The Effect of Organizational Ethical Climate Perceptions of Sports Organization Employees on Their Whistleblowing Tendencies

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 2, 92 - 105, 28.12.2025

Selin Özdenk , Kadir Yıldız

https://doi.org/10.32706/tusbid.1796777

Öz

This study was aimed to examine the effect of sports organization employees' perceptions of organizational ethical climate on their whistleblowing tendencies. The study was conducted using a descriptive and correlational survey design, which falls within the general survey model of quantitative research methods. A total of 240 personnel, including 110 women and 130 men, were selected through purposive sampling. In the study, the “Organizational Ethical Climate Scale” and the “Whistleblowing Scale” were used as data collection tools. A negative, low to moderate significant relationship was found between certain subdimensions of the organizational ethical climate and specific subdimensions of whistleblowing. It was observed that the climate for behavior, a subdimension of the organizational ethical climate scale, had a significant predictive effect on both the non-action and positive attitude towards whistleblowing subdimensions of the whistleblowing scale. In addition, the climate for rules, another subdimension of the ethical climate scale, was found to significantly predict the fear of retaliation subdimension. The results revealed that the organizational ethical climate may influence whistleblowing behavior rather than directly. In future studies, mediating or moderating variables that may explain the indirect relationship between organizational ethical climate and whistleblowing behavior can be examined.

Anahtar Kelimeler

Ethics , Ethical Climate , Organizational Ethical Climate , Whistleblowing

Etik Beyan

The ethical approval for this study was obtained from the Manisa Celal Bayar University Social and Human Sciences Ethics Committee at its meeting dated October 4, 2023, and numbered 2023/10.

Spor Örgütü Çalışanlarının Örgütsel Etik İklim Algılarının Bilgi Uçurma Eğilimleri Üzerine Etkisi

Öz

Bu çalışmanın amacı; spor örgütü çalışanlarının örgütsel etik iklim algılarının bilgi uçurma eğilimleri üzerindeki etkisini incelemektir. Çalışma, nicel araştırma yöntemlerinden genel tarama modelinin kapsadığı betimsel ve ilişkisel tarama modelinde tasarlanmıştır. Çalışmaya, amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenen 110’u kadın, 130’u erkek olmak üzere toplamda 240 personel katılmıştır. Araştırmada, veri toplama aracı olarak araştırmacılar tarafından hazırlanan kişisel bilgi formu ile “Örgütsel Etik İklimi Ölçeği” ve “Bilgi Uçurma Ölçeği” kullanılmıştır. Örgütsel etik iklimin alt boyutları ile bilgi uçurmanın bazı alt boyutları arasında negatif yönde, düşük ve orta düzeyde anlamlı ilişki tespit edilmiştir. Örgütsel etik iklim ölçeği alt boyutlarından davranışlara yönelik iklimin bilgi uçurma ölçeği alt boyutu olan eylemsizlik alt boyutu üzerinde, örgütsel etik iklim ölçeği alt boyutlarından davranışlara yönelik iklimin bilgi uçurma konusundaki olumlu tutum alt boyutu üzerinde, örgütsel etik iklim ölçeği alt boyutlarından kurallara yönelik iklimin misilleme korkusu alt boyutu üzerinde anlamlı bir yordayıcı etkiye sahip olduğu görülmüştür. Bu sonuçlar, örgütsel etik iklimin bilgi uçurma davranışını doğrudan değil, dolaylı yoldan etkileyebileceğini ortaya koymaktadır. Gelecekte yapılacak çalışmalarda, örgütsel etik iklim ile bilgi uçurma davranışı arasındaki bu dolaylı ilişkiyi açıklayabilecek aracı veya düzenleyici değişkenler incelenebilir.

Anahtar Kelimeler

Etik , Etik İklim , Örgütsel Etik İklim , Bilgi Uçurma

Etik Beyan

Bu çalışmanın etik onayı, Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Etik Kurulu'nun 4 Ekim 2023 tarihli ve 2023/10 numaralı toplantısında alınmıştır

Kaynakça

• Ahmad, S. A., Yunos, R. M., Ahmad, R. A. R., ve Sanusi, Z. M. (2014). Whistleblowing behaviour: The influence of ethical climates theory. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 164, 445–450. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2014.11.101
• Akbaş, T. (2010). Örgütsel etik iklimin örgütsel bağlılık üzerindeki etkisi: mobilya sanayi büyük ölçekli işletmelerinde görgül bir araştırma. Karamanoğlu Mehmet Bey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 12(19), 121-137.
• Aksoy, S., Erdil, O., ve Ertürk, A. (2017). Etik iklim: Kavramsal gelişimi, bireysel ve örgütsel etkileri. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 18(2), 133-151.
• Biçkes, D. M., ve Toker, B. (2021). Etik iklim algılamalarının olumsuz durumları ifşa etme niyeti üzerindeki etkisi: Bir alan araştırması. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(1), 29–45. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.691348.
• Çalışkan, A. (2022). Örgütsel etik iklimi: Bir ölçek geliştirme çalışması. Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 8(1), 34–54. https://doi.org/10.29131/uiibd.1118411.
• Çaprak, D., ve Ayazlar, G. (2025). Otel işletmelerinde etik dışı davranışlara yönelik içsel bilgi uçurma davranışının fenomenolojik incelenmesi. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi / Journal of Travel and Hotel Business, 22(1), 212–229. https://doi.org/10.24010/soid.1580852
• Çetinel, M. H., ve Taslak, S. (2019). Çalışanların kişilik özellikleri ile ihbarcılık (Whistleblowing) eğilimleri arasındaki ilişki üzerinde örgütsel adalet algısının aracılık rolü. Journal of Academic Value Studies (JAVStudies), 5(1), 46–72.
• Çetinkaya, B. D. (2017). Bireysel etik değerlerin örgütsel bağlılık kapsamında whistleblowing (bilgi sızdırma) davranışı üzerindeki etkisi [Yüksek lisans tezi, Anadolu Üniversitesi]. Anadolu Üniversitesi.
• Demirdağ, G. E., ve Ekmekçioğlu, E. B. (2015). Etik iklim ve etik liderliğin örgütsel bağlılık üzerine etkisi: Görgül bir araştırma. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(1), 197-216.
• Derin, O. B., Toker, K., & Gorener, A. (2022). The relationship between knowledge sharing and innovative work behaviour: the mediating role of ethical climate. Knowledge Management Research & Practice, 20(4), 557-570. https://doi.org/10.1080/14778238.2020.1860666
• Doksan, G., ve Dursun, S. (2019). Örgütsel bağlılık ve whistleblowing arasındaki ilişkiye yönelik bir araştırma [Yüksek lisans tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Anabilim Dalı].
• Elçi, M., Erdilek-Karabay, M., ve Akbaş, T. T. (2016). The effects of job satisfaction and ethical climate on whistleblowing: An empirical study on public sector. Journal of Global Strategic Management, 10(22), 48–57. https://doi.org/10.20460/JGSM.20161022386
• El-Kassar, A. N., & Canaan-Messarra, L., & Elgammal, W. (2015). Effects of ethical practices on corporate governance in developing countries: evidence from Lebanon and Egypt. Corporate Ownership & Control, 12(3-5), 494-504. https://doi.org/10.22495/cocv12i3c5p1
• Fayganoğlu, P., ve Can-Yalçın, R. (2022). Örgüt içi etik davranışlar ve bilgi uçurma ilişkisinde örgütsel özdeşleşmenin aracılık rolü. Turkish Studies - Economy, 17(3), 639-658. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.62537
• Gökçe, A. T. (2014). Okullarda bilgi uçurma: İş doyumu ve örgütsel bağlılık ilişkisi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, (22), 261-282.
• Hadiyati, S. N., & Yusup, J. (2020, March). The ethical climate–influenced whistleblowing intention. In 1st International Conference on Accounting, Management and Entrepreneurship (ICAMER 2019) (pp. 157–161). Atlantis Press. https://doi.org/10.2991/aebmr.k.200305.039
• Iko-Afe, C. E., Abodohoui, A., Mebounou, T. G. C., ve Karuranga, E. (2019). Perceived organizational climate and whistleblowing intention in academic organizations: Evidence from Selçuk University (Türkiye). Eurasian Business Review, 9, 299–318. https://doi.org/10.1007/s40821-018-0110-3
• Kaptein, M. (2011). From inaction to external whistleblowing: The influence of the ethical culture of organizations on employee responses to observed wrongdoing. Journal of Business Ethics, 98(4), 513–530. https://doi.org/10.1007/s10551-010-0591-1
• Karadut, G. (2014). Etik iklimin ve örgütsel adalet algılarının çalışanların iş tatminine etkisi: Konaklama işletmelerinde amprik bir uygulama [Yüksek lisans tezi, Bahçeşehir Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü].
• Kavkalı, Z., ve Yeşiltaş, M. (2018). Etik örgüt kültürünün sorun bildirme davranışına etkisi: Ankara ilinde faaliyet gösteren dört ve beş yıldızlı otellerde uygulama. Turizm Akademik Dergisi, 5(2), 85–96.
• Kördeve, M. K. (2017). Özel sektör sağlık çalışanlarında etik tutum ile whistleblowing arasındaki ilişki. Sağlık Yönetimi Dergisi, 1(2), 51-61. https://dergipark.org.tr/tr/pub/saglik/issue/32145/356609
• Manesh, M., Tavakoli, A., Oyewunmi, A. E., ve Pillay, S. (2024). Ethical decision-making in East Africa: Predictors of whistleblowing intention. Society and Business Review. Advance online publication.
• Mavibaş, M. (2022). Spor bilimleri fakültelerindeki akademisyenlerin örgütsel etik iklim ve örgütsel şeffaflık algıları ile bilgi ifşa yönelimlerinin (Whistleblowing) incelenmesi [Doktora tezi, Atatürk Üniversitesi, Kış Sporları ve Spor Bilimleri Enstitüsü].
• Mayers, A. (2013). Introduction to statistics and SPSS in psychology. Harlow: Pearson Education Limited.
• Mesmer-Magnus, J. R., ve Viswesvaran, C. (2005). Whistleblowing in organizations: An examination of correlates of whistleblowing intentions, actions, and retaliation. Journal of Business Ethics, 62(3), 277-297. https://doi.org/10.1007/s10551-005-0849-1
• Meydan, C. H., Köksal, K., ve Uğurlu Kara, A. (2015). Örgüt içinde sessizlik: Örgütsel etik değerlerin etkisi ve adalet algısının aracılık rolü. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(3), 142–159.
• Özdenk, S. (2025). Spor örgütü çalışanlarının örgütsel etik iklim algılarının bilgi uçurma eğilimleri üzerine etkisi. (Yüksek Lisans tezi, Manisa Celal Bayar Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü).
• Pagliaro, S., Lo Presti, A., Barattucci, M., Giannella, V. A., & Barreto, M. (2018). On the effects of ethical climate (s) on employees’ behavior: A social identity approach. Frontiers in Psychology, 9, Article 960. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.01371
• Park, H., Rehg, M. T., ve Lee, D. (2005). The influence of confucian ethics and collectivism on whistleblowing intentions: A study of south korean public employees. Journal of Business Ethics, 58, 387-403.
• Peterson, D. K. (2002). The relationship between unethical behavior and the dimensions of the ethical climate questionnaire. Journal of Business Ethics, 41(4), 313–326.
• Potipiroon, W., ve Wongpreedee, A. (2020). Ethical climate and whistleblowing intentions: Testing the mediating roles of public service motivation and psychological safety among local government employees. Public Personnel Management, 50(1), 3–26. https://doi.org/10.1177/0091026020944547
• Rothwell, G. R., ve Baldwin, J. N. (2006). Ethical climates and contextual predictors of whistle-blowing. Review of Public Personnel Administration, 26(3), 216–244. https://doi.org/10.1177/0734371X05278114
• Soyalın, M. (2019). Örgütsel etik iklim, psikolojik güvenlik, güç mesafesi yönelimi ve çalışan sesliliği davranışı arasındaki ilişkiler [Doktora tezi, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Anabilim Dalı].
• Tak, B. (2010). Hastanelerde hasta güvenliğini tehdit eden olayların raporlanması: Türkiye, Azerbaycan, Bosna, Arnavutluk, Lübnan ve Suriye’yi kapsayan karşılaştırmalı bir araştırma. Sağlıkta Kalite ve Performans Kongresi, Antalya.
• Taştan, K., ve Sabır-Taştan, N. (2020). Whistleblowing (Kavramsal İnceleme). Örgütsel Davranış Alanında Güncel Kavramlar I (F.Battal, Ed.), Eğitim Yayınevi, 1. Baskı, ss. 95-119.
• Victor, B., ve Cullen, J. B. (1988). The organizational bases of ethical work climates. Administrative Science Quarterly, 33(1), 101–125. https://doi.org/10.2307/2392857
• Yahiaoui, N. El-H., & Ezzine, A. (2020). Corporate governanceand business ethics: Evidence from a sampleof Algerian corporations. Corporate Governance and Organizational Behavior Review, 4(1), 15-29. http://doi.org/10.22495/cgobrv4i1p2
• Yeşil, S., Mavi, Y., ve Ceylan, S. (2017). Etik iklim algısı ve bireysel sonuçlar üzerine etkileri. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (51), 19-38.