YAPISALCI BİR YAKLAŞIMLA ARİF NİHAT ASYA’NIN “BEŞİK” ŞİİRİ

Öz

Edebî eserler çoğaldıkça, bu eserleri anlama ve yorumlama ihtiyacı da artmıştır. Bu ihtiyaca binaen ise birçok edebî eleştiri tekniği ortaya çıkmış, metin çözümleme yöntemleri geliştirilmiştir. Bu yöntemlerden bazıları dönem dönem daha ön plana çıkmış ve daha etkili olmuştur. Yirminci yüzyıldan itibaren edebiyata yön veren ve araştırmalara damgasını vuran kuram ise yapısalcılık olmuştur. Sanatçının yaşam hikâyesini, sosyal çevreyi veya kültürel unsurları değil, sadece metni esas alan ve kelime-anlam ilişkisiyle metni çözümlemeye çalışan bir kuram olan yapısalcılık, özellikle şiir metinlerine farklı bir bakış açısı getirmiştir. Yapısalcılara göre sanat, parçalardan oluşan bir makine gibidir ve bu parçaların her biri mekanizmanın işlemesinde önemli bir rol üstlenir. İşte bu parçaların incelenmesi ve birbirleriyle olan bağın ortaya çıkarılması, yapının bütünü hakkında bilgi edinmeyi de sağlayacaktır. Aynı mantık dille kurulmuş edebi metin için de geçerlidir. Eğer metnin özü hakkında bilgi edinilmek isteniyorsa dil parçalarının incelenmesi gerekir. Yapısalcılığın dil üzerine yoğunlaşan bu bakış açısından hareketle, bu makalede Arif Nihat Asya’nın “Beşik” şiiri incelenmeye çalışılmıştır. Böylece şiirin hammaddesi olan dil ele alınarak “Beşik” şiirinin ses, şekil, anlam, estetik ve sanatsal değerleri saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Arif Nihat Asya,Yapısalcılık,Türk Şiiri,Şiir Tahlili,Edebiyat Kuramları

Kaynakça

1. ASYA Arif Nihat, Bir Bayrak Rüzgâr Bekliyor, Ötüken Neşriyat, İstanbul 1990.
2. AYYILDIZ Mustafa ve BİRGÖREN Hamdi, Edebiyat Bilgi ve Kuramları, Akçağ Yayınları, Ankara 2009.
3. BEYATLI Yahya Kemal, Edebiyata Dair, İstanbul Fetih Cemiyeti Yayınları, İstanbul 1997.
4. ÇETİŞLİ İsmail, Metin Tahlillerine Giriş Şiir, Fakülte Kitabevi, Isparta 2002.
5. EAGLETON Terry, Edebiyat Kuramı, Ayrıntı Yayınları, İstanbul 2011.
6. ERTEK MORKOÇ Yasemin, “Nedim’in ‘Ey Gönül’ Redifli Gazeline Yapısalcı Yöntemin Uygulanışı”, Turkish Studies, S:5/1 (2010), s.1210-1230.
7. KOYUNCU Ahmet, “Levi-Strauss Yapısalcılığı”, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, S:26 (2011), s.253-262.
8. MORAN Berna, Edebiyat Kuramları ve Eleştiri, Cem Yayınları, İstanbul 1994.

9. SARAÇOĞLU Ahmet, Dil ve Edebiyat Terimleri Sözlüğü, ETAM A.Ş., Eskişehir 2000.
10. SARIÇİÇEK Mümtaz, “Coşkun Ertepınar’ın ‘Hatırlar mısın?’ Şiirinin Ontolojik Tahlil Metoduyla İncelenmesi”, Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları, S:6/10 (2009), s.109-119.
11. ŞİMŞEK Tacettin, “Türk Şiirinde Ses ve Ritm Konusuna Yeni Bir Yaklaşım”, A.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, S:29 (2006), s.145-168.
12. TEKİN Arslan, “Asya, Arif Nihat”, Edebiyatımızda İsimler ve Terimler Sözlüğü, Ötüken Neşriyat, İstanbul 1995.
13. TODOROV Tzvetan, Yazın Kuramı, (Çev. Mehmet Rifat ve Sema Rifat), Yapı Kredi Yayınları, İstanbul 2010.
14. TÜFEKÇİ M. Elif, “Yapısalcı Yöntem ve Uygulama Alanları”, Tiyatro Araştırmaları Dergisi, S:17 (2004), s.50-67.
15. YILDIZ Saadettin, Arif Nihat Asya’nın Şiir Dünyası, MEB Yayınları, İstanbul 1997.
16. WELLEK Rene ve VARREN Austin, Edebiyat Teorisi, (Çev. Ö. Faruk Huyugüzel), Akademi Kitabevi, İzmir 1993.