MUNZUR BABA EFSANESİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME
Öz
Bu çalışmada; Tunceli’nin Ovacık ilçesinde yer alan Munzur
Dağları’nda ve Munzur Irmağı etrafında anlatılan efsane konu alınmıştır.
Munzur Dağı Anadolu’nun en eski devirlerinden beri gizemini ve doğallığını
korumuştur. Munzur Dağları ve Munzur Irmağı saklı bir cennet gibi
etrafında yeşeren efsanelere kaynaklık etmektedir. Tunceli yöresi, Dersim
dağlarının bir kale gibi etrafında çevrili olmasından dolayı, binlerce yıl hem
coğrafi hem de kültürel olarak korunaklı bir bölge olmuştur.
Efsanelerdeki sözlü anlatımlar, içlerinde barındırdıkları dinimitolojik
öğelerle halkın bilinçaltını sergiler. Efsaneler; halkın inanç
sistemini, kültürel öğelerini ve tarihi unsurlarını açığa çıkarır. Hacı Bektaşi
Veli geleneğinin bölge halkındaki yansımalarını, tarihi perspektifle Munzur
Baba efsanesi bağlamında inceleyeceğiz.
İngiliz Yüzbaşı L. Molyneux Seel, 1914 yılında Londra’da “A
Journey In Dersim” adı altında, “The Geopraphical Journal”de
yayınlananeserinde Munzur Baba efsanesinden bahsetmiştir. Bu çalışmada
efsanenin 1914 yılındaki varyantı ile günümüz varyantları incelenmiş ve
karşılaştırılmıştır. Hacı Bektaşi Veli’nin menkıbelerini anlatan
“Vilayetname” adlı eserde konu benzerliği olan bir menkıbe ile efsanenin
bahsettiğimiz diğer varyantları karşılaştırılmıştır. Birbirinin yerine geçme
kuramına göre Anadolu’nun birçok bölgesinde yer alan benzer efsanelerle
Munzur Baba efsanesindeki konu özdeşliğinin ilk kaynağını bulmaya
çalışacağız.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- AKGÜL,Suat. (2000).Amerikan ve İngiliz Raporları Işığında Dersim. İstanbul: Yaba Yayınları. BARDAKÇI, M. Necmettin. (2005). Bir Tasavvuf Mektebi Olarak Bektâşilik, Uluslararası Bektâşilik ve Alevilik Sempozyumu, Isparta, s.58. BOZKURT, Seyfi. (2007), Kahramanmaraş Efsaneleri, Yayınlanmamış LisansTezi.Konya. DOĞAN,Paşa. (2003),“Seyit Mahmut Hayrani Silsilenamesi”,Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Velî Araştırma Dergisi Sayı: 27. DUYMAZ, Ali. (2001).”Kaz Dağı Efsaneleri Üzerine Bir Değerlendirme”,Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi ,S.5,s.88-102. GÖLPINARLI,Abdülbaki. (1958). Vilâyetnâme, Manâkıb-ı Hünkâr Hacı Bektâş-ı Velî.İstanbul. KALMAN,Mehmet. (2011).Belge ve Tanıklarıyla Dersim, İstanbul: Peri Yayınları,s.13 Kaynak Kişi-1 Özgür Özgül,1984,Tunceli, Ovacık DerlenmeTarihi:15.04.2014. Kaynak Kişi-2Aslı Çılgın, 1960 Tunceli, OvacıkDerlenme Tarihi:17.04.2014. Kaynak Kişi-3 Mustafa Yıldız,1974,Diyarbakır, DerlenmeTarihi:20.04.2014. NOYAN,Bedri. (2000), Bütün Yönleriyle Alevîlik ve Bektâsîlik Cilt1, Ankara: ArdınçYayınları. ÖCAL,Oğuz, M. (2013),Türk Halk Edebiyatı El Kitabı, Ankara, Grafiker Yayınları. ÖGEL,Bahattin (2010),Türk Mitolojisi Cilt.2, İstanbul,Türk Tarih KurumuYayınları,s.362 SAKAOĞLU,Saim (1997),Türkiyat Araştırmaları Dergisi S.4,Konya,SelçukÜniversitesi,ss.181-190 SAKAOĞLU,Saim. (1976). 101 Anadolu Efsanesi, İstanbul: Damla Yayınevi. ÜÇER,Cenksu. (2005).Tokat Yöresinde Geleneksel Alevilik.Ankara:Ankara OkuluYayınları. YAVAŞ,Fatih (2006 ), Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi,İstanbul, MarmaraÜniversitesi. ZEKİ,S.(1969),Yüce Evliya Düzgün Baba, İstanbul: Azim Matbaası.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
15 Eylül 2015
Gönderilme Tarihi
16 Haziran 2015
Kabul Tarihi
24 Ağustos 2015
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2015 Cilt: 4 Sayı: 6
APA
Özcan, H., & Peker, İ. (2015). MUNZUR BABA EFSANESİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Munzur Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(6), 54-67. https://izlik.org/JA57AD23KS
AMA
1.Özcan H, Peker İ. MUNZUR BABA EFSANESİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. MÜSBİD. 2015;4(6):54-67. https://izlik.org/JA57AD23KS
Chicago
Özcan, Hüseyin, ve İsmail Peker. 2015. “MUNZUR BABA EFSANESİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”. Munzur Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 4 (6): 54-67. https://izlik.org/JA57AD23KS.
EndNote
Özcan H, Peker İ (01 Eylül 2015) MUNZUR BABA EFSANESİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Munzur Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 4 6 54–67.
IEEE
[1]H. Özcan ve İ. Peker, “MUNZUR BABA EFSANESİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”, MÜSBİD, c. 4, sy 6, ss. 54–67, Eyl. 2015, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA57AD23KS
ISNAD
Özcan, Hüseyin - Peker, İsmail. “MUNZUR BABA EFSANESİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”. Munzur Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 4/6 (01 Eylül 2015): 54-67. https://izlik.org/JA57AD23KS.
JAMA
1.Özcan H, Peker İ. MUNZUR BABA EFSANESİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. MÜSBİD. 2015;4:54–67.
MLA
Özcan, Hüseyin, ve İsmail Peker. “MUNZUR BABA EFSANESİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”. Munzur Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 4, sy 6, Eylül 2015, ss. 54-67, https://izlik.org/JA57AD23KS.
Vancouver
1.Hüseyin Özcan, İsmail Peker. MUNZUR BABA EFSANESİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. MÜSBİD [Internet]. 01 Eylül 2015;4(6):54-67. Erişim adresi: https://izlik.org/JA57AD23KS