“ANA SÖZÜ” GAZETESİ ÖRNEĞİNDEN HAREKETLE GAGAUZ TÜRKÇESİNİN SÖZ VARLIĞINA BİR BAKIŞ
Öz
Bu
çalışmada “Ana Sözü” gazetesinin son beş yılı (2012-2016) içerisindeki
haberlerde güncel olarak kullanılan Gagauz Türkçesine ait kelimeler ele
alınmıştır. İncelenen kelimelerin özellikleri hakkında bilgi verilmiştir.
Türkiye
Türkçesine en yakın lehçe olan Gagauz Türkçesinin söz varlığı incelendiğinde
Türkiye Türkçesinden farklı kelimeler tercih edilerek aynı anlamda kullanılan
ifadelere yer verildiğini ve Türkçenin kendine has özelliklerinden
yararlanıldığı görülmektedir. Slav kültürünün etkisinde kalmasına rağmen
kullanılan kelimeler içinde orijinaliteyi sağlayarak Gagauz Türkçesine has
kelimeler ortaya çıkmıştır. Bu durum dil içinde kültür devamlılığının canlı
tutulduğuna dair fikirler sunmaktadır.
Fonetik
olarak da görülen değişimlerin yanında yabancı kelimelerle birlikte
oluşturulmuş fiil ya da kelimeler de tespit edilmiştir. Mensubu olduğu Hıristiyanlık
dinine de Türkçenin imkânlarıyla kullandıkları dilin söz varlığına katarak yeni
kelimeler türetmişlerdir.
En göze çarpan özellik de Gagauz Türkçesi içerisinde kelimelerde erillik ve dişillik olayının görülmesidir ki bu Türkçenin özelliği değildir. Gagauzlar, Slav dilinin etkisiyle kadın ve erkek cinsiyeti ayrımı için kelimelerde eril cins ve dişil cins kullanırlar. Bu makalede örnekleriyle birlikte belirtilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- AGAR, Dr. Mehmet Emin, Kırım Türkçesi Kılavuzu, İstanbul, 1991 (Kendi Yayını).
- AKALIN, Şükrü Halȗk; Türkçe Sözlük (11. Baskı), TDK Yayınları, Ankara, 2011.
- ALTAYLI, Seyfettin, Azerbaycan Türkçesi Sözlüğü II, MEB, İstanbul, 1994.
- Ana Sözü Gazetesi (2012-2016 sayıları).
- ANZERLİOĞLU, Yonca, “Bükreş Büyükelçisi Hamdullah Suphi ve Gagauz Türkleri”, Bilig, 2006: 31-51.
- ARGUNŞAH, M., GÜNGÖR, H., Gagauz Türkleri (Tarih-Dil-Folklor ve Halk Edebiyatı), Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara, 1991.
- ARGUNŞAH, M., GÜNGÖR, H., Gagauzlar, Ötüken Yayınları, İstanbul, 1998.
- BULUT, Yrd. Doç. Dr. Remzi, “Karadenizin Öteki Yakasındaki Türkler “Gagauz Türkleri”, Ayrıntı – Göller Bölgesi Aylık Hakemli Ekonomi ve Kültür Dergisi-”, C. 4, S. 42 (2016), s. 59-65.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
23 Ağustos 2017
Gönderilme Tarihi
14 Haziran 2017
Kabul Tarihi
15 Ağustos 2017
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2017 Cilt: 1 Sayı: 10