Tarım Alet ve Makineleri Kullanım Projeksiyonu: Elazığ İli, Türkiye

Öz

Dünyada hızla gelişen teknoloji ile birlikte tarımda üretimin arttırılması, işgücü ve zamandan tasarruf sağlanması tarımsal mekanizasyonun önemini arttırmaktadır. Geleneksel yöntemlerin yerini yüksek maliyet gerektiren modern tarım alet ve makineleri almaktadır. Yüksek maliyetli bu yatırımların etkin bir şekilde planlanması için ülke, bölge ve il düzeyinde tarımsal mekanizasyonun mevcut durumu ve yıllar arasındaki değişimin analiz edilmesi büyük önem arz etmektedir. Elazığ ilinin tarım alet ve makine sayıları ile yıllar arasında değişimin ortaya konulması ve geleceğe yönelik projeksiyon yapılması; tarımda alet ve makinelerin planlanması, etkin kullanımı, yeni teknoloji kullanımı ve politika araçlarının geliştirilmesi açısından önemlidir. Bu çalışmada, Elazığ ilinin tarım alet ve makine kullanım projeksiyonu tahminlenmiştir. Elazığ ilindeki bitkisel üretimde kullanılan tarım alet ve makinelerin 2013-2023 yılları arası kullanım miktarlarındaki değişim temel alınarak zincirleme indeks yöntemiyle projeksiyon katsayıları hesaplanmıştır. Elazığ ilinde bitkisel üretimde kullanılan alet ve makinelerde en yüksek projeksiyon katsayısı değerleri; toprak işleme alet ve makinelerinde % 16.979 ile dip kazanda, ekim, bakım ve gübreleme makinelerinde % 8.676 ile traktörle çekilen hububat ekim makinasında, bitki koruma makinelerinde % 11.708 ile atomizörde, hasat ve harman makinelerinde % 21.903 ile motorlu tırpanda belirlenmiştir. Biçerdöverlerde en yüksek projeksiyon katsayısı % 17.584 ile 0-5 yaşındaki biçerdöverlerde bulunurken, tek asklı traktörlerde % 14.682 ile >5 BG gücündeki traktörlerde, çift asklı traktörlerde % 7.925 ile 25-34 BG gücündeki traktörlerde hesaplanmıştır. Sonuç olarak, Elazığ ilinde projeksiyon katsayıları yüksek olan alet ve makinelerin 2033 yılına kadar hızlı bir ivme ile sayılarının artacağı öngörülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Elazığ
• traktör
• biçerdöver
• projeksiyon
• mekanizasyon
• tarımsal üretim

Agricultural Equipment and Machinery Usage Projection: Elazığ Province, Türkiye

Öz

With the rapidly developing technology in the word, increasing production in agriculture and saving labor and time increases the importance of agricultural mechanization. Traditional methods are being replaced by modern agricultural equipment and machines that require high costs. In order to effectively plan this high cost investments, it is of great importance to analyze the current status of agricultural mechanization at the country, region and provincial level and the change between years. Determining the number of agricultural equipment and machinery in Elazığ province and the changes over the years along with making projections for the future is important in terms of planning agricultural equipment, effective use, use of new technology and development of policy instruments. In this study, the agricultural equipment and machinery usage projection of Elazığ province was estimated. Projection coefficients were calculated with the chain index method based on the change in usage amounts of agricultural equipment and machines commonly used in plant production in Elazığ province between 2013 and 2023. The highest projection coefficient values of the tools and machines used in crop production in Elazığ province were determined in tillage tools and machines with 16.979% in bottom boiler, in sowing, maintenance and fertilizing machines with 8.676% in tractor-drawn grain seeder, in plant protection machines with 11.708% in atomizer, in harvesting and threshing machines with 21.903% in motor scythe. The highest projection coefficient in combine harvesters was found in 0-5 year old combine harvesters with 17.584%, while it was calculated in single-axle tractors with 14.682% in >5 HP tractors, and in double-axle tractors with 7.925% in 25-34 HP tractors. Therefore, with this study it is predicted that the number of equipment and machines with high projection coefficients in Elazığ province will increase rapidly until 2033.

Anahtar Kelimeler

• Elazığ
• tractor
• harvester
• projection
• mechanization
• agricultural production

Kaynakça

1. Altıkat, S., Çelik, A., 2009. Erzurum ilinin mekanizasyon özellikleri. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 40(2): 57-70.
2. Altuntaş, E., 2020. Türkiye’deki tarım makineleri kullanım projeksiyonunun tahmini. Uluslararası Tarım ve Yaban Hayatı Bilimleri Dergisi, 6(3): 506-516.
3. Altuntaş, E., Bal, M., 2021. Çorum ilinde ayçiçeği tarımında makine kullanım projeksiyonu. Akademik Ziraat Dergisi, 10(2): 355-364.
4. Anonim, 2024a. Elazığ İli Tarım Master Planı. Elazığ İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, (https://kutuphane.tarimorman.gov.tr/pdf_goster?file=f4e907a6b6ce9f204ee8393138f02959&search=Elaz%C4%B1%C4%9F+%C4%B0li+Tar%C4%B1m+Master+Plan%C4%B1#book/29), (Erişim Tarihi: 22.11.2024).
5. Anonim, 2024b. Bitkisel Üretim İstatistiği-Elazığ İli. Türkiye İstatistik Kurumu, (https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=134&locale=tr), (Erişim Tarihi: 11.11.2024).
6. Aybek, A., Kuzu, H., Karadöl, H., 2020. Türkiye’nin ve tarım bölgelerinin tarımsal mekanizasyon düzeyindeki değişimlerin son on yıl (2010-2019) ve gelecek yıllar (2020-2030) için değerlendirilmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 24(2): 319-336.
7. Bal, M., Altuntaş, E., 2020. Çorum ilinde çeltik tarımında makina kullanım projeksiyonun tahmini. Turkish Journal of Agricultural Engineering Research, 1(2): 233-247.
8. Baran, M.F., Gökdoğan, O., Kaya, A.İ., Oğuz, H.İ., 2019. Projection of technology equipment usage in agriculture in Turkey. Turkish Journal of Agricultural and Natural Sciences, 6(1): 1-9.

9. Bayram, M., Altuntaş, E., 2016. Tokat ilinin 2003 ve 2013 yılları için mekanizasyon özelliklerindeki değişiminin incelenmesi. Tarım Makinaları Bilimi Dergisi, 12(3): 213-220.
10. Bilim, C., Korucu, T., Semerci, T., 2014. Gaziantep ilinin tarımsal mekanizasyon özellikleri. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 17(2): 14-23.
11. Demir, B., 2013. Mersin ilinin tarımda teknoloji kullanım projeksiyonu. Alınteri Zirai Bilimler Dergisi, 24(B): 29-34.
12. Demirtaş, M.N., 2016. Elazığ ilinin tarımsal üretim potansiyeli ve sorunları. Ziraat Mühendisliği Dergisi, 363: 38-43.
13. Destici, H., Özarslan, C., 2006. Söke ilçesinde pnömatik ekim makinaları talep projeksiyonunun belirlenmesi. Tarımsal Mekanizasyon 23. Ulusal Kongresi, Bildiriler Kitabı, 6-8 Eylül, Çanakkale, s: 91-95.
14. Gül, E.N., Özgöz, E., Altuntaş, E., 2022. Tokat ilinin tarımsal mekanizasyon düzeyi, toprak işleme alet ve makinaları ve ekim makinaları projeksiyonu. Gaziosmanpaşa Bilimsel Araştırma Dergisi, 11(2): 12-24.
15. Gül, E.N., Ersoy, H., Altuntaş, E., 2023. Adana ve Mersin illerinin tarımsal mekanizasyon düzeyi, toprak işleme ve ekim makinaları projeksiyonu. Tarım Makinaları Bilimi Dergisi, 9(3): 215-233.
16. Kuzu, H., Karadöl, H., Aybek, A., 2021. Güneydoğu Anadolu bölgesinde tarımsal mekanizasyon düzeyinin 2010-2019 yıllarındaki değişimi ve gelecek yıllar için trend analizi ile belirlenmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 26(1): 41-62.
17. Malaslı, M.Z., Çelik, A., Çelik, Ş., 2015. Güneydoğu Anadolu bölgesinin toprak işleme alet ve makinaları projeksiyonunun regresyon analizi yöntemiyle belirlenmesi. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 2(1): 126-132.
18. Özgüven, M.M., Türker, U., Beyaz, A., 2010. Türkiye’nin tarımsal yapısı ve mekanizasyon durumu. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 28(2): 89-100.
19. Pınar, Y., Tekgüler, A., Kılıç, O., 1995. Samsun’da tarım alet ve makinaları imalatının durumu: Sorunlar ve çözüm önerileri. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 10(2): 141-152.
20. Say, S.M., Sabancı, A., Başçetinçelik, A., Özgüven, F., Öztürk, H.H., 2010. Tarım Makinaları 1. Nobel Kitapevi, Adana.