Araştırma Makalesi
PDF EndNote BibTex RIS Kaynak Göster

TÜRKİYE TÜRKÇESİ VE ALTAY TÜRKÇESİNDE İSİMLERDE ÇOKLUK KATEGORİSİ

Yıl 2021, Cilt 5, Sayı 2, 325 - 336, 20.12.2021
https://doi.org/10.30563/turklad.957456

Öz

Türkçede çokluk denildiğinde akla ilk gelen “-lAr” çokluk ekidir. Bu ek Çuvaşça hariç tüm çağdaş Türk lehçelerinde isim ve fiil tabanlarına eklendiğinde çokluk anlamı kazandırır. Çağdaş Türk lehçelerinde çokluk kategorisi kelimeler, çeşitli ekler veya kelime grupları ile yapılmaktadır. Çalışmamızda hem coğrafi açıdan hem de taşıdıkları fonetik ve morfolojik özellikler bakımından birbirinden farklı iki çağdaş Türk lehçesi olan Güneybatı Oğuz Türkçesi Grubuna giren Türkiye Türkçesi ve Kuzeydoğu (Sibirya) Grubuna giren Altay Türkçesinde çokluk ekleri yapıları, işlevleri ve sözcüklere kazandırdıkları anlamlar bakımından karşılaştırılmıştır. Türkiye Türkçesi ve Altay Türkçesinde çokluk anlamını aktarmak için kullanılan biçimbirimler ve anlambirimler ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Makalede, Altay Türkçesinde ve Türkiye Türkçesinde isimlerde çokluk kategorisi karşılaştırmalı olarak verilmiştir. Türkiye Türkçesinde ve Altay Türkçesinde çokluk anlamının hangi biçimbirimler ya da sözcükler aracılığıyla verildiğine, çokluk anlamı kazandıran biçimbirimlerin başlıca işlevlerine ve çokluk anlamı verme yollarına değinilmiştir.

Kaynakça

  • Aksan, D. (1998). Her Yönüyle Dil, Ana Çizgileriyle Dilbilim. Ankara: TDK.
  • Alkaya, E. (2010). Türkiye Türkçesinde ve Türk Lehçelerinde İyelik Ekinden Sonra Kullanılan +lAr Çokluk Eki Üzerine. Müjgân Cunbur Armağanı, Haz. Prof. Dr. Tuncer GÜLENSOY, Ankara: TKAE, 31-37.
  • Arat, R. R. (1965). Eski Türk Şiiri. Ankara: TTK.
  • Banguoğlu, T. (2004). Türkçenin Grameri. Ankara: TDK.
  • Buran, A. (1996). Türkçede Kelimelerin Ekleşmesi ve Eklerin Kökeni. 3 Uluslararası Türk Dil Kurultayı, Ankara: TDK, 207-214.
  • Çelik, F. (2021). Altay Türkçesi Ağızları. Anasay, (17), 25-40.
  • Çernova, A., Çumakayeva, M. (1992). Altayskiy Yazık. Uçebnoye Posobiye Dlya Russkoyazıçnıh. Gorno-Altaysk.
  • Dırenkova, N. (1940). Grammatika Oyrotskogo Yazıka. Moskova-Leningrad.
  • Elcan, A. (2016). Altay Türkçesi ile Türkiye Türkçesinin Karşılaştırmalı Ses ve Şekil Bilgisi. Basılmamış Doktora Tezi, Ardahan Üniversitesi, Ardahan: Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  • Ercilasun, A. (2005). Başlangıçtan Yirminci Yüzyıla Türk Dili Tarihi. Ankara: Akçağ.
  • Grammatika Altayskogo Yazıka. (2005). Gorno-Altaysk.
  • Grammatika Sovremennogo Altayskogo Yazıka. Morfologiya. (2017). Gorno-Altaysk.
  • Gülsevin, G. (1997). Eski Anadolu Türkçesinde Ekler. Ankara: TDK.
  • Gülsevin, G. (2004). Türkçede ‘Sıra Dışı Ekler’ ve Eklerin Tasnif-Tanımlanma Sorunu Üzerine. V. Uluslararası Türk Dili Kurultayı Bildirileri I, Ankara: TDK, 1267-1284.
  • Güner, D. F. (2004). Altay Türkçesinde İkilemeler. Bilig, (28), 83-100.
  • İlhan, N. (2009). Türk Dilinde Çokluk. Elazığ: Manas.
  • Koç, N. (1996). Yeni Dilbilgisi. İstanbul: İnkılap.
  • Kononov, A. (1956) Grammatika Sovremennogo Turetskogo Literaturnogo Yazıka. Moskova-Leningrad.
  • Korkmaz, Z. (1995). Türk Dili Üzerine Araştırmalar. Cilt I. Ankara: TDK.
  • Korkmaz, Z. (2003). Türkiye Türkçesi Grameri (Şekil Bilgisi). Ankara: TDK.
  • Oçerki Sravnitelnoy Morfologii Altayskih Yazıkov. (1978). Leningrad.
  • Oyrotsko-Russkiy Slovar. (2005). (Baskakov N. Oçerk Grammatiki Oyrotskogo Yazıka), Gorno-Altaysk.
  • Sravnitelno-İstoriçeskaya Grammatika Tyurkskih Yazıkov (1988). (Morfologiya). Moskva.
  • Tsintsius V., Letyagina N. (1978). K İstorii Mnojestvennosti v Altayskih Yazıkah, Leningrad.
  • Erişim adresi: https://www.twirpx.com/file/3194593/

Plural noun forms in the turkish and altai turkic languages

Yıl 2021, Cilt 5, Sayı 2, 325 - 336, 20.12.2021
https://doi.org/10.30563/turklad.957456

Öz

Plural noun forms in the Turkish language are created by simply adding “- LAr” to the end of the singular word. It is used in all the modern Turkic languages except the Chuvash language. Plural categories in the modern Turkic languages can be formed with a help of the words, different suffixes or word groups. This article is focused on the comparison of both phonetic and morphological features in terms of the geographic location of two modern Turkic dialects (Turkish as the branch of Southwestern Oghuz Turkic, and Altai Turkic as the branch of Northeastern (Siberian) Turkic) and formation of plural suffixes, their functions and meanings. The article examines the morphemes and semantics which are used to convey the plural meaning in Turkish and Altai Turkic in details. Plural noun forms in Altai Turkic and Turkish have been thoroughly compared. The morphemes or words that give the plural meaning in Turkish and Altai Turkic, the main functions of morphemes that give plural meanings and the ways of forming plural meanings have been discussed as well.

Kaynakça

  • Aksan, D. (1998). Her Yönüyle Dil, Ana Çizgileriyle Dilbilim. Ankara: TDK.
  • Alkaya, E. (2010). Türkiye Türkçesinde ve Türk Lehçelerinde İyelik Ekinden Sonra Kullanılan +lAr Çokluk Eki Üzerine. Müjgân Cunbur Armağanı, Haz. Prof. Dr. Tuncer GÜLENSOY, Ankara: TKAE, 31-37.
  • Arat, R. R. (1965). Eski Türk Şiiri. Ankara: TTK.
  • Banguoğlu, T. (2004). Türkçenin Grameri. Ankara: TDK.
  • Buran, A. (1996). Türkçede Kelimelerin Ekleşmesi ve Eklerin Kökeni. 3 Uluslararası Türk Dil Kurultayı, Ankara: TDK, 207-214.
  • Çelik, F. (2021). Altay Türkçesi Ağızları. Anasay, (17), 25-40.
  • Çernova, A., Çumakayeva, M. (1992). Altayskiy Yazık. Uçebnoye Posobiye Dlya Russkoyazıçnıh. Gorno-Altaysk.
  • Dırenkova, N. (1940). Grammatika Oyrotskogo Yazıka. Moskova-Leningrad.
  • Elcan, A. (2016). Altay Türkçesi ile Türkiye Türkçesinin Karşılaştırmalı Ses ve Şekil Bilgisi. Basılmamış Doktora Tezi, Ardahan Üniversitesi, Ardahan: Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  • Ercilasun, A. (2005). Başlangıçtan Yirminci Yüzyıla Türk Dili Tarihi. Ankara: Akçağ.
  • Grammatika Altayskogo Yazıka. (2005). Gorno-Altaysk.
  • Grammatika Sovremennogo Altayskogo Yazıka. Morfologiya. (2017). Gorno-Altaysk.
  • Gülsevin, G. (1997). Eski Anadolu Türkçesinde Ekler. Ankara: TDK.
  • Gülsevin, G. (2004). Türkçede ‘Sıra Dışı Ekler’ ve Eklerin Tasnif-Tanımlanma Sorunu Üzerine. V. Uluslararası Türk Dili Kurultayı Bildirileri I, Ankara: TDK, 1267-1284.
  • Güner, D. F. (2004). Altay Türkçesinde İkilemeler. Bilig, (28), 83-100.
  • İlhan, N. (2009). Türk Dilinde Çokluk. Elazığ: Manas.
  • Koç, N. (1996). Yeni Dilbilgisi. İstanbul: İnkılap.
  • Kononov, A. (1956) Grammatika Sovremennogo Turetskogo Literaturnogo Yazıka. Moskova-Leningrad.
  • Korkmaz, Z. (1995). Türk Dili Üzerine Araştırmalar. Cilt I. Ankara: TDK.
  • Korkmaz, Z. (2003). Türkiye Türkçesi Grameri (Şekil Bilgisi). Ankara: TDK.
  • Oçerki Sravnitelnoy Morfologii Altayskih Yazıkov. (1978). Leningrad.
  • Oyrotsko-Russkiy Slovar. (2005). (Baskakov N. Oçerk Grammatiki Oyrotskogo Yazıka), Gorno-Altaysk.
  • Sravnitelno-İstoriçeskaya Grammatika Tyurkskih Yazıkov (1988). (Morfologiya). Moskva.
  • Tsintsius V., Letyagina N. (1978). K İstorii Mnojestvennosti v Altayskih Yazıkah, Leningrad.
  • Erişim adresi: https://www.twirpx.com/file/3194593/

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Dil Bilim
Bölüm Araştırma Makalesi
Yazarlar

Semih BABATÜRK> (Sorumlu Yazar)
KIRGIZİSTAN-TÜRKİYE MANAS ÜNİVERSİTESİ
0000-0002-6778-4204
Kyrgyzstan

Yayımlanma Tarihi 20 Aralık 2021
Gönderilme Tarihi 25 Haziran 2021
Kabul Tarihi 19 Ekim 2021
Yayınlandığı Sayı Yıl 2021, Cilt 5, Sayı 2

Kaynak Göster

APA Babatürk, S. (2021). TÜRKİYE TÜRKÇESİ VE ALTAY TÜRKÇESİNDE İSİMLERDE ÇOKLUK KATEGORİSİ . Uluslararası Türk Lehçe Araştırmaları Dergisi (TÜRKLAD) , 5 (2) , 325-336 . DOI: 10.30563/turklad.957456

LİSANS

TÜRKLAD'ın içeriği Creative Commons Atıf-Gayriticari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.   E-ISSN: 2587-1293

Fırat Üniversitesi İnsani ve Sosyal Bilimler Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü – Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Bölümü, Rektörlük Yerleşkesi ELAZIĞ-TÜRKİYE / Telefon: +90 424 237 00 00 – 3525 / 3637; Belgeç: +90 424 233 00 62; elmek: uluturklad@gmail.com

13220  13225 13228 13230 13231 13234 13239 13241132411323813235132271438414444  16761