TÜRKÇEDEKİ YÖN GÖSTERME DURUMUNUN KÖKENİ ÜZERİNE
Öz
Bu makalede, “yön gösterme durumu” nun işaretleri olarak gramer kitaplarında belirtilen -ra ~ -rä, -ru, -rü, -rϊ ~ -ri ve -γaru ~ -gärü ’ye benzer şekiller olan Türk dillerindeki son eklerin kökeni araştırılmıştır. Durum işaretleyicileri olarak bu son eklerin tarihsel gelişimi, hem Proto-Altaycada hem de Proto-Türkçede eklerin orijinal şekil ve işlevlerinin yeniden yapılandırılmasına sebebiyet veren bir takım denemelere yol açacak kadar çok belirsizdir ki yapılan bu denemelerin tümü ikna edici değildir. Bu çalışmada, probleme yeni bir bakış açısıyla bakılacaktır. Yeniden yapılandırma denemelerini, her bir yaklaşımı eksik yönleriyle çeşitli faydalarını hesaba katarak, tekrar değerlendirme ile işe başlanacaktır. Bu makalede, Eski Türkçeden biçim bilimsel ve söz dizimsel verilere dayanarak Ön-Eski Türkçede yön gösterme durumunun işlevi ve orijinal şekli ile ilgili yeni bir yapılanma önerilecektir. Anahtar kelimeler: Türk dilleri, Eski Türkçe, yön gösterme durumu, tarihî dilbilim, morfo-sentaktik değişim.
Bu makalede, “yön gösterme durumu” nun işaretleri olarak gramer kitaplarında belirtilen -ra ~ -rä, -ru, -rü, -rϊ ~ -ri ve -γaru ~ -gärü ’ye benzer şekiller olan Türk dillerindeki son eklerin kökeni araştırılmıştır. Durum işaretleyicileri olarak bu son eklerin tarihsel gelişimi, hem Proto-Altaycada hem de Proto-Türkçede eklerin orijinal şekil ve işlevlerinin yeniden yapılandırılmasına sebebiyet veren bir takım denemelere yol açacak kadar çok belirsizdir ki yapılan bu denemelerin tümü ikna edici değildir. Bu çalışmada, probleme yeni bir bakış açısıyla bakılacaktır. Yeniden yapılandırma denemelerini, her bir yaklaşımı eksik yönleriyle çeşitli faydalarını hesaba katarak, tekrar değerlendirme ile işe başlanacaktır. Bu makalede, Eski Türkçeden biçim bilimsel ve söz dizimsel verilere dayanarak Ön-Eski Türkçede yön gösterme durumunun işlevi ve orijinal şekli ile ilgili yeni bir yapılanma önerilecektir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- ARAT, R. Rahmeti, “Türkçe Cihet Mefhûmu ve Bunun İle İlgili Tâbirler”, Türkiyat Mecmuası, S. 14, (1964), s. 1- 24.
- BANG-KAUP, W., Vom Köktürkischen zum Osmanischen: Vorarbeiten zu einer vergleichenden Grammatik des Türkischen. I. Mitteilung: Über das türkische Interrogativpronomen, Verlag der königl. Akademie der Wissenschaften, Berlin, 1917.
- CLAUSON, G., An Etymological Dictionary of Pre-Thirteeenth Century Turkish, Oxford University Pres., Oxford,1972.
- ECKMANN, J., Chagatay Manual, Indiana University (Uralic and Altaic Series 60), Bloomington,1966.
- ERICKSON, J. A., Toward the Directive Case in Orkhon Turkic: A Syntactic Analysis of an Aberrant Morphological Form, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İndiana Üniversitesi, Bloomington,1989
- ERICKSON, J. A., On the Origin of the Directive Case in Old Turkic, Paper presented at the Two Hundered and Third Meeting of the American Oriental Society, Chapel Hill, North Carolina, 18–21 Nisan, 1993.
- ERICKSON, J. A., Language Contact and Morphosyntactic Change: Shift of Case-Marker Functions in Turkic, Yayımlanmamış Doktora Tezi, İndiana Üniversitesi, Bloomington 2001.
- GRÓNBECH, K., The Structure of the Turkic Language, Çeviren: J. R. Krueger, (Yazar tarafından küçük eklemeler ve düzeltmeler yapılmış hali) Bloomington: Indiana University, Research Institute for Inner Asian Studies (Uralic and Altaic Series 136), 1979, (İlk baskısı: Der türkische Sprachbau, Kopenhagen: Levin and Munksgaard, 1936).
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Çeviri
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
31 Aralık 2015
Gönderilme Tarihi
17 Ekim 2015
Kabul Tarihi
15 Aralık 2015
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2015 Cilt: 1 Sayı: 6