KISA BİR HİKÂYENİN UZUN HİKÂYESİ: MUSTAFA KUTLU’NUN “KÖTÜ BÜLBÜL” HİKÂYESİNİN METİNLERARASILIK YÖNTEMİNE GÖRE İNCELENMESİ

Öz

Yazın tarihi kadar eskilere dayanan metinlerarasılık yöntemi, Mikhail Bakhtin’in “dialogism” kavramına dayanır. Bahtin’e göre bütün söz türleri, bir yandan bahsedilen nesne, konu ya da betimlenen duruma; bir yandan da dinleyene/okuyana dönük bir tutum içerir. Söz ancak bu iki tutum aracılığıyla vardır ve ancak bu şekilde tanımlanabilir. Bu sebeple her metin, ancak başka metinlerle var olur ve açık veya kapalı olarak bu metinlerle bir diyalog halindedir. Bakhtin’in “dialogism” kavramından hareketle metinlerarasılık kavramını ilk kullanan ve edebiyat alanında yazınsal bir kuram olarak savunun Kristeva da her metnin kendisinden önce üretilmiş metinlerin bir mozaiği, diğer metinlerin dönüştürülmüş bir biçimi olarak var olduğunu ileri sürerek bunu kuramsal bir çerçeveye oturtur.

Doğu ve Türk edebiyatlarında daha önceleri de kullanılan bu yöntem, modernist Türk hikâye ve romancılığıyla edebiyatımıza girer, postmodernizmle birlikte de önemli bir kurgu unsuru olarak edebiyatımızda yer edinmeye başlar. Metinlerarasılık yöntemini hikâyelerinde kullanan yazarlardan biri de Mustafa Kutlu’dur.

Bu çalışmada Mustafa Kutlu’nun “Kötü Bülbül” hikâyesinin verilerinin metinlerarasılık yöntemiyle ortaya konulması amaçlanmıştır. Veriler “Kötü Bülbül” hikâyesi ile geleneksel gül ile bülbül efsanesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi sonucu elde edilmiştir. Kötü Bülbül hikâyesi ile geleneksel gül ile bülbül hikâyesi arasındaki ilgi, parodi ve alıntı (citation) yöntemleri ile sağlanmıştır. Hikâyedeki parodi tekniğinin, Gerard Genette’in tanımlamış olduğu çerçevedeki parodiye uymadığı; hikâyede parodinin tersine çevrilerek gönderide bulunulan metin(ler)in değil; bu metinlerdeki tasavvufî anlamların yok olduğu, geleneksel aşk anlayışının değişerek iyice maddileştiği, sıradanlaştığı ve her şeyin lümpenleştiği yaşadığımız çağın parodisinin yapıldığı sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Metinlerarasılık,parodi,alıntı,gül ile bülbül,Kötü Bülbül,Hayat Güzeldir,Mustafa Kutlu

Kaynakça

1. Ahmed Paşa (1992); Ahmed Paşa Divanı (Haz.: Ali Nihat Tarlan), Ankara: Akçağ Yayınları
2. Aktulum, Kubilay (2000); Metinlerarası İlişkiler, Ankara: Öteki Yayınları
3. Bakhtin, Mikhail (2000); Karnavaldan Romana, Edebiyat Teorisinden Dil Felsefesine Seçme Yazılar (Der.: Sibel Irzık, Çev.: Cem Soydemir), İstanbul: Ayrıntı Yayınları
4. Doğan, Kaya (2007); Ansiklopedik Türk Halk Edebiyatı Terimleri Sözlüğü, Ankara: Akçağ Yayınları
5. Doltaş, Dilek (2003); Postmodernizm ve Eleştirisi Tartışmalar/Uygulamalar, İstanbul: İnkılap Yayınları
6. Ecevit, Yıldız (2002); Türk Romanında Postmodernist Açılımlar, İstanbul: İletişim Yayınları
7. Eco, Umberto (2000); Açık Yapıt, (Çev.: Nilüfer Uğur Dalay), İstanbul: Can Yayınları
8. Fuzûlî Dîvânı (1989) (Haz.: Abdülbâki Gölpınarlı), İstanbul: İnkılap Kitabevi

9. Koçakoğlu, Bedia (2012); Anlamsızlığın Anlamı Postmodernizm, Ankara: Hece Yayınları
10. Kurnaz, Cemal (1992); Bülbül, TDV İslam Ansiklopedisi, C. 6, s. 485-486
11. Kutlu, Mustafa (2011); Hayat Güzeldir, İstanbul: Dergâh Yayınları,
12. Lyotard, F. J. (1994); Postmodern Durum, Bilgi Üzerine Bir Rapor, (Çev.: Ahmet Çiğdem), Konya: Vadi Yayınları
13. Onay, Ahmet Talat (1996); Eski Türk Edebiyatında Mazmunlar, İstanbul: MEB Yayınları
14. Pala, İskender (1998); Ansiklopedik Divan Şiiri Sözlüğü, İstanbul: Ötüken Yayınları
15. Parla, Jale (2001); Don Kişot’tan Bugüne Roman, İstanbul: İletişim Yayınları
16. Sazyek, Hakan (2002); “Türk Romanında Postmodernist Yöntemler ve Yönelimler”, Hece Dergisi, Türk Romanı Özel Sayısı, S. 65-66-67, Mayıs-Haziran-Temmuz, s.493-509
17. Sazyek, Hakan (2008); Abdülhak Şinasi Hisar’ın Romanlarına Özel Yabancılaşma, Ankara: Akçağ Yayınları