Drought is one of the major stress factors causing substantial yield losses in wheat production, and current agricultural practices often remain insufficient to enhance stress tolerance. In recent years, carbon nanodots have emerged as innovative nanomaterials in plant stress due to their high biocompatibility, low toxicity, and strong antioxidant properties. Carbon nanodots synthesized from phenolic-rich lignocellulosic wastes offer an economically and environmentally sustainable approach. In this context, although hazelnut shell, characterized by its high carbon and phenolic content, represents an ideal raw material, no study has investigated how carbon nanodots derived from this material modulate physiological and metabolic responses to drought stress in wheat. This study aimed to determine the holistic effects of hazelnut shell–derived carbon nanodots on gas exchange, PSII photochemistry, and phenolic metabolism of wheat seedlings exposed to PEG-induced drought stress. Wheat seedlings were treated with HNS-CNDs for 72 hours, followed by 48 hours of 10% PEG stress. Compared with PEG alone, the HNS-CND+PEG treatment increased photosynthetic rate by 83.8%, transpiration by 61.4%, stomatal conductance by 96.2%, and intercellular CO₂ concentration by 69.4%. Chlorophyll fluorescence measurements revealed increases of 6.7% in Fv/Fm and 12.3% in ΦPSII, whereas NPQ decreased by 52.8%. Phenolic analyses showed increases of 33.5% in gallic acid, 12.5% in pyrogallol, and 5.3% in (–)-epicatechin, along with decreases of 25.1% in vanillic acid, 59.7% in p-coumaric acid, 80% in chlorogenic acid, 48.8% in rutin, 20.6% in quercetin, and 22% in baicalein. Overall, the findings demonstrate that HNS-CNDs significantly enhance drought tolerance in wheat by restructuring photosynthetic capacity, stabilizing PSII photochemistry, and redirecting phenolic flux toward more energy-efficient antioxidant compounds.
Kuraklık, buğday üretiminde ciddi verim kayıplarına yol açan başlıca stres faktörlerinden biridir ve mevcut tarımsal uygulamalar bitkinin stres dayanıklılığını artırmada çoğu zaman yetersiz kalmaktadır. Son yıllarda karbon nanodotlar, yüksek biyouyumlulukları, düşük toksisiteleri ve güçlü antioksidan özellikleri nedeniyle bitki stresine dikkat çeken yenilikçi nanomateryaller hâline gelmiştir. Fenolik açıdan zengin lignoselülozik atıklardan sentezlenen karbon nanodotların ekonomik ve çevresel açıdan sürdürülebilir bir yaklaşım sunmaktadır. Bu bağlamda, yüksek karbon ve fenolik içeriğiyle öne çıkan fındık kabuğu ideal bir hammadde olmasına rağmen, bu materyalden üretilen karbon nanodotların buğdayda kuraklık stresine yönelik fizyolojik ve metabolik yanıtları nasıl düzenlediğine ilişkin literatürde herhangi bir çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışma, fındık kabuğu kökenli karbon nanodotların (HNS-CND) PEG ile oluşturulan kuraklık stresi altında buğday fidelerinin gaz değişimi, PSII fotokimyası ve fenolik metabolizması üzerindeki bütüncül etkilerini belirlemeyi amaçlamıştır. Buğday fidelerine 72 saat boyunca HNS-CND uygulanmış, ardından 48 saat %10 PEG stresi uygulanmıştır. HNS-CND+PEG uygulaması, PEG’e kıyasla fotosentetik hızı %83.8, transpirasyonu %61.4, stoma iletkenliğini %96.2 ve hücresel CO₂ konsantrasyonunu %69.4 oranında artırmıştır. Klorofil floresans ölçümleri, Fv/Fm ve ΦPSII’nin sırasıyla %6.7 ve %12.3 arttığını, NPQ’nun ise %52.8 azaldığını göstermiştir. Fenolik analizler, gallik asitte %33.5, pirogallolde %12.5 ve (–)-epicatechin’de %5.3 artış; vanilik asitte %25.1, p-kumarik asitte %59.7, klorojenik asitte %80, rutin’de %48.8, quersetin’de %20.6 ve baikaleinde %22 azalma göstermiştir. HNS-CND’lerin fotosentetik kapasiteyi yeniden yapılandırarak, PSII fotokimyasını stabilize ederek ve fenolik akışı enerji açısından daha verimli antioksidanlara yönlendirerek buğdayda kuraklık toleransını belirgin şekilde artırdığını göstermektedir.
| Birincil Dil | İngilizce |
|---|---|
| Konular | Biyolojik Olarak Aktif Moleküller |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 19 Kasım 2025 |
| Kabul Tarihi | 23 Ocak 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 31 Ocak 2026 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Cilt: 8 Sayı: 1 |