ŞEYH ŞABÂN-I VELÎ İLE İLGİLİ ANLATILARIN ANLATI ORTAMLARI

Gülten Küçükbasmacı

ŞEYH ŞABÂN-I VELÎ İLE İLGİLİ ANLATILARIN ANLATI ORTAMLARI

Öz

Kastamonu’da 16. yüzyılda yaşayan Şeyh Şabân-ı Velî, Halvetîyye’nin Şabâniyye kolunun kurucusudur. Hazreti Pîr de denilen Şeyh Şabân-ı Velî hakkında kerametler anlatılmakta; külliyesi şehir içi ve dışından pek çok kişi tarafından ziyaret edilmektedir. Hazreti Pîr’in etrafında zamanla çeşitli inanış ve uygulamalar oluşmuştur. Türbesinin her türlü dilek, sıkıntı ve hastalık için ziyaret edildiği gözlemlenmektedir. Dolayısıyla Şeyh Şabân-ı Velî halkbilimi çalışmaları açısından da önemli bir yerde durmaktadır.

Şeyh Şabân-ı Velî ile ilgili olarak pek çok anlatı anlatılmaktadır. Menkıbe, efsane ve memorat olarak adlandırabileceğimiz bu anlatıların oluşma ortamı sözlü kültür ortamıdır. Günümüzde bu anlatıların bir taraftan sözlü kültür ortamında anlatılmaya devam ettiği, diğer taraftan yazılı kültür ve elektronik kültür ortamlarında da yer bularak sürekliliğini koruduğu görülmüştür. Bu makalede, Şeyh Şabân-ı Velî etrafında oluşan anlatılar bağlamsal kuram çerçevesinde “sözlü kültür”, “yazılı kültür” ve “elektronik kültür” ortamları olmak üzere üç seviyede ele alınacaktır. Sözlü kültür ortamı temelli olan anlatıların yeni iletişim ortamları aracılığıyla (dergi, kitap, internet vb.) nasıl ve hangi şekilde yayıldığı sorgulanacaktır.

Anahtar Kelimeler

Şeyh Şabân-ı Velî,anlatı,sözlü kültür,yazılı kültür,elektronik kültür

Kaynakça

ABDÜLKADİROĞLU, Abdülkerim (1991). Havetîlik’in Şa’baniye Kolu, Şeyh Şabân-ı Velî ve Külliyesi, Ankara: Kastamonu Şeyh Şa’bân-ı Velî Derneği Yayınları.
ARAZ, Nezihe (1984). Anadolu Evliyaları, İstanbul: Atlas Kitabevi.
ATLI, Sagıp (2012). “Şeyh Şa’bân-ı Velî’nin Türbesi Etrafında Oluşan İnanç ve Uygulamalar”, Sufi Araştırmaları-Sufi Studies, S: 6, s. 51-64. www. sufiarastirmalari.com (ET: 25.09.2013).
BİRKALAN, Hande (2002). “Sözlü Gelenekte Yeni Türler”, Uluslararası Türk Dünyası Halk Edebiyatı Kurultayı, 26-28 Mayıs 2000, (Ed. İsmet Çetin ve Ayşe Yücel), Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları, s. 111-120.
ÇAĞIMLAR, Zekiye (2005). “Kastamonu Halk Kültürü İçinde Yatır-Ziyaret İnancı ve Bu İnanç Çerçevesinde Şeyh Şabân-ı Velî Etrafında Oluşturulan Efsaneler”, İkinci Kastamonu Kültür Sempozyumu Bildirileri, 18-20 Eylül 2003, , Ankara: Gazi Üniversitesi İletişim Fakültesi Basımevi, s. 445-467.
ÇİFÇİ, Fazıl (2011). Şeyh Şabân-ı Veli, Kastamonu: Hazret-i Pir Şeyh Şabân-ı Veli Kültür Vakfı Yayınları.
ÇOBANOĞLU, Özkul (2003). Türk Halk Kültüründe Memoratlar ve Halk İnançları, Ankara: Akçağ Yayınları.
DEGH, Linda (2005). “Gününüz Bağlamında Efsane Üzerine Teorik Bir Düşünme ve Efsanenin Tanımı”, Çev.: Adem Koç, Halk Biliminde Kuramlar ve Yaklaşımlar 2, Haz.: M. Öcal Oğuz ve Selcan Gürçayır, Ankara: Geleneksel Yayıncılık, s. 342-353.

DEMİRCİOĞLU, Aziz (1973). 100 Yıllık Kastamonu Basını 1872-1972, Kastamonu: Doğrusöz Matbaası.
EYÜPGİLLER, Kemal Kutgün (2010). “Şâbân-ı Velî Külliyesi”, İslam Ansiklopedisi, C. 38, Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, s. 210-211.
http://ilminfazileti.blogcu.com/seyh-sa-ban-i-veli-hazretleri/8675254 (ET: 01.05.2014).
https://www.facebook.com/Halveti-Şeyh-Şaban-i-Velî -Yolu-171760376188126 (ET: 03.05.2017).
https://www. facebook.com//pg/HzVeli/likes (ET.: 03.05.2017).
https://www.facebook.com/search/str (ET: 03.05.2017).
http://www.frmtr.com/islami-resimler/609251-evliyalar-seyh-saban-i-veli-hazretlerinin-kerametleri.html (ET: 01.05.2014).
http://www.halveti.net/Tasavvuf.asp?cid=6&sid=25 (ET: 01.05.2014).
http://www.islamiyasam.com/forum/topic4012.html (ET: 01.05.2014).
http://www.kastamonukulturturizm.gov.tr/TR,63891/hzpir-seyh-saban-i-veli-kulliyesi.html (ET: 01.05.2014).
http://www.kerimkara.com/seyh-saban-i-veli.html (ET: 03.05.2014).
http:// www. lamelifdergisi. com/ dergi Detay. asp? name= ISLAM_ BUYUKLERI_ /_ Hazreti _Pir_Seyh_Saban-i_Veli_(ks) (ET: 01.05.2014).
http://www.mehmedeminguvener.com/icerikdetay.asp?id=6&akid=1 (ET: 01.05.2014).
http://www.risaleforum.net/tasavvuf-111/ehli-sunnet-tarikat-ve-cemaatler-112/34236-hzpir-seyh-sabani-veli.html (ET: 01.05.2014).
http://www.sancaktepebilgievi.gen.tr/bilgievi.aspx?sayfa=kimkimdir&id=11 (ET: 01.05.2014).
http://www.semerkandaile.com/Detay.aspx?YaziID=426 (ET: 01.05.2014).
http://www.yasarkalafat.info/index.php?ll=news&w=1 (ET: 03.04.2014).
İbrahim Hâs (2008). Şabâniyye Silsilesi, Haz.: Mustafa Tatcı, İstanbul: H Yayınları.
KALAFAT, Yaşar. “Kastamonu ve Yakın Çevresinde İslam Azizleri”, www. oocities.org/yasarkalafat/mak12.htm (ET: 09.10.2013).
KALAFAT, Yaşar ve TURAN, Ahmet (2013). “Halkbilimi Penceresinden Şeyh Şa’bân-ı Velî Hz.”, Anadolu Kültür Coğrafyasında Manevi Mimarlar ve Halk İnanmaları, Ankara: Berikan Yayınevi, s. 61-82.
KOÇAK, Aynur (2003). Yazılı Sözlü ve Elektronik Kültür Ortamlarında Mehmed Emin Tokadi, İstanbul: Filiz Kitabevi.
KÜÇÜKBASMACI, Gülten (2000). Kastamonu Halk Tababeti, İnanış ve Uygulamaları, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara.
Mehmet Behçet (1998). Kastamonu Eski Eserleri (Kastamonu Âsâr-ı Kadîmesi), Haz.: Musa S. Cihangir, Kastamonu: Kastamonu Valiliği İl Özel İdaresi Yayınları.
OCAK, Ahmet Yaşar (2010). Kültür Tarihi Kaynağı Olarak Menâkıbnâmeler, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
_____________ (2011). “Evliya Menakıbnameleri”, Osmanlı Sufiliğine Bakışlar, İstanbul: Timaş Yayınları, s. 229-252.
OĞUZ, M. Öcal ve YAVUZ, Ayşe (Haz.) (2005). 2004 Yılında Çorum’dan Derlenen Efsaneler, Ankara: Gazi Üniversitesi Çorum Fen Edebiyat Fakültesi Türk Halkbilimi Topluluğu Yayınları.
OKUMUŞ, Ali (1998). Menâkıb-ı Şeyh Şa‘bân-ı Velî, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
ONG, Walter J. (1999). Sözlü ve Yazılı Kültür: Sözün Teknolojileşmesi, Çev.: Sema Postacıoğlu Banon, İstanbul: Metis Yayınları.
Ömer Fuadî (1998). Menakıb-ı Şeyh Şabân-ı Veli ve Türbename, Haz.: Muhammed Safi, Kastamonu: Hazret-i Pir Şeyh Şabân-ı Veli Kültür Vakfı Yayınları.
Ömer Fuadî (2011). Hz. Pîr Şâbân-ı Velî Menkıbeleri, Haz.: Muhammed Bedirhan, İstanbul: Nefes Yayınları.
ÖZDEMİR, Nebi (2008). Medya Kültür ve Edebiyat, Ankara: Geleneksel Yayınları.
PEHLİVAN, Gürol (2009). “Dinî Şahsiyetler Etrafında Oluşan Anlatılar”, Millî Folklor, S. 83, s. 88-96.
“Şa’bân-ı Velî” (1993). Türkiye Gazetesi Evliyâlar Ansiklopedisi, C. 11, İstanbul: İhlas Gazetecilik.
TATCI, Mustafa (2012). Hazret-i Pîr Şeyh Şabân-ı Velî ve Şabâniyye, İstanbul: H Yayınları.
___________ (2007). “Kastamonulu Eren Şabân-ı Velî ile İlgili Yeni Bilgiler”, G. Ü. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, Özel Sayı, s. 309-318.
TATCI, Mustafa ve KURNAZ, Cemal (2010). “Şâbân-ı Velî”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C. 38, Ankara: TDV, s. 208-210.
TATCI Mustafa ve SEVER Mustafa (2012). Ömer Fuâdî Divânçe-i İlâhiyât - Sadefiyye - Pendiyye, Ankara: Hz. Pîr Şey Şabân-ı Velî Kültür ve Sanat Derneği Yayınları.
web.deu.edu.tr/ilyas/kastamonu/sabaniveli/ sabanıveli. htm (ET: 25.03.14).
www.kastamonukulturturizm.gov.tr/belge/1-65967/hz.pir-seyh-saban-ı veli-kulliyesi-html (ET: 01.11.2013).
www.youtube.com/watch?v=bFENk8LjHu4 (ET: 25.03.14).
YAZAR, İlyas (2001). Ömer Fuâdî Hayatı, Eserleri, Edebî Kişiliği ve Bülbüliyye’sinin Metni, İstanbul: Hazret-i Pir Şeyh Şabân-ı Veli Vakfı Yayınları.
YAZAR, L. Nihal (1985). Halvetîliğin Şa‘bâniyye Kolu-Menâkıb-ı Şa‘bân-ı Velî ve Türbenâme, Ankara: Mas Matbaacılık.
YILMAZ, Semra (2012). Türbe Ziyaretlerinin Sosyolojik Anlamı (Şeyh Şabân-ı Veli ve Mevlana Türbeleri Örneği), Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Isparta: 2012.
ZENGİN, Ahmet Yaşar (2004). Kastamonu Velileri, İstanbul.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Gülten Küçükbasmacı ^* Bu kişi benim
0000-0002-1715-7843

Yayımlanma Tarihi

23 Ağustos 2017

Gönderilme Tarihi

5 Mayıs 2017

Kabul Tarihi

15 Mayıs 2017

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2017 Cilt: 1 Sayı: 10

IZ

https://izlik.org/JA58PB64US

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Küçükbasmacı, G. (2017). ŞEYH ŞABÂN-I VELÎ İLE İLGİLİ ANLATILARIN ANLATI ORTAMLARI. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi, 1(10), 70-83. https://izlik.org/JA58PB64US

AMA

1.Küçükbasmacı G. ŞEYH ŞABÂN-I VELÎ İLE İLGİLİ ANLATILARIN ANLATI ORTAMLARI. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi. 2017;1(10):70-83. https://izlik.org/JA58PB64US

Chicago

Küçükbasmacı, Gülten. 2017. “ŞEYH ŞABÂN-I VELÎ İLE İLGİLİ ANLATILARIN ANLATI ORTAMLARI”. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi 1 (10): 70-83. https://izlik.org/JA58PB64US.

EndNote

Küçükbasmacı G (01 Ağustos 2017) ŞEYH ŞABÂN-I VELÎ İLE İLGİLİ ANLATILARIN ANLATI ORTAMLARI. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi 1 10 70–83.

IEEE

[1]G. Küçükbasmacı, “ŞEYH ŞABÂN-I VELÎ İLE İLGİLİ ANLATILARIN ANLATI ORTAMLARI”, TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi, c. 1, sy 10, ss. 70–83, Ağu. 2017, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA58PB64US

ISNAD

Küçükbasmacı, Gülten. “ŞEYH ŞABÂN-I VELÎ İLE İLGİLİ ANLATILARIN ANLATI ORTAMLARI”. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi 1/10 (01 Ağustos 2017): 70-83. https://izlik.org/JA58PB64US.

JAMA

1.Küçükbasmacı G. ŞEYH ŞABÂN-I VELÎ İLE İLGİLİ ANLATILARIN ANLATI ORTAMLARI. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi. 2017;1:70–83.

MLA

Küçükbasmacı, Gülten. “ŞEYH ŞABÂN-I VELÎ İLE İLGİLİ ANLATILARIN ANLATI ORTAMLARI”. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi, c. 1, sy 10, Ağustos 2017, ss. 70-83, https://izlik.org/JA58PB64US.

Vancouver

1.Gülten Küçükbasmacı. ŞEYH ŞABÂN-I VELÎ İLE İLGİLİ ANLATILARIN ANLATI ORTAMLARI. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi [Internet]. 01 Ağustos 2017;1(10):70-83. Erişim adresi: https://izlik.org/JA58PB64US