ÜNLEM ÜZERİNE

Turgut Baydar

ÜNLEM ÜZERİNE

Öz

Türk dili üzerine derinlemesine yapılan her çalışma, dilin başka bir zengin tarafını ortaya çıkarmakta, bir bilinmezine daha ışık tutmaktadır.

Ünlemler duygu ve düşünceleri en kısa ve en etkili şekilde ifade edebilen yapılardır. Ünlemler ayrıca Türkçenin en az işlenen konularından da biridir.

Ünlemler Türkçe gramerlerde öncelerde edat ana başlığı altında incelenirken, son yıllarda yapılan çalışmalarda (tamamında değil) bağımsız bir kelime türü olarak ele alınmaya başlanmıştır. Bu da Türkçe gramerlerde ünlemlere çok yer verilmediğinin en somut göstergelerinden biridir.

Eldeki yazıda ünlemler tüm yönleri ile ele alınacak ve ulaşılan sonuçlar dikkatlere sunulacaktır.

Anahtar Kelimeler

kelime türleri,ünlem,terim,tanım,tasnif

Kaynakça

Ahmet Cevdet Paşa, Fuat Paşa (2000), Kavâ’id-i Osmaniyye, Hzl. Nevzat Özkan, Ankara: TDK Yay., s.123-124
Akalın, Şükrü Halûk (1999), “Türkiye Türkçesinde Ünlem”, Türk Gramerinin Sorunları II, Ankara: TDK Yay., s.476-491
Akkuş, Muzaffer (2004), “a / e Sesleme Edatının İşlevleri Üzerine Bir Araştırma”, V. Uluslararası Türk Dili Kurultayı Bildirileri I, 20-26 Eylül 2004, Ankara: TDK Yay., s.109-118
Aksan, Doğan (1982), Dilbilim Seçkisi, Ankara: TDK Yay.
Aksan, Doğan (1998), Anlambilim, Ankara: Engin Yay.
Aksan, Doğan (2000), Her Yönüyle Dil Ana Çizgileriyle Dilbilim, I.C., 2.bs., Ankara: TDK Yay., s.96-97
Aksan, Doğan (2000), Türkçenin Söz Varlığı, Ankara: Engin Yay.
Alyılmaz, Cengiz (1999), “Ünlemlerin Seslenmeleri Kuvvetlendirici İşlevleri”, Türk Gramerinin Sorunları II, Ankara: TDK Yay., s.534-540

Atabay, Neşe-Kutluk, İbrahim-Özel, Sevgi (1983), Sözcük Türleri, Ankara: TDK Yay., s.181-201
Ayverdi, İlhan (2005), Misalli Büyük Türkçe Sözlük, İstanbul: Kubbealtı Yay., s. 4887; 6183
Banguoğlu, Tahsin (1995), Türkçenin Grameri, 4.bs., Ankara: TDK Yay., s.396-399
Başkan, Özcan (1989), “İnsan Dilinin Doğuşu”, TDAY-Belleten 1968, 2.bs., Ankara: TDK Yay., s.143-156
Başkan, Özcan (2003), Bildirişim, İstanbul: Multılıngual
Başkan, Özcan (2006), Dilde Yaratıcılık, İstanbul: Multılıngual
Baydar, Turgut (2008), “Özne Türleri Üzerine”, Ankara: VI. Uluslararası Türk Dili Kurultayı Bildirileri (4 Cilt),20-25 Ekim 2008, s.713-728
Baydar, Turgut (2013),Ünlemlerin Türkiye Türkçesi Ağızlarındaki Kullanılışları ve İşlevleri, Ankara: Hakan Basın Yayın Dağıtım Bilgegil, M. Kaya (1963), Türkçe Dilbilgisi, Ankara: Güzel İstanbul Matbaası, s.229-239
Bozkurt, Fuat (2000), Türkiye Türkçesi, 2.bs., Ankara: Hatiboğlu Yay., s. 193-195
Çatıkkaş, M. Atâ (2001), Örnekli ve Uygulamalı Türk Dili Kılavuzu, 3.bs., İstanbul: Alfa Yay., s. 167-170; 219-220
Deny, Jean (1941), Türk Dili Grameri, Çev. Ali Ulvi Elöve, İstanbul: Maarif Matbaası, s.676-705
Derleme Sözlüğü (1993), XI.C., 2.bs., Ankara: TDK Yay., s.4066-4067
Devellioğlu, Ferit (1990), Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat, 9.bs., Ankara: Aydın Kitabevi, s.997
Ediskun, Haydar (1992), Türk Dilbilgisi, 4.bs., İstanbul: Remzi Kitabevi, s.322
Emre,Ahmet Cevat (1931), Yeni Bir Gramer Metodu Hakkında Layiha, İstanbul: Devlet Matbaası, s.77-78
Emre,Ahmet Cevat (1941), Gramerimiz İçin, İstanbul: Hilmi Kitabevi, s.23-24
Emre,Ahmet Cevat (1945), Türk Dilbilgisi, İstanbul: s.19; 553-564
Emre, Ahmet Cevat (2004), Türkçe Sarf ve Nahiv Eski Lisân-ı Osmânî Sarf ve Nahiv, Hzl. Gülden Sağol-Erdal Şahin-Nurgül Yıldız, Ankara: TDK Yay., s. 229-230
Ergin, Muharrem (1989), Türk Dil Bilgisi, 18.bs., İstanbul: Bayrak Yay., s.329-332
Gencan, Tahir Nejat (1979), Dilbilgisi, Ankara: TDK Yay., s.479-492
Gülensoy, Tuncer (2000), Türkçe El Kitabı, Ankara: Akçağ Yay., s.425-426
Günay V. Doğan (2004), Dil ve İletişim, İstanbul: Multılıngual, s.133
Günay, V. Doğan (2007), Sözcükbilime Giriş, İstanbul: Multılıngual
Güneş, Sezai (2002), Türk Dili Bilgisi, 6.bs., İzmir: s.284-306
Gürkan, Ali (1997), Kıbrıs Ağzında Edatlar Bağlaçlar ve Ünlemlerin Kullanım Özellikleri, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti: MEB Yay. Hacıeminoğlu, Necmettin (1984), Türk Dilinde Edatlar, 3.bs., İstanbul: MEB Yay., s.269-283; 284-289; 290-292; 293-305; 306-308
Halit Ziya (1999), Kavâid-i Lisân-ı Türkî (Türkçe Dil Bilgisi), Hzl. Kaya Türkay, Ankara: TDK Yay., s.62
Hengirmen, Mehmet (1999), Dilbilgisi ve Dilbilim Terimleri Sözlüğü, Ankara: Engin Yay., s.378
Hüseyin Cahit (2000), Türkçe Sarf ve Nahiv, Hzl. Leylâ Karahan-Dilek Ergönenç, Ankara: TDK Yay., s.339
Karaağaç, Günay (2011), Türkçenin Söz Dizimi, 3.bs., İstanbul: Kesit Yay., s.154
Karaağaç, Günay (2012), Türkçenin Dil Bilgisi, Ankara: Akçağ Yay., s.437-438
Karahan, Leylâ (2004), Türkçede Söz Dizimi, 7.bs., Ankara: Akçağ Yay., s. 103
Kıran, Zeynel-(Eziler) Kıran Ayşe (2002), Dilbilime Giriş, 2.bs., Ankara: Seçkin Yay.
Koç, Nurettin (1990), Yeni Dilbilgisi, İstanbul: İnkılâp Kitabevi, s.208-228; 231-290; 425-426
Kononov, A.N. (1956),Grammatika Sovremennogo Türetskogo Literaturnogo Yazıka, Moskva-Leningrad: İzdatelsto Akademi Nauk SSSR, s.363-367
Korkmaz, Zeynep (2003a), Gramer Terimleri Sözlüğü, 2.bs., Ankara: TDK Yay., s.224
Korkmaz, Zeynep (2003b), Türkiye Türkçesi Grameri -Şekil Bilgisi-, Ankara: TDK Yay., s.1140-1193
Korkmaz, Zeynep vd. (1997), Yüksek Öğretim Öğrencileri İçin Türk Dili ve Kompozisyon Bilgileri, 4.bs., Ankara: YÖK Yay., s.111-112
Kornfilt, Jaklin (1997), Turkish, London, s.517-518
Köse, Fahrettin (2007), Anadolu ve Rumeli Ağızlarında Edatlar, Edirne: (Trakya Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi)
Kurtoğlu, Fatma Süreyya (1995), Türkiye Türkçesinde Ünlemler ve Fonksiyonları, Ankara: (Gazi Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi)
Kükey, Mazhar(2003),Türkçenin Dilbilgisi, Samsun: Cem Ofset, s.398-410
Lewis, Geoffry L. (1967), Turkish Grammar, Oxford, s.137-138
Lyons, John (1983), Kuramsal Dilbilime Giriş, Çev. Ahmet Kocaman, Ankara: TDK Yay.
Martinet, André (1998), İşlevsel Genel Dilbilim(Çev. Berke Vardar), İstanbul: Multılıngual
Midhat Sadullah (2004), Türkçe Yeni Sarf ve Nahiv Dersleri, Hzl. Tuncer Gülensoy- Mustafa Fidan, Ankara: TDK Yay., s.214
Muâllim Naci (1978), Lûgat-i Nâci, İstanbul, s.894
Örnekleriyle Türkçe Sözlük (2000), Ankara: MEB Yay., 2.bs., s.2120; 3015
Özkan, Mustafa-Sevinçli Veysi (2009), Türkiye Türkçesi Söz Dizimi, 2.bs., İstanbul: Akademik Kitaplar, s.133-135; 165-167 Özmen, Mehmet (1995) “Cümlenin Altıncı Ögesi ve Bir Terim Önerisi”, Makaleler, Ankara: Akçağ Yay., s.349-351
Özmen, Mehmet (2007), “Bağımsız Tümleçler Üzerine”, Makaleler, Ankara: Akçağ Yay., s.249-289
Porzıg, Walter (1995), Dil Denen Mucize, Çev. Vural Ülkü, Ankara: TDK Yay., s. 112-118
Redhouse, Sir James W. (1884), A Simplifted Grammar of The Ottoman-Turkish Language, London: Trübner&Co.,LudgateHill, s.157
Saussure, Ferdinand de (1998), Genel Dilbilim Dersleri, Çev. Berke Vardar, İstanbul: Multılıngual, s.114-115
Şimşek, Rasim (1987), Örneklerle Türkçe Sözdizimi, Trabzon, s.231
Tâhir Ken-ân (2004), Kavâid-i Lisân-ı Türkî, Hzl. Leylâ Karahan-Ülkü Gürsoy, Ankara: TDK Yay., s.65-191
Tarama Sözlüğü (1996), VI.C., 2.bs., Ankara: TDK Yay., s.4074
Thomas, Lewis W. (1986), Elemantary Turkish, Harvard University Press
Tiken, Kâmil (2004), Eski Türkiye Türkçesinde Edatlar, Bağlaçlar, Ünlemler ve Zarf Fiiller, Ankara: TDK Yay.
Toklu, Osman (2003), Dilbilime Giriş, Ankara: Akçağ Yay.
Topaloğlu, Ahmet (1989), Dil Bilgisi Terimleri Sözlüğü, İstanbul: Ötüken Yay., s.149-150
Türk Gramerinin Sorunları II (1999),“Türkiye Türkçesinde Ünlem Tartışmaları”, Ankara: TDK Yay., s.496-533
Türkçe Sözlük (2011), Ankara: TDK Yay., 11.bs., s.1770; 2447
Underhill; Robert (1980), Turkish Grammar, London, s.421-423
Uzun, Nadir Engin (2000), Anaçizgileriyle Evrensel Dilbilgisi ve Türkçe, İstanbul: Multılıngual
Üçok, Necip (1947), Genel Dilbilim (Lenguistik), Ankara: Ankara Ü. Dil, Tarih-Coğrafya Fakültesi Yay., s.38-39
Ünüvar, Mecnun Gürsoy (2001), Azeri Yazar Yusif Semedoğlu’nun “Getl Günü” Romanı: Metin-Sözlük ve Ünlemler Üzerinde İnceleme, İstanbul: (Marmara Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi)
Vardar, Berke (2002), Açıklamalı Dilbilim Terimleri Sözlüğü, İstanbul: Multılıngual, s.90
Vardar, Berke vd. (1983), XX. Yüzyıl Dilbilimi, Ankara: TDK Yay., s.206
Yavuz, Kemal - Yetiş, Kâzım - Birinci, Necat (2001), Türk Dili ve Kompozisyon, İstanbul: Bayrak Yay., s. 152
Zülfikar, Hamza (1995), Türkçede Ses Yansımalı Kelimeler, Ankara: TDK Yay.
Zülfikar, Hamza (1999),“Ünlemler ve Ses Yansımalı Kelimeler”, Türk Gramerinin Sorunları II, Ankara: TDK Yay., s.492-495

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Turgut Baydar ^*

Yayımlanma Tarihi

27 Haziran 2016

Gönderilme Tarihi

18 Nisan 2016

Kabul Tarihi

25 Mayıs 2016

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2016 Cilt: 1 Sayı: 7

IZ

https://izlik.org/JA27DZ28SH

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Baydar, T. (2016). ÜNLEM ÜZERİNE. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi, 1(7), 127-151. https://izlik.org/JA27DZ28SH

AMA

1.Baydar T. ÜNLEM ÜZERİNE. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi. 2016;1(7):127-151. https://izlik.org/JA27DZ28SH

Chicago

Baydar, Turgut. 2016. “ÜNLEM ÜZERİNE”. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi 1 (7): 127-51. https://izlik.org/JA27DZ28SH.

EndNote

Baydar T (01 Haziran 2016) ÜNLEM ÜZERİNE. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi 1 7 127–151.

IEEE

[1]T. Baydar, “ÜNLEM ÜZERİNE”, TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi, c. 1, sy 7, ss. 127–151, Haz. 2016, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA27DZ28SH

ISNAD

Baydar, Turgut. “ÜNLEM ÜZERİNE”. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi 1/7 (01 Haziran 2016): 127-151. https://izlik.org/JA27DZ28SH.

JAMA

1.Baydar T. ÜNLEM ÜZERİNE. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi. 2016;1:127–151.

MLA

Baydar, Turgut. “ÜNLEM ÜZERİNE”. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi, c. 1, sy 7, Haziran 2016, ss. 127-51, https://izlik.org/JA27DZ28SH.

Vancouver

1.Turgut Baydar. ÜNLEM ÜZERİNE. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi [Internet]. 01 Haziran 2016;1(7):127-51. Erişim adresi: https://izlik.org/JA27DZ28SH