KIRGIZLARDA İSLAM DİNİNE İLİŞKİN TUTUM ÖLÇEĞİ GELİŞTİRME ÇALIŞMASI

Aziza Ergeshkyzy; Mualla Yıldız

KIRGIZLARDA İSLAM DİNİNE İLİŞKİN TUTUM ÖLÇEĞİ GELİŞTİRME ÇALIŞMASI

Öz

Dindarlık kurumsal bir dinin motifleri ile bireysel insani özelliklerin bir karışımı olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle de bir bireyin veya bir grubun dindarlığı hem toplumsal yapıya hem de kişilerin bireysel özelliklerine göre şekil almaktadır. Aynı dinin farklı coğrafyalardaki uygulamaları da farklı olabilmektedir. Bu durum da hem toplum dinamikleri hem de coğrafya ile ilişkili olabilmektedir. Bir dinin bir toplum tarafından kabulü de tüm bu dinamiklerle ilişkilidir. Tarihi kaynaklara baktığımızda Kırgızların İslam dinini benimsemesinin yüzyıllar aldığı görülmektedir. Güneyde yaşayan Kırgızlar, Sünni İslam anlayışını Kuzeyde yaşayan Kırgızlara göre daha erken dönemde tanımış ve kabul etmişlerdir. Kırgızlar tanım olarak İslam dinine geçmeleri XIX. yüzyıla kadar sürmüştür. Bu araştırmada bu çalışmada günümüzde Kırgızlarda İslam dinine ilişkin tutumun ölçülebilmesi için sağlayacak bir ölçeğin geliştirilebilmesi için amaçlanmıştır. Bu araştırmaya Kırgızistan’daki yedi il Batken, Celalabat, Çüy, Narın, Oş, Isık-Köl, Talas’tan gönüllü olarak katılan 600 kişi katılmıştır. Eldeki maddelerin faktör analizi sonucunda toplam varyansın %63,92’sini açıklayan. 3 boyutlu yapıyı gösterdiği ortaya çıkmıştır. Çalışmada 0.40’ın altındaki kalan maddeler atılmış ve ilgili faktöre ait olmadığı düşünülen maddeler ölçekten çıkarılmıştır. 30 madde ile başlanılan faktör analizinden 16 maddeden oluşan bir ölçek elde edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kırgız,Kırgızistan,İslam Dini,Dini Tutum,Ölçek Geliştirme

Kaynakça

Abazov, Rafis. (2002). “Sovyet Sisteminde Kırgızistan: Milli Devletin İnşası ve Milli Kimliğin Doğuşu.” Türkler Ansiklopedisi, Cilt 19, Ankara: Yeni Türkiye Yayınları. s. 860-876.
Abramzon, Saul. (1999). Kırgız Cana Kırgızstan Tarıhı Boyunça Tandalma Emgekter. Bişkek: Kırgızistan-Soros Vakfı Yayınları.
Akiner, Şirin. (2002). “Sovyet Sonrası Orta Asya Cumhuriyetlerinde Modernleşme, Siyaset ve İslam.” Türkler Ansiklopedisi, Cilt 19, Ankara: Yeni Türkiye Yayınları. s. 47-55.
Allport, G. (2004) Birey ve Dini. Çev. Bilal Sambur, Elis Yayınları Ankara. s.67.
Aydar, Hidayet. (2014). “Kırgızistan’da Dindarlaşma Trendi; Problemler, Öneriler.” Türk Dünyası Bilgeler Zirvesi: Gönül Sultanları Buluşması Sempozyum Bildiri Kitabı, s. 491-533. Türk Dünyası Kültür Başkenti Ajansı Yayınları
Bacon, Elizabeth. (1965). Esir Ortaasya. Çev. Tansu Say. Tercüman 1001 Temel Eser Yayınevi.
Bayalieva, Toktobübü. (1981). Religioznye perejitki u kirgizov i ih preodolenie. Frunze: İlim Yayınları.
Büyüköztürk, Ş., Bökeoğlu, Ö.Ç., Köklü, N. (2009) Sosyal Bilimler İçin İstatistik, Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.

Cihan, Cihad. (2015). “XIX. ve XX. Yüzyılda Bazı Seyyahların Kırgızların Dini Hayatlarına Dair Gözlem ve Değerlendirmeleri”. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı, 8/2, s. 219-238.
Cirhinlioğlu, Fatmagül. G.(2010). Din Psikolojisi, Nobel Yayınları, Ankara.
Cirhinlioğlu, Fatmagül ve Ok Üzeyir. (2011) Kadınlar Mı Yoksa Erkekler Mi Daha Dindar? Journal Of World Of Turks, Vol 3, N, 1, ss. 121-141.
Dıykanbaeva, Mayramgül. (2009). Kırgız Atalar Kültü ve Kırgız Atalar Kültünün Yaşayan Kültüre Etkileri. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Erşahin, Seyfettin. (1999). Kırgızlar ve İslamiyet. Ankara: SEK Yayınları.
Gömeç, Saadettin. (2006). Türk Cumhuriyetleri ve Toplulukları Tarihi. Ankara: Akçağ Yayınları.
Hökelekli, Hayati. Peker, Hüseyin. Karaca, F. Bahadır, A. Mehmedoğlu, A. U. (2010). Din Psikolojisi, ed. Hayati Hökelekli, Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları. Yayın no .2051, ss.30-35.
James, Wıllıam. (2009). Varieties of Religious Experience: A Study in Human Nature, Seven Treasures Publications, New York.
Karadovut, Zekeriya ve Aksoy, Mustafa. (2004). “Kırgız Gelenekleri ve Abramzon,” Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, Sayı,1. s. 1-10.
Myrzabaev, Mametbek. (2009). Kırgızistan’da Din-Devlet İlişkileri. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü
Orazbaev, Mayrambek. (2013). “Kültürümüzde Yemin.” Acta Turcıca Çevirimiçi Tematik Türkoloji Dergisi, Sayı, 2. s. 1-15.
Tombak, Fatma. (2011). “20. Yüzyıl Sovyet Rusyasında Din, İslamiyet ve Nüfus Üzerine Bir Değerlendirme.” History Studies Dergisi, Sayı, 3/2. s. 359-370.
Tutar, Hüseyin. (2006). Ulus Devlet Oluşumunda Kırgız Kimliği. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Ülger, İrfan Kaya. (2008). “Orta Asya’da Radikalizm Tehdidi: Gerçek Mi? Efsane Mi?” II Uluslararası Sosyal Bilimciler Kongresi, Bişkek, s. 441-455.
Yaman, Ali. (2008). “Sovyet Siyasi Tarihinde İslam ve Ateizm Mücadelesi: Sovyet Dönemi Kazak, Özbek ve Kırgız Ateizm Literatürün Analizi.” II Uluslararası Sosyal Bilimciler Kongresi, Bişkek, s. 477-493.
Yapıcı, Asım. (2002). Dini Yaşayışın Farklı Görüntüleri ve Dogmatik Dindarlık, Ç. Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt 2, Sayı 2. ss.75-118.
Yapıcı, Asım. (2012). Türk Toplumunda Cinsiyete Göre Dindarlık Farklılaşması: Bir Meta-Analiz Denemesi, Fırat Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 17:2, ss. 1-34.
Vulfson, E, Semyonovna. (1901). Kirgizy. Moskova: S. Kurnin ve Ko Mağazasının Basımevi.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Aziza Ergeshkyzy ^*
0000-0002-3238-5801

Mualla Yıldız Bu kişi benim
0000-0003-2544-062X

Yayımlanma Tarihi

25 Haziran 2018

Gönderilme Tarihi

4 Haziran 2018

Kabul Tarihi

20 Haziran 2018

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2018 Cilt: 1 Sayı: 13

IZ

https://izlik.org/JA78FN38MM

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Ergeshkyzy, A., & Yıldız, M. (2018). KIRGIZLARDA İSLAM DİNİNE İLİŞKİN TUTUM ÖLÇEĞİ GELİŞTİRME ÇALIŞMASI. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi, 1(13), 356-369. https://izlik.org/JA78FN38MM

AMA

1.Ergeshkyzy A, Yıldız M. KIRGIZLARDA İSLAM DİNİNE İLİŞKİN TUTUM ÖLÇEĞİ GELİŞTİRME ÇALIŞMASI. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi. 2018;1(13):356-369. https://izlik.org/JA78FN38MM

Chicago

Ergeshkyzy, Aziza, ve Mualla Yıldız. 2018. “KIRGIZLARDA İSLAM DİNİNE İLİŞKİN TUTUM ÖLÇEĞİ GELİŞTİRME ÇALIŞMASI”. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi 1 (13): 356-69. https://izlik.org/JA78FN38MM.

EndNote

Ergeshkyzy A, Yıldız M (01 Haziran 2018) KIRGIZLARDA İSLAM DİNİNE İLİŞKİN TUTUM ÖLÇEĞİ GELİŞTİRME ÇALIŞMASI. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi 1 13 356–369.

IEEE

[1]A. Ergeshkyzy ve M. Yıldız, “KIRGIZLARDA İSLAM DİNİNE İLİŞKİN TUTUM ÖLÇEĞİ GELİŞTİRME ÇALIŞMASI”, TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi, c. 1, sy 13, ss. 356–369, Haz. 2018, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA78FN38MM

ISNAD

Ergeshkyzy, Aziza - Yıldız, Mualla. “KIRGIZLARDA İSLAM DİNİNE İLİŞKİN TUTUM ÖLÇEĞİ GELİŞTİRME ÇALIŞMASI”. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi 1/13 (01 Haziran 2018): 356-369. https://izlik.org/JA78FN38MM.

JAMA

1.Ergeshkyzy A, Yıldız M. KIRGIZLARDA İSLAM DİNİNE İLİŞKİN TUTUM ÖLÇEĞİ GELİŞTİRME ÇALIŞMASI. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi. 2018;1:356–369.

MLA

Ergeshkyzy, Aziza, ve Mualla Yıldız. “KIRGIZLARDA İSLAM DİNİNE İLİŞKİN TUTUM ÖLÇEĞİ GELİŞTİRME ÇALIŞMASI”. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi, c. 1, sy 13, Haziran 2018, ss. 356-69, https://izlik.org/JA78FN38MM.

Vancouver

1.Aziza Ergeshkyzy, Mualla Yıldız. KIRGIZLARDA İSLAM DİNİNE İLİŞKİN TUTUM ÖLÇEĞİ GELİŞTİRME ÇALIŞMASI. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi [Internet]. 01 Haziran 2018;1(13):356-69. Erişim adresi: https://izlik.org/JA78FN38MM