Basketbolcularda Tutkunluk ve Zihinsel Dayanıklılığın Tükenmişliği Belirlemedeki Rolü
Öz
Bu araştırmanın amacı; basketbolcuların tutkunluk ve zihinsel dayanıklılık puanlarının sporda yaşadıkları tükenmişliği belirmedeki rolünü incelemektir.
Bu çalışma ilişkisel tarama modelinde betimsel bir araştırmadır. Örneklem grubunu 2017-2018 sezonunda Koç-Spor Fest kapsamında yapılan Basketbol Süper Lige Terfi müsabakasına katılan 55 kadın ve 84 erkek olmak üzere 139 basketbolcu oluşturmuştur. Araştırma verileri; kişisel bilgi formu, Sporda Zihinsel Dayanıklılık Envanteri, Sporcu Tükenmişliği ve Tutkunluk Ölçeği ile toplanmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, Pearson Korelasyon Analizi ve Çoklu Doğrusal Regresyon Analizleri kullanılmıştır.
Analiz sonuçları tükenmişlik alt boyut puanları ile zihinsel dayanıklılığın kontrol ve devamlılık alt boyut puanları arasında anlamlı ve olumsuz bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur (p<0,05). Tükenmişlik alt boyut puanları ile tutkunluk alt boyut puanları arasında ise anlamlı ilişki olmadığı sonucuna ulaşılmıştır (p>0.05). Yapılan regresyon analizi sonuçları zihinsel dayanıklılığın tüm alt boyutlarının tükenmişliğin alt boyutlarını anlamlı düzeyde yordadığını ve tutkunluğun alt boyutu olan takıntılı tutkunluğun tükenmişliğin duyarsızlaşma alt boyutunun anlamlı yordayıcısı olduğunu ortaya koymuştur (p<0.05). Ancak tutkunluğun alt boyutlarının tükenmişliğin alt boyutlarını yordama düzeyinde anlamlılık düzeyine erişmediği saptanmıştır (p>0.05).
Sonuç olarak, zihinsel dayanıklılıkları yüksek olan sporcuların tükenmişliği daha az yaşayabilecekleri söylenebilir. Dolayısıyla, sporcu ve performansı üzerinde olumsuz etkiye sahip olduğu düşünülen tükenmişliğin üstesinden gelmek için sporcuların zihinsel yönden mücadeleci yetiştirilmesi önerilebilir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Altıntaş, A., & Koruç, P. B. (2017). Sporda zihinsel dayanıklılık envanteri’nin psikometrik özelliklerinin incelenmesi (SZDE). Hacettepe Journal of Sport Sciences 2016, 27 (4), 162–171.
- Appleton, P. R., Hall, H. K. ve Hill, A. P. (2009). Relations between multidimensional perfectionism and burnout in junior-elite male athletes. Psychology of Sport and Exercise, 10(4), 457-465.
- Brenner, J. S. (2007). Overuse injuries, overtraining, and burnout in child and adolescent athletes. Paediatrics, 119, 1242-1245.
- Bull, S. J., Albinson, J. G., & Shambrook, C. J. (1996). The mental game plan: Getting psyched for sport. Eastbourne, UK: Sports Dynamics.
- Carbonneau, N., Vallerand, R. J., Fernet, C., & Guay, F. (2008). The role of passion for teaching in intra and interpersonal outcomes. Journal of Educational Psychology, 100, 977e987.
- Connaughton, D., Wadey, R., Hanton, S. ve Jones, G. (2008). The development and maintenance of mental toughness: Perceptions of elite performers. Journal of Sports Sciences, 26(1), 83-95.
- Cremades, J. G. ve Wiggins, M. S. (2008). Direction and intensity of trait anxiety as predictors of burnout among collegiate athletes. Athletic Insight: The Online Journal of Sport Psychology, 10(2).
- Crust, L. (2008). A review and conceptual re-examination of mental toughness: Implications for future researchers. Personality and Individual Differences, 45: 576-583.
- Curran T, Appleton PR, Hill, AP, Hall HK. (2011).Passion and burnout in elitejunior soccer players: The mediating role of self-determined motivation. Psychology of Sport and Exercise, 655 – 661.
- Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The ‘‘What’’ and ‘‘Why’’ of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11, 227–268.
