Kuzeybatı Karaimce’de Ünsüz Uyumu Tartışması

Öz

Yüzyıldan fazla süren araştırmalarda, Karaimce ünsüz-, ünlü- ve heceuyumlu bir dil olarak tanımlanmıştır. Bu yazıda, bu konuda yapılan tartışmaların bir özeti ve bazı sonuçları sunulmaktadır. Bu bağlamda, 36 ayrı araştırmacının görüşleri tarihsel bir sırada verilmekte; yorumumuza ve tartışmamıza etkileri açıklanmaktadır

Anahtar Kelimeler

• Kuzeybatı Karaimce,sesbilim,ünsüz uyumu,ünlü uyumu,hece uyumu

THE DISCUSSION ON CONSONANT HARMONY IN NORTHWESTERN KARAIM

Öz

During more than a century of investigation, northwestern Karaim has been labelled as being consonant-, vowel- and syllable-harmonical. The present paper attempts at summarizing the debate and drawing some conclusions from it. Views of 36 researchers are presented chronologically together with a commentary and information on their impact on our discussion

Anahtar Kelimeler

• northwestern Karaim,phonology,consonant harmony,vowel harmony,syllabic harmony

Kaynakça

1. Aytaç 1996 = Kowalski 1996.
2. BASKAKOV, Nikolaj Aleksandrovič, (1957), “Sostojanie i bližajšie perspektivy izučenija karaimskogo jazyka”, Voprosy Jazykoznanija, 6, 101–02.
3. BASKAKOV, Nikolaj Aleksandrovič, (1960a), Tjurkskie jazyki, Moskva: Izdateľstvo Vostočnoj Literatury.
4. BASKAKOV, Nikolaj Aleksandrovič, (1960b), “Z prac nad słownikiem karaimsko-rosyjskopolskim”, Przegląd Orientalistyczny, 36, 4, 367–77.
5. BASKAKOV, Nikolaj Aleksandrovič, (2 1969), Vvedenie v izučenie tjurkskix jazykov, Moskva: Vysšaja Škola.
6. BASKAKOV, Nikolaj Aleksandrovič / ZAJONČKOVSKIJ, Ananiasz [= Zajączkowski, A.] /
7. ŠAPŠAL, Seraja M. [= Szapszał S.M.], eds., (1974), = KRPS, Karaimsko-russkopol’skij slovar’. Słownik karaimsko-rosyjsko-polski, Moskva: Russkij Jazyk.
8. BASKAKOV, Nikolaj Aleksandrovič, (1988), Istoriko-tipologičeskaja fonologija tjurkskix jazykov, Moskva: Nauka.

9. BERTA, Árpád, (1998), “West Kipchak Languages”, TkcLangs, 301–17.
10. BOZKURT, Fuat, (1991), “Karay Türkçesi”, Türk Dili Dergisi, 5, 26, 7–12.
11. BROWN, Keith, ed., (2 2005), Encyclopedia of Language and Linguistics, Amsterdam: Elsevier.
12. ČERKASSKIJ, Mark Abramovič, (1965), Tjurkskij vokalizm i singarmonizm, Moskva: Nauka.
13. COMRIE, Bernard, (1981), The Languages of the Soviet Union, Cambridge: Cambridge University Press.
14. CRYSTAL, David, (5 2003), A Dictionary of Linguistics & Phonetics, Hoboken: WileyBlackwell. CSATÓ, Éva Ágnes / Johanson, Lars, (1995), “Zur Silbenharmonie des NordwestKaraimischen”, Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae, 48, 3, 329–37.
15. CSATÓ, Éva Ágnes, (1998), “Das gesprochene Halitsch-Karaimisch”, Bahşı Ögdisi. Festschrift für Klaus Röhrborn anläßlich seines 60. Geburtstags (ed. Laut, J.P. / Ölmez, M.), Türk Dilleri Araştırmaları, 21, İstanbul: Simurg, 59–66.
16. CSATÓ, Éva Ágnes, (2000), “Some typological features of the viewpoint and tense system in spoken North-Western Karaim”, Tense and aspect in the languages of Europe (ed. Dahl, Ö.), Berlin–New York: Mouton de Gruyter, 723–52.
17. CSATÓ, Éva Ágnes, (2001), “Karaim”, Minor Languages of Europe. A Series of Lectures at the University of Bremen, April–July 2000 (ed. Stolz, Th.), Bochum: Universitätsverlag Dr. N. Brockmeyer, 1–24.
18. CSATÓ, Éva Ágnes / Nathan, David, (2002), Spoken Karaim, Multimedia CD-ROM.
19. CSATÓ, Éva Ágnes / Nathan, David, (2003), The Turkish Suffix Dictionary, http://www.dnathan.com/language/turkish/tsd.
20. CSATÓ, Éva Ágnes / Nathan, David, (2006), The Karaim Multi Dictionary, http://www.dnathan.com/language/karaim/dic/karaim-russian/index.html.
21. CSATÓ, Éva Ágnes, (2007a), “Caraimica upsaliensia”, En resenär i svenska stormaktstidens språklandskap. Gustaf Peringer Lillieblad (1651–1710) (ed. Csató, É.Á. / GrenEklund, G. / Sandgren, F.), Uppsala: Uppsala University Library, 181–213.
22. CSATÓ, Éva Ágnes / Nathan, David, (2007b), “Multiliteracy, past and present in the Karaim communities”, Language Documentation and Description (ed. Austin, P.K.), vol. 4, London: SOAS, 207–30.
23. CSATÓ, Éva Ágnes / Johanson, Lars, (2009), “Kuzeybatı Karaycasında Hece Uyumu Üzerine”, (translation of Csató / Johanson 1995 by B. Karakoç), International Journal of Central Asian Studies [Festschrift T. Tekin], 13, 137–148.
24. ÇULHA, Tülay, (2006), Karaycanın Kısa Sözvarlığı. Karayca-Türkçe Kısa Sözlük, Dil ve Edebiyat, 6, İstanbul: Sanat Kitabevi.
25. DENWOOD, Ann, (2005), “Consonant-vowel interactions in Karaim phonology: A Government Phonology perspective”, Turkic Languages, 9, 65–84.
26. DUBIŃSKI, Aleksander, (1991), “Die Karaimen. Eine türkische Minderheit des alttestamentischen Glaubens”, Acta Orientalia Belgica, 6, 213–28.
27. FIRKOVIČIUS, Mykolas, (1996), Mień Karajče Ürianiam, Vilnius: Danielius. GLÜCK, Helmut, ed., (1 1993), Metzler Lexikon Sprache, Stuttgart–Weimar: J. B. Metzler.
28. GRZEGORZEWSKI, Johann v., (1903), Ein türk-tatarischer Dialekt in Galizien. Vokalharmonie in den entlehnten Wörtern der karaitischen Sprache in Halicz, Sitzungsberichte der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften in Wien. Philosophisch-historische Klasse, 146, Wien: Kaiserliche Akademie der Wissenschaften.
29. GRZEGORZEWSKI, Jan, (1916–18), “Język Łach-Karaitów. Narzecze południowe (łuckohalickie)”, RO, 1, 2: 252-296.
30. HANSSON, Gunnar Ólafur, (2001), Theoretical and Typological Issues in Consonant Harmony, unpublished Ph.D. dissertation, http://faculty.arts.ubc.ca/gohansson. HANSSON, Gunnar Ólafur, (2007), “On the evolution of consonant harmony: the case of secondary-articulation agreement”, Phonology, 24, 2: 77–120.
31. HAMP, Eric Pratt, (1976), “Palatalization and harmony in Gagauz and Karaite”, Tractata Altaica [Festschrift D. Sinor] (ed. Heissig, W. et al.), Wiesbaden: Harrassowitz, 211– 13.
32. JAKOBSON, Roman / FANT, Carl Gunnar Michael / HALLE, Morris, (2 1952, 4 1963), Preliminaries to Speech Analysis, Cambridge: The MIT Press.
33. JANKOWSKI, Henryk, (1989), “Central vowels and vowel harmony”, Viertes internationales Symposion “Uralische Phonologie” 4.–8. September 1989 in Hamburg. Thesen zu den Vorträgen und Refereaten (ed. Veenker, W.), Mitteilungen der Societas Uralo-Altaica, 8, Hamburg: Societas Uralo-Altaica, 85–89.
34. JANKOWSKI, Henryk, (1994), “Jak krymscy Karaimowie czytali pata i co z tego wynika?”, Studia Orientalia Thaddeo Lewicki oblata (ed. Górska, E. / Ostafin, B.), Kraków: The Enigma Press, 107–14.
35. JOHANSON, Lars, (1991), “On syllabic frontness oppositions in Turkic”, Varia Eurasiatica [Festschrift A. Róna-Tas], Szeged: JATEPress, 77–94.
36. JOHANSON, Lars, (1998), “Typen türkischer ‘Palatalharmonie’”, Doğan Aksan Armağanı (ed. İmer, K. / Subaşı Uzun, L.), Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Yayın, 366, Ankara: Ankara Üniversitesi, 93–99.
37. JOHANSON, Lars / CSATÓ, Éva Ágnes, ed., (1998), = TkcLangs, The Turkic Languages, London–New York: Routledge.
38. JÓZEFOWICZ, Gabriel, (2008), Słownik polsko-karaimski w dialekcie trockim, Troki– Wilno–Warszawa–Wrocław–Gdańsk–Nashville: self-published.
39. JUCHNIEWICZ, Szymon, (2008), Podręczny słownik polsko-karaimski, Warszawa: Bitik. KAKUK, Zsuzsa, (1976–80), Mai török nyelvek, Budapest: Tankönyvkiadó. KOBECKI, Szymon, (1932), “Burunhu kiuń midraszta”, Karaj Awazy, 5, 3, 30.
40. KOWALSKI, Tadeusz, (1925), [22 June 1925], Sprawozdania Polskiej Akademji Umiejętności, 6 (Czerwiec), Kraków: Polska Akademja Umiejętności, 25–29.
41. KOWALSKI, Tadeusz, (1926), “Pieśni obrzędowe w narzeczu Karaimów z Trok”, RO, 3 (1925), 216–54.
42. KOWALSKI, Tadeusz, (1929), Karaimische Texte im Dialekt von Troki, Prace Komisji Orjentalistycznej Polskiej Akademji Umiejętności, 11, Kraków: Gebethner i Wolff. KOWALSKI, Tadeusz, (1945–46), “Próba charakterystyki języków tureckich”, MK, 23, 1, 35–73.
43. KOWALSKI, Tadeusz, (1996), Karayim Lehçesi Sözlüğu, (translation of Słownik karaimskopolsko-niemiecki — Karaimisch-polnisch-deutsches Glossar in Kowalski 1929: 149–80 by K. Aytaç), Ankara: engin.
44. KRÁMSKY, Jiří, (1956), “Über den Ursprung und die Funktion der Vokalharmonie in der ural-altaiischen Sprachen”, Zeitschrift der Deutschen Morgenländischen Gesellschaft, 106, 117–34.
45. KRPS = Baskakov / Zajončkovskij / Šapšal 1974.
46. LIGHTNER, Theodore M., (1965), “On the description of vowel and consonant harmony”, Word, 21, 244–50.
47. MK = Myśl Karaimska, Wilno.
48. MUSAEV, Kenesbaj Musaevič, (1964), Grammatika karaimskogo jazyka, Moskva: Nauka.
49. MUSAEV, Kenesbaj Musaevič, (1966), “Karaimskij jazyk”, Jazyki narodov SSSR. Tjurkskie jazyki (ed. Vinogradov, V.V. et al.), Moskva: Nauka, 260–79.
50. MUSAEV, Kenesbaj Musaevič, (1977), Kratkij grammatičeskij očerk karaimskogo jazyka, Moskva: Nauka.
51. MUSAEV, Kenesbaj Musaevič, (1997), “Karaimskij jazyk”, Jazyki mira. Tjurkskie jazyki (ed. Jarceva, V.N. / Solncev, V.M. / Tolstoj, N.I. et al.), Moskva: Indrik, 254–64.
52. MUSAEV, Kenesbaj Musaevič (1998), “Karaimskij jazyk”, Boľšoj ènciklopedičeskij slovar’. Jazykoznanie (ed. Jarceva, V.N. et al.), Moskva: Boľšaja rossijskaja ènciklopedija.
53. NEVINS, Andrew Ira / VAUX, Bert, (2004), “Consonant Harmony in Karaim”, The Proceedings of the 1st Workshop on Altaic in Formal Linguistics (WAFL 1) (ed. Csirmaz, A. / Lee, Y. / Walter, M.A), MIT Working Papers in Linguistics, 46, Cambridge: Massachusetts Institute of Technology, 175–94.
54. NEVINS, Andrew Ira, (2005), Conditions on (Dis)Harmony, unpublished Ph.D. dissertation, http://web.mit.edu/linguistics/ graduate/dissertation/2005/nevins.pdf.
55. PRITSAK, Omeljan, (1959), “Das Karaimische”, Philologiae Turcicae Fundamenta, vol. 1. (ed. Deny, J. / Grønbech, K. / Scheel, H. / Velidi Togan, Z.), Wiesbaden: Steiner, 318– 40.
56. RADLOFF, Wilhelm, (1888), “Bericht über eine Reise zu den Karaimen der westlichen Gouvernements”, Bulletin de l’Académie Impériale des Sciences de St. Pétersbourg, 32, 173–82, [after Kowalski 1926]
57. RADLOFF, Wilhelm, (1893–1911), Opyt slovarja tjurkskix narečij. Versuch eines Wörterbuchs der Türk-Dialecte, Sanktpeterburgъ: Imperatorskaja Akademija Nauk.
58. RÄSÄNEN, Martti, (1949), Materialien zur Lautgeschichte der Türkischen Sprachen, Studia Orientalia, 15, Helsinki: Societas Orientalis Fennica.
59. RÄSÄNEN, Martti, (1969), = VEWT, Versuch eines etymologischen Wörterbuchs der Türksprachen, Lexica Societatis Fenno-Ugricae, 17, 1, Helsinki: SuomalaisUgrilainen Seura.
60. RO = Rocznik Oryentalistyczny (until 1918) / Rocznik Orjentalistyczny (until 1938)35 , Kraków.
61. ŠČERBAK, Aleksandr Mixajlovič, (1970), Sravniteľnaja fonetika tjurkskix jazykov, Leningrad: Nauka.
62. STACHOWSKI, Marek, (1998), “A Minimal Probabilistic Development Model of ProtoTurkic E-Type Vowels”, Folia Orientalia, 34, 159–74.
63. STADNIK, Elena, (2002), Die Palatalisierung in den Sprachen Europas und Asiens. Eine areal-typologische Untersuchung, Tübinger Beiträge zur Linguistik, 461, Tübingen: Gunter Narr Verlag.
64. TEKIN, Talat / ÖLMEZ, Mehmet, (1 1999, 2 2003), Türk Dilleri. Giriş, Dil ve Edebiyat, 2, İstanbul: 1 Simurg, 2 Sanat Kitabevi.
65. TEMİR, Ahmet, (1982), “Die nordwestliche Gruppe der Türksprachen”, Turkologie, Handbuch der Orientalistik, I.5, 1 (ed. Spuler, B. et al.), Leiden–Köln: E.J. Brill, 161– 73.
66. TENIŠEV, Ègdem Raximovič, et al., ed., (1984), Sravniteľno-istoričeskaja grammatika tjurkskix jazykov. Fonetika, Moskva: Nauka. TkcLangs = Johanson / Csató 1998
67. TRASK, Robert Lawrence, (1996), Dictionary of Phonetics and Phonology, London–New York: Taylor & Francis Routledge.
68. VENCKUTĖ, Regina, (1996), “On the Karaim Language and Its Usage”, Firkovičius 1996, 14–20.
69. VEWT = Räsänen 1969.
70. ZAJĄCZKOWSKI, Ananjasz, (1928), [review Kowalski 1926], MK, 1, 4–5, 70–2.
71. ZAJĄCZKOWSKI, Ananjasz, (1931), Krótki wykład gramatyki języka zachodniokaraimskiego (narzecze łucko-halickie), Łuck: Aleksander Mardkowicz.
72. ZAJĄCZKOWSKI, Ananjasz, (1932), Sufiksy imienne i czasownikowe w języku zachodniokaraimskim, Prace Komisji Orjentalistycznej Polskiej Akademji Umiejętności, 15, Kraków: Gebethner i Wolff.
73. ZAJĄCZKOWSKI, Ananiasz, (1937–38), “Najstarsza wiadomość o języku tureckim Karaimów w Polsce (z XVII w.)”, MK, 12/12, 90–99.