KUZEY KAFKASYA (STAVROPOL) TÜRKMENLERİNE AİT BİR KÖROĞLU DESTAN PARÇASININ BELLİ BAŞLI DİL ÖZELLİKLERİ
Öz
Bugün Kafkasyanın kuzeyinde yaşayan Stavropol ve Astrahan Türkmenleri bundan yaklaşık üç asır önce siyas ve sosyal sebeplerle anavatanları Mangışlak’tan göç ederek Rus topraklarına yerleşmişlerdir. Göç yollarında ve yerleştikleri topraklarda Kalmuklar ve çeşitli Türk topluluklarıyla ilşki kuran Kuzey Kafkasya Türkmenlerinin dillerinde de özellikle Kıpçak dillerinin etkisi olmuştur. Bu etki ses ve şekil bilgisi düzeyinde oldukça belirgindir. Kuzey Kafkasya Türkmenleri geçmişte dillerini, geleneklerini ve göreneklerini koruma konusunda muhafazakâr davranmış olsalar da günümüzde dillerini kaybetmeye başlamışlardır. Bu çalışmada; Stavropol’da yaptığımız saha çalışmasında Stavropol Türkmenlerinin ünlü bahşılarından olan Nazar Bahşının not ettiği Köroğlu Destanlarından birini olduğu gibi aktarıp, destanın belli başlı dil özelliklerini göstererek dönemin dili hakkında tespitlerde bulunmaya çalıştık. Özellikle Kıpçak lehçelerinin tesiri altında kalan Stavropol Türkmen Türkçesinde, bu lehçelerin etkilerini bazı morfolojik yapılarda görmek mümkündür. Bu çalışmada, Stavropol Türkmen Türkçesinin, Türkmenistan Türkçesi yazı dilinden farklı olan belirgin morfolojik farklılıkları da ortaya konmaya çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- AKBABA, D. Ergönenç (2009), Nogay Türkçesi Grameri, Ankara:Grafiker Yayınları.
- BERDİYEV, P., Kürenov, S., K. Şamıradov, S. Arazkulıyev (1970), Oçerk Diyalektov Turkmenskogo Yazıka, Aşgabat.
- BORATAV, P. Naili (1931), Köroğlu Destanı, İstanbul:Evkaf Matbaası.
- BRUSİNA, Olga (2012), Etniçeskaya Gruppa v Mnogonatsionalnom Okrujenii, NEVSKAYA, V.,Troyko, F., Vasilenko, N.Stavropol: MP RSFSR SGPİ, 3-14.
- DUYMAZ, Ali (2016), Kuzey Kafkasya (Stavropol) ve Astrahan Türkmenleri Yeni Türkiye, Kafkaslar Özel Sayısı, Yıl 21, Sayı 80, Ankara.
- GARRİYEV, B. A. (2007), Türk Dünyasında Köroğlu Anlatmaları, (Çev. Fikret Türkmen, Muvaffak Duranlı, Feyzullah Rahmankul), Ankara: TDK Yayınları.
- KALENDEROĞLU, İhsan (2010), Türkmen Bahşılık Geleneğinde Tirmeci ve Destancı Bahşılar, Türkbilig, S.19, 49-58.
- KARA, Mehmet (2007), Türkmen Türkçesi, Türk Lehçeleri Grameri (Ed. Ahmet B. Ercilasun), Ankara:Akçağ Yayınları.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Savaş Şahin
*
Bu kişi benim
0000-0003-4462-9006
Yayımlanma Tarihi
25 Nisan 2018
Gönderilme Tarihi
19 Mart 2018
Kabul Tarihi
4 Nisan 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Cilt: 1 Sayı: 12