KIBRIS VE UYGUR TÜRK HALK MASALLARINDA ÖNE ÇIKAN BAZI MOTİFLER ÜZERİNE İNCELEMELER

Burak Gökbulut; Mustafa Yeniasır

KIBRIS VE UYGUR TÜRK HALK MASALLARINDA ÖNE ÇIKAN BAZI MOTİFLER ÜZERİNE İNCELEMELER

Öz

Türkler, yüzyıllardır dünya kültürünün önemli bir parçası olmuş ve dünya kültürüne çok önemli katkılarda bulunmuşlardır. Türklerin bu zengin kültürü, yüzyılların birikimiyle oluşmuş olan bir kültürdür. Türk halk edebiyatı da bu kültürün bir parçasıdır ve çeşitli türleriyle âdeta bir hazine niteliğindedir.

Bir toplumun içerisinden çıkan edebî eserler hem dönemin estetik anlayışına ışık tutar hem de kültürel kimliğin oluşumuna ve gelecek nesillere aktarılmasında önemli bir işlevi yerine getirirler. Masallar da bu bağlamda sözünü ettiğimiz edebî eserler içerisinde çok önemli bir rol oynamaktadırlar. Günümüzde Türk dünyasının farklı bölgelerine baktığımızda aralarındaki mesafe fiziki anlamda uzak olsa da kültüre dair birçok şeyin ortak olduğunu söyleyebiliriz. Bu durum masallarda da göze çarpmaktadır.

Çalışmamızda esas amacımız Türk dünyasının iki uzak noktasında bulunarak, derin Türk kültürünün kaynaklarıyla beslenen ve şekillen Uygur ile Kıbrıs Türklerinin masallarında yer alan ortak motifleri belirlemek ve daha sonra bu motifler üzerinde inceleme yapmaktır.

Bu amaçla Kıbrıs Türk halk masalları ile Uygur Türk halk masallarında yer alan bazı motifleri tespit ederek bunların taşıdığı anlamları ve kökenlerini göstermeye çalıştık. Kıbrıs Türk halk masalları ile Uygur Türk halk masallarında tespit ettiğimiz bazı motifleri şu şekilde sıralamak mümkündür: Hızır, rüya, çocuksuzluk, aksakallı adam, demir, şekil değiştirme vs.

Anahtar Kelimeler

Motif,Masal,Kıbrıs,Uygur,Hızır,rüya,çocuksuzluk,aksakallı adam,demir,şekil değiştirme

Kaynakça

ARTUN, Erman (2006). Anonim Türk Halk Edebiyatı Nesri, İstanbul: Kitabevi.
ASLAN, Namık (2004). Şekil Değiştirme Motifinin Anlatılarımızdaki Bazı Yansımaları Üzerine, Millî Folklor, 2004, Yıl 16, Sayı 64, 37-43.
BAKIRCI, Nedim. (2015). Ignacz Kunos’un Derlediği Masal Metinlerinde Yer Alan Mitolojik Unsurlar Üzerine Bir İnceleme. International Journal of Eurasia Social Sciences, Y. 6, S. 20, 183-210.
ÇAĞIMLAR, Zekiye (2008). Türk Halk Edebiyatında Av ve Avcı Kavramlarına Yüklenen Anlamlar. Emine Gürsoy Naskali ve Hilal Oytun Altun (Ed.). Av ve Avcılık Kitabı (383-414). İstanbul: Kitabevi.
ÇELEPİ, M. S. (2010). Dânişmend-nâme’de rüyaların işlevleri. Turkish Studies-International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic-, 5/1, 263-280.
DUYMAZ, Ali (2001). Kerem ile Aslı Hikâyesi Üzerinde Mukayeseli Bir Araştırma, Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
ERGİN Muharrem (2012). Orhun Abideleri. İstanbul: Boğaziçi Yayınları.
ERGUN, Metin (1997). Türk Dünyası Efsanelerinde Değişme Motifi, C.I, Ankara: TDK Yayınları.

GÖKÇEOĞLU, Mustafa (2004). Efsanelerimiz, , Lefkoşa: Gökçeoğlu Yayınları.
KÖKSEL, Behiye (2012). Dede Korkut Kitabı'nda Dinî-Mitolojik Yardımcı Kahraman Motifi”. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, Y. 16 S: 1, 73-88.
LETİP, Tursun ve YUNUS Hocahmet (1982). Uygur Helk Çöçekliri, Urumçi: Şincan Helk Neşriyati, C.3.
OCAK, Ahmet Yaşar (1985). İslâm-Türk İnançlarında Hızır Yahut Hızır-İlyas Kültü, Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları.
ÖGEL, Bahaeddin (1995). Türk Mitolojisi, C.II, Ankara: Türk Tarih Kurumu.
ROUX, Jean-Paul (1994). Türklerin ve Moğolların Eski Dini, Çev.: Aykut Kazancıgil, İstanbul: İşaret Yayınları.
SAKAOĞLU, Saim (1980). Anadolu Türk Efsanelerinde Taş Kesilme Motifi ve Bu Efsanelerin Tip Kataloğu, Ankara: Ankara Üniversitesi Yayınevi.
SÖNMEZ, Seniha (2008). Türklerde Dağ Kültü İnancı ve Altay, Tıva ve Sor Destanlarında Dağ, Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Balıkesir.
TOHTİ, Sattar (1987). Uygur Halk Çöçekleri, Urumçi: Şincan Halk Neşriyatı, C.8.
TÜRKAN, Kadriye (2008). Türk Masallarında Kahramanın ve Samanın Don Değiştirmesi Arasındaki Benzerlikler. Türkbilig, 15, 136-154.
TÜRKMEN Fikret ve Ferah Türker (2014). Geleneklerde ve İnanışlarda Demir. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, XIV/1, s.1-8.
TÜRKMEN, Fikret (1999). “Eski Türklerin İnançlarında Tabiat Kültü”, Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi, İzmir: Ege Üniversitesi.
URAZ, Murat (1967). Türk Mitolojisi, İstanbul, Hüsnütabiat Matbaası.
YAKUP, Mirkamil ve Hesen Eli (1982). Uygur Halk Çöçekleri, Urumçi: Şincan Halk Neşriyatı, C.6.
YAZICI, Hasan (2009). Dede Korkut Hikâyelerinde Av. Acta Turcica Çevrimiçi Tematik Türkoloji Dergisi, Y. 1, S. 1.
YILDIZ, Naciye (2009). “Türk Destanlarında Çocuksuzluk”. Millî Folklor, Y. 21, S. 82, 76-88.
YORGANCIOĞLU, Oğuz (1988). Kıbrıs Türk Folklorundan Derlemeler-Masallar I, Mağusa: Arif ve Canbulat Basımevi.
YORGANCIOĞLU, Oğuz (2006). Kıbrıs Türk Folklorundan Derlemeler-Masallar II, Mağusa: Arif ve Canbulat Basımevi.
YÜKSEL, Hasan Avni (1996). Türk Tasavvuf Geleneğinde Rüya, İstanbul: MEB Yayınları.
ZAMAN, Nurmuhemmet ve Şavdun Turgan (1982). Uygur Helk Çöçekliri, Urumçi: Şincan Helk Neşriyati, C.5.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Burak Gökbulut ^*
0000-0003-3968-9207

Mustafa Yeniasır
0000-0002-9196-1805

Yayımlanma Tarihi

23 Ağustos 2017

Gönderilme Tarihi

13 Temmuz 2017

Kabul Tarihi

20 Ağustos 2017

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2017 Cilt: 1 Sayı: 10

IZ

https://izlik.org/JA49CP94LA

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Gökbulut, B., & Yeniasır, M. (2017). KIBRIS VE UYGUR TÜRK HALK MASALLARINDA ÖNE ÇIKAN BAZI MOTİFLER ÜZERİNE İNCELEMELER. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi, 1(10), 123-137. https://izlik.org/JA49CP94LA

AMA

1.Gökbulut B, Yeniasır M. KIBRIS VE UYGUR TÜRK HALK MASALLARINDA ÖNE ÇIKAN BAZI MOTİFLER ÜZERİNE İNCELEMELER. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi. 2017;1(10):123-137. https://izlik.org/JA49CP94LA

Chicago

Gökbulut, Burak, ve Mustafa Yeniasır. 2017. “KIBRIS VE UYGUR TÜRK HALK MASALLARINDA ÖNE ÇIKAN BAZI MOTİFLER ÜZERİNE İNCELEMELER”. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi 1 (10): 123-37. https://izlik.org/JA49CP94LA.

EndNote

Gökbulut B, Yeniasır M (01 Ağustos 2017) KIBRIS VE UYGUR TÜRK HALK MASALLARINDA ÖNE ÇIKAN BAZI MOTİFLER ÜZERİNE İNCELEMELER. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi 1 10 123–137.

IEEE

[1]B. Gökbulut ve M. Yeniasır, “KIBRIS VE UYGUR TÜRK HALK MASALLARINDA ÖNE ÇIKAN BAZI MOTİFLER ÜZERİNE İNCELEMELER”, TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi, c. 1, sy 10, ss. 123–137, Ağu. 2017, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA49CP94LA

ISNAD

Gökbulut, Burak - Yeniasır, Mustafa. “KIBRIS VE UYGUR TÜRK HALK MASALLARINDA ÖNE ÇIKAN BAZI MOTİFLER ÜZERİNE İNCELEMELER”. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi 1/10 (01 Ağustos 2017): 123-137. https://izlik.org/JA49CP94LA.

JAMA

1.Gökbulut B, Yeniasır M. KIBRIS VE UYGUR TÜRK HALK MASALLARINDA ÖNE ÇIKAN BAZI MOTİFLER ÜZERİNE İNCELEMELER. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi. 2017;1:123–137.

MLA

Gökbulut, Burak, ve Mustafa Yeniasır. “KIBRIS VE UYGUR TÜRK HALK MASALLARINDA ÖNE ÇIKAN BAZI MOTİFLER ÜZERİNE İNCELEMELER”. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi, c. 1, sy 10, Ağustos 2017, ss. 123-37, https://izlik.org/JA49CP94LA.

Vancouver

1.Burak Gökbulut, Mustafa Yeniasır. KIBRIS VE UYGUR TÜRK HALK MASALLARINDA ÖNE ÇIKAN BAZI MOTİFLER ÜZERİNE İNCELEMELER. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi [Internet]. 01 Ağustos 2017;1(10):123-37. Erişim adresi: https://izlik.org/JA49CP94LA