımlar, (10), 105-122.
35. Tekin, M. (2020). Roman sanatı 1 – roman sanatı unsurları. (17. bs.). İstanbul: Ötüken Yayınları.
36. Tekin, L. (2023). Berci Kristin Çöp Masalları. (8. bs.). İstanbul: Can Sanat Yayınları.
37. Uygun Aytemiz, B. (2017). Çöplükte ‘biten’ yaşamlar: Berci Kristin’den Bit Palas’a İstanbul, kirlenme ve çöp. Turkish Studies, 12(7), 449-462. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.11468.
38. Üstün, K. (2021). Turgut Uyar’ın mekânlarını Henri Lefebvre ile okumak. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, 5(4), 2738-2756. https://doi.org/10.34083/akaded.1009223.
39. Üstün, K. (2022). Eleştirel teori ve edebi tenkit. V. Şahin (Ed.), Edebiyat kuramı ve eleştiri: kuram-kavram-kapsam-yöntem-uygulama içinde (s.1023-1043). İstanbul: Akçağ Yayınları.
40. Wellek, R. ve Warren, A. (2016). Edebiyat teorisi. (5. bs.). İstanbul: Dergâh Yayınları.