Araştırma Makalesi

MAKEDONYA-VALONDOVA HIDRELLEZ ÂDETLERİNDEN “YEŞİLLENME”, “KISMET KAPAMA” VE “MARTUFAL ÇEKME” ÂDETLERİ

Cilt: 1 Sayı: 5 30 Haziran 2015
TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi Kapak
TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi
PDF İndir

MAKEDONYA-VALONDOVA HIDRELLEZ ÂDETLERİNDEN “YEŞİLLENME”, “KISMET KAPAMA” VE “MARTUFAL ÇEKME” ÂDETLERİ

Öz

Hıdrellez geleneği, Türk dünyasının neredeyse tamamında kutlanmaya devam edilen mevsimlik bayramlardandır. Hıdrellez günü, halk arasında, yeryüzünde Hızır ve İlyas’ın bir gül ağacı altında buluştukları gün olarak, kutsal kabul edilmiştir. Aslında bir görüşe göre, Hıdrellez bayramının Türkler arasında kutlanmaya başlanması, Nevruz bayramının başkalaşmasıyladır. Anlaşılacağı üzere Türkler İslam dinini kabul ettikten sonra, Nevruz âdetlerini Hıdrellez adı altında sürdürmeye devam etmişlerdir. Öyledir ki Nevruz Bayramı kutlaması Anadolu ve Balkanlardaki Türkler arasında neredeyse tamamen unutulmuş yerini Hıdrellez âdetleri almıştır. Bu Hıdrellez geleneği, Miladi takvime göre 6 Mayısta kutlanır. Önceden geçerli olan Rumi takvime göre ise bu gün 23 Nisana denk gelmektedir. Rumi takvime göre bir yıl iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm 6 Mayıs ile 8 Kasım arası olan süredir ve bu süre Hızır günleri adıyla bilinir. Bu bölüm ayrıca yaz mevsimini oluşturur. İkinci bölüm ise 8 Kasım ile 6 Mayıs arası olan süredir ve Kasım günleri şeklinde bilinir. Bu bölüm de kış mevsimini oluşturur. Bu bağlamda Rumi takvime göre, soğuk kış mevsiminin bitip sıcak yaz aylarının başlayacağı gün 6 Mayıs olarak ortaya çıkmaktadır. Bu da bu günün Türkler tarafından kutlanıp bayram haline getirilmesi için yeterli bir sebeptir. Anadolu’da günümüzde yazın başlangıcı olan 6 Mayısa dair çeşitli kutlamaların yapılmaktadır. Balkanlar’da yaşamakta olan Türkler arasında da çeşitli kutlamalar dikkatleri çekmektedir. Bir Balkan ülkesi olan Makedonya’da bu türden uygulamaların hala devam ettiği Türk bölgeleri tespit edilmiştir. Bu çalışma daha çok Doğu Makedonya-Valandova, Konçe ve Manastır bölgelerindeki var olan Hıdrellez âdetlerine dair bir saha çalışması niteliğindedir. Bu bölgelerdeki Türklerin Hıdrellez geleneklerine dair sözlü geleneklerindeki maniler, yemek türleri ve kutlama şekilleri de çalışmaya alınmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Alaaddin Uca, (2007). “Türk Toplumunda Hıdrellez I” A.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Sayı 34 Erzurum, s.114.
  2. Ago, Arif (1983), “Ohri, Radoviş ve İştip İlçelerinde Yaşayan Türk Halkının Hıdrellez Adet ile Manileri”, Sesler Aylık Toplum–Sanat Dergisi, Sayı 174, Yıl: 1983, s.124.
  3. Artun, Erman. (1990). “Tekirdağ’da Hıdrellez Geleneği” Türk Halk Kültüründen Derlemeler 1990 Hıdrellez Özel Sayısı, Kültür Bakanlığı
  4. Halk Kültürünü Araştırma Dairesi Yayınları:143, Ankara. s. 4.
  5. Barlas, Uğurol. (1990). “Safranbolu ve Karabük Yöresinde Hıdrellez Geleneği”, Türk Halk Kültüründen Derlemeler 1990 Hıdrellez Özel Sayısı, Kültür Bakanlığı Halk Kültürünü Araştırma Dairesi Yayınları:143, Ankara, s.28.
  6. Cingöz, M. Emine. (1990). “Tokat’ta Hıdrellez”. Türk Halk Kültüründen Derlemeler 1990 Hıdrellez Özel Sayısı, Kültür Bakanlığı Halk Kültürünü Araştırma Dairesi Yayınları:143, Ankara, s.46.
  7. Çelik, A. Çetin. (1990). “Edirne ve Çevresi Hıdrellez Geleneği” Türk Halk Kültüründen Derlemeler 1990 Hıdrellez Özel Sayısı, Kültür Bakanlığı Halk Kültürünü Araştırma Dairesi Yayınları:143, Ankara. s.63.
  8. Demir, Sema. (2005). “Karanlıktan Aydınlığa Kıştan Bahara Geçiş, Hıdırellez”. Millî Folklor, 2005, Yıl 17, Sayı 65, s.17.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2015

Gönderilme Tarihi

1 Mayıs 2015

Kabul Tarihi

1 Mayıs 2018

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2015 Cilt: 1 Sayı: 5

DOI

https://doi.org/10.12992/TURUK158

IZ

https://izlik.org/JA24UM72TB

Kaynak Göster

RIS / Bibtex
APA
Uğurlu, S. (2015). MAKEDONYA-VALONDOVA HIDRELLEZ ÂDETLERİNDEN “YEŞİLLENME”, “KISMET KAPAMA” VE “MARTUFAL ÇEKME” ÂDETLERİ. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi, 1(5), 37-66. https://doi.org/10.12992/TURUK158
AMA
1.Uğurlu S. MAKEDONYA-VALONDOVA HIDRELLEZ ÂDETLERİNDEN “YEŞİLLENME”, “KISMET KAPAMA” VE “MARTUFAL ÇEKME” ÂDETLERİ. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi. 2015;1(5):37-66. doi:10.12992/TURUK158
Chicago
Uğurlu, Serdar. 2015. “MAKEDONYA-VALONDOVA HIDRELLEZ ÂDETLERİNDEN “YEŞİLLENME”, “KISMET KAPAMA” VE ‘MARTUFAL ÇEKME’ ÂDETLERİ”. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi 1 (5): 37-66. https://doi.org/10.12992/TURUK158.
EndNote
Uğurlu S (01 Haziran 2015) MAKEDONYA-VALONDOVA HIDRELLEZ ÂDETLERİNDEN “YEŞİLLENME”, “KISMET KAPAMA” VE “MARTUFAL ÇEKME” ÂDETLERİ. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi 1 5 37–66.
IEEE
[1]S. Uğurlu, “MAKEDONYA-VALONDOVA HIDRELLEZ ÂDETLERİNDEN “YEŞİLLENME”, “KISMET KAPAMA” VE ‘MARTUFAL ÇEKME’ ÂDETLERİ”, TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi, c. 1, sy 5, ss. 37–66, Haz. 2015, doi: 10.12992/TURUK158.
ISNAD
Uğurlu, Serdar. “MAKEDONYA-VALONDOVA HIDRELLEZ ÂDETLERİNDEN “YEŞİLLENME”, “KISMET KAPAMA” VE ‘MARTUFAL ÇEKME’ ÂDETLERİ”. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi 1/5 (01 Haziran 2015): 37-66. https://doi.org/10.12992/TURUK158.
JAMA
1.Uğurlu S. MAKEDONYA-VALONDOVA HIDRELLEZ ÂDETLERİNDEN “YEŞİLLENME”, “KISMET KAPAMA” VE “MARTUFAL ÇEKME” ÂDETLERİ. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi. 2015;1:37–66.
MLA
Uğurlu, Serdar. “MAKEDONYA-VALONDOVA HIDRELLEZ ÂDETLERİNDEN “YEŞİLLENME”, “KISMET KAPAMA” VE ‘MARTUFAL ÇEKME’ ÂDETLERİ”. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi, c. 1, sy 5, Haziran 2015, ss. 37-66, doi:10.12992/TURUK158.
Vancouver
1.Serdar Uğurlu. MAKEDONYA-VALONDOVA HIDRELLEZ ÂDETLERİNDEN “YEŞİLLENME”, “KISMET KAPAMA” VE “MARTUFAL ÇEKME” ÂDETLERİ. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi. 01 Haziran 2015;1(5):37-66. doi:10.12992/TURUK158