GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE UYGUR TÜRKLERİNDE GELENEKSEL MÜZİKLER
Öz
Uygur
Türkleri halk bağlamında ve klasik mecrada geliştirip icra ettikleri köklü bir
müzikal repertuvara sahiptir. Bu repertuvarın tarih boyunca defalarca derlenip
fasıllar halinde terkip edildiği ve günümüze kadar çeşitli değişikliklerle
varlığını sürdürdüğü bilinmektedir. Uygur 12 Makam’ı olarak adlandırılan bu
geniş repertuvar, halk bağlamından temellenip klasikleşerek, sanat müzikleri
halini almıştır. Ancak Uygur müziğinde halk bağlamı ile klasik üslup
birbirinden kesin çizgilerle ayrılmadığı için tüm Uygur geleneksel müzikleri
genel bir beğeniye hitap edebilmektedir. Meşrep ve Mezar-ı Şerif gibi kültürel
ve dini bağlamlar, geleneksel müziklerin başlıca icra ortamlarıdır ve Türkiye’deki
muadilleri gibi kültürel devamlılığın da önemli araçlarını teşkil
etmektedirler. Profesyonel bir yaklaşımla derlenip bir araya getirilen makam
repertuvarı, sadece yirminci yüzyılda dahi defalarca elden geçirilmiş ve
politik amaçlara da hizmet edecek şekilde kullanılmaya çalışılmıştır.
Bu çalışmada, Uygur geleneksel müzikleri hem geçirdiği tarihsel evreler, hem kültürel kimliği inşa rolü hem de politik kırılma dönemlerinde maruz kaldığı müdahalelerle ele alınmıştır. Daha anlaşılır olması ve yaklaşık on beş asırdır farklı mecralarda gelişmesine rağmen halen var olan benzerliklerin bütüncül bir kültürel algı çerçevesinde gözlemlenebilmesi için Türkiye’deki geleneksel müzik yapıları ile benzerlik ve farklılıkları da vurgulanmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- AK, Ahmet Şahin (2009). Türk Musıkisi Tarihi, Akçağ, Ankara.
- ANDERSON, Elise (2012). The Construction of Āmānnisā Khan as a Uyghur Musical Culture Hero. Asian Music, 2012, 43.1: 64-90.
- BUDAK, Ogün Atilla (2006). Türk Müziğinin Kökeni Gelişimi, Phoenix Yayınevi. İstanbul.
- EROL, Ayhan (2009). Müzik Üzerine Düşünmek. Bağlam Yayınları, İstanbul.
- GAZIMIHAL, Mahmut R (1975). Ülkelerde Kopuz ve Tezeneli Sazlarımız. Ankara Üniversitesi Basımevi, Ankara.
- GÖKTÜRK, Hamit (2018). Görüşme, İstanbul / Zeytinburnu, 21,09,2018
- HARRIS, Rachel A (2008). The Making of a Musical Canon in Chinese Central Asia: The Uyghur Twelve Muqam. Ashgate Publishing, Ltd.,.
- İNAYET, Alimcan (2007). Uygur On İki Makamı ve Kimlik. Electronic Turkish Studies Dergisi,.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
27 Eylül 2018
Gönderilme Tarihi
10 Ağustos 2018
Kabul Tarihi
21 Eylül 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Cilt: 1 Sayı: 14