AYNI TÜRDEN BİRDEN FAZLA UNSURLU / ÖGELİ CÜMLELERİN TAHLİLLERİNE YENİ BİR BAKIŞ
Öz
Türkçenin Arap ve Batı
gramerciliğinin etkisinden kurtulması ve kendi iç dinamikleriyle incelenmeye
başlanması üzerinden, çok çok uzun olmasa da, belli bir zaman geçmiştir.
Bu süre içinde yalnızca
Türkçenin tüm konularını içine alan dil bilgisi çalışmaları değil; aynı zamanda
Türkçenin sadece bir konusunu ele alan monografiler de yapılmaya başlanmıştır.
Türkçenin söz dizimi ile ilgili müstakil çalışmalar da bir hayli çoğalmıştır.
Ancak bütün bunlar, söz diziminin problemlerinin hâlli noktasında tam manasıyla
yeterli olamamıştır. Yani çalışmaların artması, söz diziminin problemlerinin
kalkması anlamına gelmemektedir.
Türkçenin söz diziminde bir
cümlede birden fazla farklı yer tamlayıcısı, birden fazla farklı zarf tümleci
bulunabilir. Türkçe buna imkân vermektedir. Ancak aynı cümlede hem belirtili
hem de belirtisiz nesne bir arada olamaz. Bunu Türkçe kabul etmemektedir. Aynı
şekilde Türkçe, bir cümlede birden fazla aynı türden yer tamlayıcısı ve zarf
tümlecine ve bir cümlede birden fazla özne ve aynı türden birden fazla nesneye
müsaade etmemektedir.
Çalışmada da Türkçenin söz diziminin önemli problemlerinden olan cümlelerin tahlili meselesi ele alınacaktır. Eldeki yazıda, mevcut çalışmalardaki bazı cümlelerin yeni bir bakış açısıyla tahlilleri dikkatlere sunulmakta ve farklı yaklaşımlarla cümlelerin tahlil edilmesinin gereği vurgulanmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- AKTAN, Bilal (2016), Türkiye Türkçesinin Söz Dizimi, 2. bs., Konya: Eğitim Yayınevi, s.89;95;99;101;104;105
- ATABAY, Neşe vd. (1981), Türkiye Türkçesinin Sözdizimi, Ankara: TDK Yay.
- BAYDAR Turgut (2017), "Öznesiz Cümleler Üzerine”, Erzurum: Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, S.:59, s.305-313
- BAYDAR, Turgut (2017), “Özne Üzerine”, Ankara’da düzenlenen VIII. Uluslararası Türk Dili Kurultayında sunulan bildiri.
- BURDURLU, İbrahim Zeki (1967), Uygulamalı Cümle Çözümlemeleri, İzmir: İzmir Eğitim Enstitüsü Ders Kitapları, No: 9
- DAŞDEMİR, Muharrem (2015), Oklama Yöntemiyle Türkçenin Yapısal – İşlevsel Söz Dizimi, Erzurum: Fenomen Yay., s.120
- DELİCE, H. İbrahim (2003), Türkçe Sözdizimi, 2. bs., İstanbul: Kitabevi Yay.
- DİZDAROĞLU, Hikmet (1976), Tümcebilgisi, Ankara: TDK Yay., s.18-21
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
25 Haziran 2018
Gönderilme Tarihi
6 Mayıs 2018
Kabul Tarihi
17 Mayıs 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Cilt: 1 Sayı: 13