EKİN BAĞLAMI BELİRLEMEDEKİ ROLÜ: “Tizligig sökürmiş başlıgıg yüküntürmiş” ÖRNEĞİ
Öz
Bu makale, Köl Tegin ve Bilge Kağan yazıtlarında tekrarları ile yer alan; bugüne dek tizligig sökürmiş başlıġıġ yüküntürmiş biçiminde okunan ve genelde “Dizlilere diz çöktürmüş, başlılara baş eğdirmiş” anlamıyla kabul gören ifadeyi yeniden sorgulamak üzerinedir. Bu söz dizisi isyan ve direnişten itaate geçişi; bağlantılı olarak da taraflardan birisi için galibiyeti, diğeri için mağlubiyeti sembolize etmektedir. Söz konusu sembolde iki eylem rol almaktadır ve bunların ikisi de beden tarafından yönetilmektedir. Bu bakımdan konu, beden dilinin sınırlarına ve temsil etme ilgisiyle metoniminin, yerine geçme ilgisiyle de metaforun alanına girmektedir. Makalede bunun ayrıntıları üzerinde durulurken iki ad unsuruna getirilen ekin +lIG değil, +lA-G olduğu tezinden hareket edilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- ALYILMAZ Cengiz (2005). Orhun Yazıtlarının Bugünkü Durumu, Ankara: Kurmay Yay.
- ATALAY Besim (1985). Divanü Lügat-it-Türk Tercümesi I, Ankara: TDK Yay.
- AY: ÖLMEZ Mehmet (1991). Altun Yaruk III. Kitap (=5. Bölüm) (Suvarnaprabhâsasûtra), Ankara: TDAD.
- AYDIN Erhan (2012). Orhon Yazıtları (Köl Tegin, Bilge Kağan, Tonyukuk, Ongi, Küli Çor), Konya: Kömen Yay.
- BANGUOĞLU Tahsin (1974). Türkçenin Grameri, İstanbul.
- BERTA Árpad (2010). Sözlerimi İyi Dinleyin. Türk ve Uygur Runik Yazıtlarının Karşılaştırmalı Yayını (çev. Emine Yılmaz), Ankara: TDK Yay.
- BROCKELMANN Carl (1921). “Mahmud Al-Kaşgari über die Sprachen und Stamme der Türken im XI. Jahrhundert”, Körösi Csoma Archivum Bd. I, s. 26- 40.
- CLAUSON Sir Gerard (1972). Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth-Century Turkish, Oxford: Oxford University Press.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
17 Aralık 2017
Gönderilme Tarihi
6 Kasım 2017
Kabul Tarihi
20 Kasım 2017
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2017 Cilt: 1 Sayı: 11