FİZYOGRAFİK KARAKTERİSTİKLERE VE ARAZİ KULLANIMINA BAĞLI OLARAK TOPRAK ÖZELLİKLERİNDEKİ DEĞİŞİMİN ARAŞTIRILMASI
Öz
Toprak oluşum açısından kendisini oluşturan anakaya kadar birçok çevresel faktörlerle de etkileşim içerisindedir. Bunların başında yükseklik, eğim ve bakı gibi fizyografik karakteristikler gelmektedir. Bu özellikler toprakların bazı fiziksel ve kimyasal özelliklerini doğrudan ya da dolaylı olarak etkilemektedir. Bu araştırma, fizyografik karakteristiklerin toprağın önemli bazı fiziksel ve kimyasal özellikleri üzerine etkilerini ortaya koymak amacıyla Erzurum Kuzgun Baraj Gölü çevresinde yürütülmüştür. Araştırma alanının fizyografik karakteristikleri CBS ortamında belirlenmiş ve arazi kullanım durumuna göre 80 adet bozulmuş yüzey toprak örnekleri üzerinde fiziksel ve kimyasal analizler yapılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS paket programı kullanılmıştır. Arazinin ortalama yüksekliği 2100-2400 m arasında değişmektedir. Yükseklik grupları ile toprak özellikleri arasında, rakım arttıkça kil içeriği, organik madde içeriği ve agregat stabilitesi oranında azalış; kum, pH, fosfor ve toprak aşınım faktörü (K) değerlerinde ise artışlar meydana gelmiştir. Alan genel olarak dik eğimli bir yapıya sahiptir. Bu eğim grubu mevcut bitki çeşitliliğinde kısıtlamalara neden olduğu gibi toprak aşınım oranını da olumsuz yönde etkilemektedir. Eğimin yüksek olduğu alanlar genelde güney bakılı alanlardır. Bu alanlarda yükselti ve eğimin olumsuz etkileri kombine bir şekilde toprak özelliklerine de yansımıştır. Eğim oranı arttıkça kil oranı, organik madde ve agregat stabilitesinde azalma, kum oranı ve K faktöründe ise artma eğilimi tespit edilmiştir. Güney bakılarda ise kum oranında ve K faktöründe istatistiksel anlamda önemli bir artış tespit edilmiştir. Arazi kullanımına bağlı olarak, organik madde içeriği, K faktörü, agregat stabilitesi, kum, silt ve kil oranlarında farklılıklar, özellikle fizyografik faktörlerinde etkisiyle daha belirleyici olmuştur. Sonuç olarak, fizyografik karakteristikler toprak verimliliğin sağlanmasında da önemli bir rol oynamaktadır. Bu nedenle özellikle su üretimi gibi önemli fonksiyonlara sahip havzalarda sürdürülebilir arazi kullanımı için fizyografik faktörlerin olumsuz etkilerinin toprak koruma ve ıslah projeleri ile minimize edilmesi önemlidir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Altun, L. (1995). Maçka (Trabzon) Orman İşletmesi Orman Üstü Serisinde Araştırma Ormanının Yetişme Ortamı Birimlerinin Ayrılması ve Haritalanması Üzerine Araştırmalar. KTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü Doktora Tezi (Basılmamış), Trabzon, 176s.
- Brammer, J. M., and Mulvane C.S. (1982). Nitrogen total. Methods of Soil Alysis Part 2. Chemieal And Mierobiological
- Bryan, R. B. (1968). The development Use and Efficiency of Indices of Soil Erodibility. Geoderma, 2, (1), p 5-25.
- Bryan, R.B. (1976). Considerations on soil erodibility indices and Sheetwash. Catena 3:99-111.
- By, R.A. (2004). Principles of GIS, ITC Educational Textbook Series, Netherlands.
- Çepel, N. (1995). Orman Ekolojisi Der Kitabı. İ.Ü Yayınları. Orman Fakültesi Yayın No: 423
- Çepel, N. (1996). Toprak İlmi Ders Kitabı. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Yayınları, 1996
- Çepel, N. (1988). Toprak İlmi. İ.Ü. Yayın No: 3416. Orman Fak. Yayın No: 389. İstanbul.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Çevre Bilimleri
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Turgay Dindaroğlu
KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ, ZİRAAT FAKÜLTESİ, TARLA BİTKİLERİ BÖLÜMÜ
Türkiye
Mustafa Yıldırım Canbolat
ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
30 Nisan 2017
Gönderilme Tarihi
24 Şubat 2017
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2017 Cilt: 1 Sayı: 1
Cited By
Oltu Anzav Bağları Havzasında arazi kullanımı ve bazı fizyografik karakteristikler ile toprak özellikleri arasındaki ilişkilerin araştırılması
Harran Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi
https://doi.org/10.29050/harranziraat.576505Evaluation of geomorphometric characteristics and soil properties after a wildfire using Sentinel-2 MSI imagery for future fire-safe forest
Fire Safety Journal
https://doi.org/10.1016/j.firesaf.2021.103318Determination of the relationship among compound Topographic Index (CTI), soil properties and land-use in karst ecosystems
Physical Geography
https://doi.org/10.1080/02723646.2021.1961361Yükseltiye Göre Meraların Bazı Toprak ve Vejetasyon Özelliklerinin Karşılaştırılması
Bartın Orman Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.24011/barofd.1211042Farklı Orman Ağaç Türleri Altındaki Toprak Özelliklerinin ve Besin Stoklarının Yükselti, Bakı ve Toprak Derinliğine Göre Değişimi
Bartın Orman Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.24011/barofd.1256500