Olumlu ve Olumsuz Hazırlama Süreci: Kategorik mi? Sürekli mi?

Bahadir Oktay; Banu Cangöz Tavat; Bora Baskak

doi:10.31828/turkpsikoloji.1355563

Olumlu ve Olumsuz Hazırlama Süreci: Kategorik mi? Sürekli mi?

Öz

Bu araştırmanın amacı, olumlu ve olumsuz hazırlama türlerini etkileme potansiyeli olan bazı bağımsız değişkenleri (hazırlayıcı- hedef uyarıcı özelliklerinin türü, tutarlılık düzeyi, eşik altı sunum ve duygular) bütünsel olarak incelemektir. Bu amaç doğrultusunda üç deney tasarlanmıştır. Deney 1 ve Deney 2’de tanıma görevindeki uyarıcıların (yüz fotoğrafı, kelime ve şekil) farklı sunum koşulları (eşik altı ve eşik üstü) altında hazırlama türleri (olumlu, olumsuz ve yarı-olumsuz) üzerindeki etkisi ve Deney 3’te hazırlayıcı uyarıcının özelliklerinin (yüz ve yüzdeki duygusal ifade) tutarlı/tutarsız olması durumunun doğru tepkiler ve tepki süreleri üzerindeki etkilerini incelenmiştir. Araştırma, her bir deneyde 50’şer öğrenci olmak üzere toplam 150 katılımcı ile yürütülmüştür. Elde edilen bulgular, hazırlama etkisinin bir kategorizasyondan ziyade süreklilik olduğunu göstermesi açısından önemlidir. Öte yandan, yüz ve yüzdeki duygunun olumsuz hazırlama etkisi açısından farklılığa yol açmadığı bulunmuştur.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Hacettepe Üniversitesi Senato Etik Komisyonu’ndan 28.02.2017 tarih ve 35853172/431-909 sayılı etik onay alındıktan sonra araştırmaya başlanmıştır.

Kaynakça

Baddeley, A. (1992). Working memory. Science, 255(5044), 556-559. https://doi.org/10.1126/science.1736359
Baran, Z., Cangöz, B. ve Salman, F. (2016). Duygusal bağlam eşik altı ve eşik üstü hazırlamayı etkiler mi? Türk Psikiyatri Dergisi, 26, (1) 23-30. https:// doi.org/10.5080/u7784
Beck, A. T., Rush, A. J., Shaw, B. F. ve Emery, G. (1979). Cognitive therapy of depression.. New York: Guilford Press.
Beck, A. T., Ward, C. H., Mendelson, M., Mock, J. ve Erbaugh, J. (1961). An inventory for measuring. Archives of general psychiatry, 4, 561-571. https:// doi.org/10.1001/archpsyc.1961.01710120031004
Billings, L. S., Harrison, D. W. ve Alden, J. D. (1993). Age differences among women in the functional asymmetry for bias in facial affect perception. Bulletin of the Psychonomic Society, 31(4), 317-320. https://doi.org/10.3758/BF03334940
Botella, G. J., Joula, J. F. ve Moro, M. I. B. (2002). Temporal interactions between target and distractor proccesing: Positive and negative priming effects. Psicológica: Revista de Metodología y Psicología Experimental, 23(2), 371-400.
Calvo, M. G., Fernández-Martín, A. ve Nummenmaa, L. (2012). Perceptual, categorical, and affective processing of ambiguous smiling facial expressions. Cognition, 125(3), 373-393. https://doi.org/10.1016/j.cognition.2012.07.021
Chaillou, A. C., Giersch, A., Bonnefond, A., Custers, R. ve Capa, R. L. (2015). Influence of positive subliminal and supraliminal affective cues on goal pursuit in schizophrenia. Schizophrenia Research, 161(2), 291-298. https://doi.org/10.1016/j.schres.2014.10.052

Collins, A. M. ve Loftus, E. F. (1975). A spreading-activation theory of semantic processing. Psychological Review, 82(6), 407-428. https://doi.org/10.1037/0033-295X.82.6.407
De Houwer, J., Teige-Mocigemba, S., Spruyt, A. ve Moors, A. (2009). Implicit measures: A normative analysis and review. Psychological Bulletin, 135(3), 347-368. http://dx.doi.org/10.1037/ a0014211
Donges, U. S., Kersting, A. ve Suslow, T. (2012). Women’s greater ability to perceive happy facial emotion automatically: gender differences in affective priming. PLoS One, 7(7), e41745. https://doi. org/10.1371/journal.pone.0041745
Ekman, P. ve Friesen, W. V. (1975). Unmasking the face. Englewood Cliffs. NJ: Prentice-Hall.
Fecteau, J. H. (2007). Priming of pop-out depends upon the current goals of observers. Journal of Vision, 7(6), 1-11. https://doi.org/10.1167/7.6.1
Frings, C., Schneider, K. K. ve Fox, E. (2015). The negative priming paradigm: An update and implications for selective attention. Psychonomic Bulletin & Review, 22(6), 1577-1597. https://doi.org/10.3758/ s13423-015-0841-4
Frings, C. ve Wentura, D. (2008). Separating context and trial-by-trial effects in the negative priming paradigm. European Journal of Cognitive Psychology, 20(2), 195-210. https://doi. org/10.1080/17470910701363090
Hanaya, M. (1992). Perception of facial expressions: Effect of facial angle on emotion category effect. Tohoku Psychologica Folia 52(1), 33-36.
Hansen, C. H. ve Hansen, R. D. (1988). Finding the face in the crowd: an anger superiority effect. Journal of Personality and Social Psychology, 54(6), 917-924. https://doi.org/10.1037/0022- 3514.54.6.917
Hisli, N. (1988). Beck Depresyon Ölçeği’nin bir Türk örnekleminde geçerlilik ve güvenilirliği. Psikoloji Dergisi, 7(23), 3-13.
Kaynak, H. ve Cangöz, B. (2010). Anlık ve gecikmeli örtük bellek performansı yaşlanmadan etkilenir mi? Turkish Journal of Geriatrics, 13(1), 26-35.
Kristjánsson., A. (2006). Simultaneous priming along multiple feature dimensions in a visual search task. Vision Research, 46(16), 2554-2570. https://doi.org/10.1016/j.visres.2006.01.015
Lipp, O. V., Price, S. M., ve Tellegen, C. L. (2009). No effect of inversion on attentional and affective processing of facial expressions. Emotion, 9(2), 248- 259. https://doi.org/10.1037/a0014715
Mahoney, M. B., Saunders, B. A. ve Cain, N. M. (2014). Priming mortality salience: Supraliminal, subliminal and “double-death” priming techniques. Death Studies, 38(10), 678-681. https://doi.org/10.1080/0 7481187.2013.839586
Maratos, F. A., Mogg, K. ve Bradley, B. P. (2008). Identification of angry faces in the attentional blink. Cognition and Emotion, 22(7), 1340-1352. https:// doi.org/10.1080/02699930701774218
Mayas, J., Fuentes, L. J. ve Ballesteros, S. (2012). Stroop interference and negative priming (NP) suppression in normal aging. Archives of Gerontology and Geriatrics, 54(2), 333-338. https://doi.org/10.1016/j.archger.2010.12.012
McBride, J., Leonards, U. ve Gilchrist, I. D. (2009). Flexible target representations underlie repetition priming in visual search. Visual Cognition, 17(5), 655-678. https://doi.org/10.1080/13506280802257147
Milliken, B., Joordens, S., Merikle, P. M. ve Seiffert, A. E. (1998). Selective attention: A reevaluation of the implications of negative priming. Psychological Review, 105(2), 203-229. https://doi.org/10.1037/0033-295X.105.2.203
Naccache, L., Blandin, E. ve Dehaene, S. (2002). Unconscious masked priming depends on temporal attention. Psychological Science, 13(5), 416-424. https://doi.org/10.1111/1467-9280.00474
Park, J. ve Kanwisher, N. (1994). Negative priming for spatial locations: Identity mismatching, not distractor inhibition. Journal of Experimental Psychology: Human Perception and Performance, 20(3), 613-623. http://dx.doi.org/10.1037/0096- 1523.20.3.613
Paivio, A. (1991). Dual coding theory: Retrospect and current status. Canadian Journal of Psychology, 45(3), 255–287. https://doi.org/10.1037/h0084295
Pell, M. D., Jaywant, A., Monetta, L. ve Kotz, S. A. (2011). Emotional speech processing: Disentangling the effects of prosody and semantic cues. Cognition & Emotion, 25(5), 834-853. https://doi.org/1 0.1080/02699931.2010.516915
Rieth, C. A. ve Huber, D. E. (2010). Priming and habituation for faces: Individual differences and inversion effects. Journal of Experimental Psychology: Human Perception and Performance, 36(3), 596- 618. https://doi.org/10.1037/a0018737
Roediger, H. L. (1990). Implicit memory: Retention without remembering. American Psychologist, 45(9), 1043-1056. https://doi.org/10.1037/0003-066X.45.9.1043
Roediger, H.L., Weldon, M.S. ve Challis, B.H. (1989). Explaining dissociations between implicit and explicit measures of retention: A processing account. In Roediger, H.L. ve Craik, F.I.M. (Eds). Varieties of Memory and 195 Consciosness: Essays in Honour of Endel Tulving. Hillsdale, NJ: Earlbaum.
Schacter, D. L. (1987). Implicit memory: History and current status. Journal of Experimental Psychology: Learning, Memory and Cognition, 13(3), 501-517. https://doi.org/10.1037/0278-7393.13.3.501
Scharlau, I. ve Ansorge, U. (2003). Direct parameter specification of an attention shift: Evidence from perceptual latency priming. Vision Research, 43(12), 1351-1363. https://doi.org/10.1016/S0042- 6989(03)00141-X
Suslow, T., Kugel, H., Ohrmann, P., Stuhrmann, A., Grotegerd, D., Redlich, R., ... ve Dannlowski, U. (2013). Neural correlates of affective priming effects based on masked facial emotion: An fMRI study. Psychiatry Research: Neuroimaging, 211(3), 239-245.
Švegar, D., Kardum, I. ve Polič, M. (2013). Happy face superiority effect in change detection paradigm. Psihologijske Teme, 22(2), 249-269.
Tekcan, A. İ. ve Göz, İ. (2005). Türkçe kelime normları. İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi.
Tipper, S. P. (1985). The negative priming effect: Inhibitory priming by ignored objects. The Quarterly Journal Of Experimental Psychology, 37(4), 571- 590. https://doi.org/10.1080/14640748508400920
Tipper, S. P. (2001). Does negative priming reflect inhibitory mechanisms? A review and integration of conflicting views. The Quarterly Journal of Experimental Psychology Section A, 54(2), 321-343. https://doi.org/10.1080/713755969
Wildegger, T., Myers, N. E., Humphreys, G. ve Nobre, A. C. (2015). Supraliminal but not subliminal distracters bias working memory recall. Journal of Experimental Psychology: Human Perception and Performance, 41(3), 826-839. http://dx.doi. org/10.1037/xhp0000052.
Yang, J., Xu, X., Du, X., Shi, C. ve Fang, F. (2011). Effects of unconscious processing on implicit memory for fearful faces. PloS One, 6(2), e14641. https:// doi.org/10.1371/journal.pone.0014641

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hafıza ve Dikkat

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Bahadir Oktay ^*
0000-0003-2010-4870
Türkiye

Banu Cangöz Tavat
0000-0003-2213-3261
Türkiye

Bora Baskak
0000-0002-0723-4446
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

19 Şubat 2024

Yayımlanma Tarihi

1 Aralık 2023

Gönderilme Tarihi

5 Eylül 2023

Kabul Tarihi

5 Eylül 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 38 Sayı: 92

DOI

https://doi.org/10.31828/turkpsikoloji.1355563

IZ

https://izlik.org/JA84JB72JZ

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Oktay, B., Cangöz Tavat, B., & Baskak, B. (2023). Olumlu ve Olumsuz Hazırlama Süreci: Kategorik mi? Sürekli mi? Türk Psikoloji Dergisi, 38(92), 129-147. https://doi.org/10.31828/turkpsikoloji.1355563

AMA

1.Oktay B, Cangöz Tavat B, Baskak B. Olumlu ve Olumsuz Hazırlama Süreci: Kategorik mi? Sürekli mi? TPD. 2023;38(92):129-147. doi:10.31828/turkpsikoloji.1355563

Chicago

Oktay, Bahadir, Banu Cangöz Tavat, ve Bora Baskak. 2023. “Olumlu ve Olumsuz Hazırlama Süreci: Kategorik mi? Sürekli mi?”. Türk Psikoloji Dergisi 38 (92): 129-47. https://doi.org/10.31828/turkpsikoloji.1355563.

EndNote

Oktay B, Cangöz Tavat B, Baskak B (01 Aralık 2023) Olumlu ve Olumsuz Hazırlama Süreci: Kategorik mi? Sürekli mi? Türk Psikoloji Dergisi 38 92 129–147.

IEEE

[1]B. Oktay, B. Cangöz Tavat, ve B. Baskak, “Olumlu ve Olumsuz Hazırlama Süreci: Kategorik mi? Sürekli mi?”, TPD, c. 38, sy 92, ss. 129–147, Ara. 2023, doi: 10.31828/turkpsikoloji.1355563.

ISNAD

Oktay, Bahadir - Cangöz Tavat, Banu - Baskak, Bora. “Olumlu ve Olumsuz Hazırlama Süreci: Kategorik mi? Sürekli mi?”. Türk Psikoloji Dergisi 38/92 (01 Aralık 2023): 129-147. https://doi.org/10.31828/turkpsikoloji.1355563.

JAMA

1.Oktay B, Cangöz Tavat B, Baskak B. Olumlu ve Olumsuz Hazırlama Süreci: Kategorik mi? Sürekli mi? TPD. 2023;38:129–147.

MLA

Oktay, Bahadir, vd. “Olumlu ve Olumsuz Hazırlama Süreci: Kategorik mi? Sürekli mi?”. Türk Psikoloji Dergisi, c. 38, sy 92, Aralık 2023, ss. 129-47, doi:10.31828/turkpsikoloji.1355563.

Vancouver

1.Bahadir Oktay, Banu Cangöz Tavat, Bora Baskak. Olumlu ve Olumsuz Hazırlama Süreci: Kategorik mi? Sürekli mi? TPD. 01 Aralık 2023;38(92):129-47. doi:10.31828/turkpsikoloji.1355563