ŞEYH SAFİ TÜRBESİ’NİN ARŞİV BELGELERİNDE TÜRKÇE ŞAHIS VE UNVAN ADLARI

Namıq Musalı

ŞEYH SAFİ TÜRBESİ’NİN ARŞİV BELGELERİNDE TÜRKÇE ŞAHIS VE UNVAN ADLARI

Öz

Şeyh Safi Türbesi’nin arşiv belgeleri Azerbaycan’ın ve özellikle de Erdebil yöresinin tarihiyle ilgili en zengin vesikalar külliyatıdır. Günümüzde İran’ın çeşitli kuruluşlarına dağılmış olan bu belgeler İranlı bilim adamı E. Şeyhü’l-Hükemâyî tarafından yürütülen çalışmalar sonucunda izahlı katalog şeklinde tertip edilmiş ve yayınlanmıştır. Bu katalogdaki belgeleri inceleyerek, Erdebil ve civarındaki bölgelerde kullanılmış olan Türkçe isimleri tespit etmeye çalıştık. Araştırmalarımız sırasında 865 belgede 176 kez Türkçe isimlerle karşılaştık. Toplam 114 adet halis Türkçe şahıs ismi ortaya çıkardık. Bunlardan 92’si erkek ismi, 21’i kadın ismidir. Rastladığımız isimlerden birisi ise hem erkekler, hem de kadınlar için kullanılmıştır. Bu bulguların Azerbaycan onomastiğine ve Türkçe şahıs adlarının tarihî gelişimine dair yürütülen araştırmalara katkı sağlayacağına inanıyoruz.

Anahtar Kelimeler

Şeyh Safi Türbesi,arşiv belgeleri,Erdebil,Türkçe isimler,onomastik

Kaynakça

ALİYEV, Salih Muhammedoğlu (1995): “Erdebil”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, XI. c., İstanbul, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
BEHZÂD, Abdülahad (1370): Ferheng-i Nâmhâ-yı Azerbaycanî, Tebriz, İntişârât-ı Erk.
BEYDİLİ, Celal (2004): Türk Mitolojisi: Ansiklopedik Sözlük (çeviri: Eren Ercan), Ankara, Yurt Kitab-Yayın.
CEVÂDÎ, Ferhat (2001-2013): Türkçe İnsan Adları, I. c. – 2001; II. c. 2003; III. c. – 2010; IV. c. – 2012; V. c. – 2013, Tebriz, Ahter Neşriyatı.
DONUK, Abdülkadir (1988): Eski Türk Devletlerinde İdarî-Askerî Unvan ve Terimler, İstanbul, Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı.
GAFFÂRÎ, Rıza (1377): Türk Adları Sözlüğü, Tebriz, Çâp-ı Şua’.
HACIYEV, Tofiq (2004): Dede Korkut Kitabı: Ansiklopedik Lügat, Bakü, Önder Neşriyatı.
HASANOV, Hasret (2002): Azerbaycan Şahıs Adlarının İzahlı Etimoloji Lügati, Bakü, Mütercim Neşriyatı.

IŞRÂGÎ, Muhammed (1377): Güzel Adlar Sözlüğü (Azerbaycan Türkçesinde Ad Sözlüğü), Tebriz, Âzâdî İntişârâtı.
KARAKURT, Deniz (2011): Türk Söylence Sözlüğü (Açıklamalı Ansiklopedik Mitoloji Sözlüğü), E-kitap, 1. Baskı.
KUTALMIŞ, Orhan Güdül (2003): Türkçe Kişi Adları, İstanbul, Karabudun Yayınları - http://ebitik.azerblog.com/anbar/670.pdf (18.01.2015)
MİRZEYEV, Osman (1986): Adlarımız, Bakü, Azerneşr.
NEDELYAYEV, Vladimir Mixayloviç; NASİLOV, Dmitriy Mixayloviç; TENİŞEV, Edgar Raximoviç; ŞERBAK, Aleksandr Mixayloviç (1969): Drevnetyurkskiy slovar, Leningrad, İzdatelstvo Nauka.
ORUCOV, Alihaydar; ABDULLAYEV, Behruz; RAHİMZÂDE, Nergiz (2006): Azerbaycan Dilinin İzahlı Lügati (neşre hazırlayanı, tekmilleşdireni ve redaktörü: Ağamusa Ahundov), Bakü, Şark-Garb Neşriyatı.
PAŞAYEV, Aydın; BEŞİROVA, Âlime (2011): Azerbaycan Şahıs Adlarının İzahlı Lügati, Bakü, Mütercim Neşriyatı.
RADLOV, Vasily Vasilyeviç (1893-1911): Opıt Slovarya Tyurkskix Nareçiy, Tom I – 1893; Tom II – 1899; Tom III – 1905; Tom IV – 1911, St. Petersburg, İmperatorskaya Akademiya Nauk.
SÜMER, Faruk (1999): Türk Devletleri Tarihinde Şahıs Adları, I-II. c., İstanbul, Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı.
ŞAVAYEVA, Şura Aliyevna (2014): “Arxaizmı v zoonimiçeskoy leksike karaçayevo-balkarskogo yazıka”, Voprosı Kavkazskogo Yazıkoznaniya, No. 10, Maxaçkala, s.189-191.
ŞEYHÜ’L-HÜKEMÂÎ, Emâdeddîn (1387): Fihrist-i Esnâd-ı Büka-yı Şeyh Safiyyeddîn-i Erdebîlî, Tahran, Kitâbhâne-yi Mûze-yo Merkez-i Esnâd-ı Meclis-i Şûrâ-yı İslâmî.
TANRIVERDİ, Azizhan (2009): Kadim Türk Menbalarında Yaşayan Şahıs Adları, Bakü, Nurlan Neşriyatı.
YAKUPOĞLU, Cevdet (2009): Kuzeybatı Anadolu’nun Sosyo-Ekonomik Tarihi (Kastamonu – Sinop – Çankırı – Bolu; XIII-XV. Yüzyıllar), Ankara, Gazi Kitabevi.
ZERİNEZÂDE, Hasan (1962): Fars Dilinde Azerbaycan Sözleri, Bakü, İlimler Akademisi Neşriyatı.
BTS - Türk Dil Kurumu: Büyük Türkçe Sözlük http://tdk.gov.tr/index.php?option=com_bts&view=bts (18.01.2016)
GTS – Türk Dil Kurumu: Güncel Türkçe Sözlük http://tdk.gov.tr/index.php?option=com_gts&view=gts (18.01.2016)
KAS – Türk Dil Kurumu: Kişi Adları Sözlüğü http://tdk.gov.tr/index.php?option=com_kisiadlari&view=kisiadlari (18.01.2016)
TS – Türk Dil Kurumu: Tarama Sözlüğü http://tdk.gov.tr/index.php?option=com_tarama&view=tarama (18.01.2016)
TTAS - Türk Dil Kurumu: Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü http://tdk.gov.tr/index.php?option=com_ttas&view=ttas (18.01.2016)

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Namıq Musalı ^*

Yayımlanma Tarihi

27 Haziran 2016

Gönderilme Tarihi

5 Mayıs 2016

Kabul Tarihi

28 Mayıs 2016

Yayımlandığı Sayı

Yıl 1970 Cilt: 1 Sayı: 7

IZ

https://izlik.org/JA58PB44KC

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Musalı, N. (2016). ŞEYH SAFİ TÜRBESİ’NİN ARŞİV BELGELERİNDE TÜRKÇE ŞAHIS VE UNVAN ADLARI. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi, 1(7), 172-194. https://izlik.org/JA58PB44KC

AMA

1.Musalı N. ŞEYH SAFİ TÜRBESİ’NİN ARŞİV BELGELERİNDE TÜRKÇE ŞAHIS VE UNVAN ADLARI. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi. 2016;1(7):172-194. https://izlik.org/JA58PB44KC

Chicago

Musalı, Namıq. 2016. “ŞEYH SAFİ TÜRBESİ’NİN ARŞİV BELGELERİNDE TÜRKÇE ŞAHIS VE UNVAN ADLARI”. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi 1 (7): 172-94. https://izlik.org/JA58PB44KC.

EndNote

Musalı N (01 Haziran 2016) ŞEYH SAFİ TÜRBESİ’NİN ARŞİV BELGELERİNDE TÜRKÇE ŞAHIS VE UNVAN ADLARI. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi 1 7 172–194.

IEEE

[1]N. Musalı, “ŞEYH SAFİ TÜRBESİ’NİN ARŞİV BELGELERİNDE TÜRKÇE ŞAHIS VE UNVAN ADLARI”, TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi, c. 1, sy 7, ss. 172–194, Haz. 2016, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA58PB44KC

ISNAD

Musalı, Namıq. “ŞEYH SAFİ TÜRBESİ’NİN ARŞİV BELGELERİNDE TÜRKÇE ŞAHIS VE UNVAN ADLARI”. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi 1/7 (01 Haziran 2016): 172-194. https://izlik.org/JA58PB44KC.

JAMA

1.Musalı N. ŞEYH SAFİ TÜRBESİ’NİN ARŞİV BELGELERİNDE TÜRKÇE ŞAHIS VE UNVAN ADLARI. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi. 2016;1:172–194.

MLA

Musalı, Namıq. “ŞEYH SAFİ TÜRBESİ’NİN ARŞİV BELGELERİNDE TÜRKÇE ŞAHIS VE UNVAN ADLARI”. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi, c. 1, sy 7, Haziran 2016, ss. 172-94, https://izlik.org/JA58PB44KC.

Vancouver

1.Namıq Musalı. ŞEYH SAFİ TÜRBESİ’NİN ARŞİV BELGELERİNDE TÜRKÇE ŞAHIS VE UNVAN ADLARI. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi [Internet]. 01 Haziran 2016;1(7):172-94. Erişim adresi: https://izlik.org/JA58PB44KC