İleri Generasyondaki Pamuk (Gossypium hirsutum L.) Hatlarında Verim ve Lif Kalite Özelliklerinin Belirlenmesi

Öz

Bu araştırma pamukta yapılan melezleme çalışmaları sonucunda geliştirilen ileri generasyondaki hatlarda verim ve lif kalite özelliklerini belirlemek amacıyla GAP Uluslararası Tarımsal Araştırma ve Eğitim Merkezi Müdürlüğü deneme alanında 2013-2014 yılları arasında iki yıl süre ile yürütülmüştür. Çalışmada 6 adet ileri generasyondaki pamuk hattı ile 2 adet kontrol çeşit (Stoneville 468 ve GW Teks) materyal olarak kullanılmıştır. Denemeler tesadüf blokları deneme desenine göre 4 tekrarlamalı olarak yürütülmüştür. Çalışmada; kütlü pamuk verimi ve çırçır randımanı özelliklerinde genotip farklılığının önemli olduğu, lif uzunluğu, lif kopma dayanıklılığı, lif kopma uzaması, lif üniformite oranı yönünden hem genotip ve hem de yıl farklılığının önemli olduğu, kısa lif indeksi özelliğinde genotip, yıl ve genotip x yıl interaksiyonunun önemli bulunduğu, ilk el kütlü oranı ve lif inceliği özelliklerinin ise sadece yıl farklılığından önemli derecede etkilendiği belirlenmiştir. Araştırma sonucunda kütlü pamuk verimi yönü ile GW Teks, KP-24, 2/2 ve 6/1 No’lu genotiplerin, çırçır randımanı yönü ile 30/4 ve Stoneville 468 hat/çeşitlerinin yüksek değer göstererek aynı istatistiki grupta yer aldıkları saptanmıştır. Lif uzunluğu yönünden Stoneville 468 çeşidi dışındaki tüm genotipler aynı istatistiki grupta yer almışlardır. Lif kopma dayanıklılığı, lif üniformite oranı ve kısa lif içeriği özelliklerinde GW Teks kontrol çeşidinin, lif kopma uzaması yönü ile de Stoneville 468 ve 2/2 No’lu genotiplerin daha yüksek değerlere sahip oldukları belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Pamuk,verim,lif teknolojik özellikler,genotip

Abstract

The objective of this study was to determine yield and quality characteristics of advanced generation cotton lines which developed by hybridization researches. Investigation was carried out in GAP International Agricultural Research and Training Center’s experiment area in 2013 and 2014 growing seasons. In the study, six advanced generation cotton lines and two control cotton varieties (Stoneville 468 and GW Teks) were used as materials. The experiments were arranged as a randomized complete block design with four replications. The results of statistical analysis indicated that there were significant differences among genotypes for yield and ginning percentage; both genotypes and year were significant for fiber length, fiber strength, elongation, uniformity; genotypes, years and genotypes x year interaction was significant for short fiber index, and finally it was detected that first picking percentage and fiber fineness significantly affected from year differences. According to results of this study it was determined that GW Teks, KP-24, 2/2 and 6/1 genotypes showed higher values and shared similar statistical groups for seed cotton yield, 30/4 and Stoneville 468 for ginning percentage. All genotypes classified in the same group except Stoneville 468 for fiber length. GW Teks (control variety) had higher values in terms of fiber strength, uniformity and short fiber index, while Stoneville 468 and 2/2 genotypes had higher values for elongation

Keywords

• Cotton,yield,fiber technological properties,genotype

Kaynakça

1. Akışcan, Y., 2012. Türkiye’de 1980 - 2009 Arasında Tescil Edilmiş Bazı Pamuk Çeşitlerinde Lif Kalite Özellikleri Yönünden Genetik İlerlemenin Belirlenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 7 (2):32-40.
2. Anonim, 2013. Diyarbakır Meteoroloji İl Müdürlüğü Kayıtları.
3. Anonim, 2013. Güneydoğu Anadolu Tarımsal Araştırma Enstitüsü Laboratuvar Analiz Sonuçları Diyarbakır.
4. Anonim, 2014. Diyarbakır Meteoroloji İl Müdürlüğü Kayıtları.
5. Anonim, 2014. Türkiye İstatistik Kurumu, Bitkisel Üretim İstatistikleri
6. Bayles, M.B., L.M. Verhalen, W.M. Johnson, and B.R. Barnes. 2005. Trends over time among cotton cultivars released by the Oklahoma Agricultural Experiment Station. Crop Sci. 45:966-980.
7. Bradow, J. M., Davidonis, G. H., 2000. Quantitation of Fiber Quality and the Cotton Production-Processing Interface: A Physiologist's Perspectives, The Journal of Cotton Science 4:34-64.
8. Bourland, F. M., 2013. Novel Approaches used to breed and evaluate cotton. https://editorialexpress.com/cgi-bin/conference/download.cgi?db_name=AGRAR2013&paper_id=114

9. Culp, T. W., Green, C. C., 1992. Performance of obsolete and current cultivars and Pee Dee germplasm lines of cotton. Crop Science, 32 (1), 35-41.
10. Desalegn, Z., Ratanadilok, N., Kaveeta, R., 2009. Correlation and Heritability for Yield and Fiber Quality Parameters of Ethiopian Cotton (Gossypium hirsutum L.) Estimated from 15 (diallel) Crosses. Kasetsart J. (Nat. Sci.) 43 : 1 – 11.
11. Dever, J. K. and J. R. Gannaway (1987). Breeding for fiber quality on the high plains of Texas. p. 111. In: Brown, J. M. (Eds.) Proc. Beltwide Cotton Conf. Memphis, TN.
12. Elçi, E., Akışcan, Y., Akgöl, B., 2014. Genetic diversity of Turkish commercial cotton varieties revealed by molecular markers and fiber quality traits. Turk J Bot. 38, 1274-1286.
13. Esbroeck, G.V ve D. T. Bowman. 1998. Cotton Germplasm Diversity and Its Importance to Cultivar Development. The Journal of Cotton Science 2, 121-129.
14. Freeland, Jr. T. B., B. Pettigrew, P. Thaxton and G. L. Andrews., 2006. Agrometeorology and cotton production, pp. 1-17. Chapter 13A in guide to agricultural meteorological practices, 3rd Ed.
15. Hood, B.K. 2002. New Varieties and US Cotton Quality.www.cotton.org/news/releases/2002/
16. presentation/02ccisummithoodpowerpt.ppt
17. Iqbal, M., Iqbal, M. Z., Khan, R. S. A., Hayat, K., 2005. Comparison of Obsolate and Modern Varieties in View to Stagnancy in Yield of Cotton (G. hirsutum L.). Asian Journal of Plant Sciences. 4 (4), 374-378.
18. İlker, E., Altınbaş, M., Tosun, M., Sakinoğlu, F. Ç., 2008. İki Pamuk Melezinin (Gossypium spp.) F2 Generasyonunda Bazı Verim ve Lif Özellikleri İçin Heterosis ve Genotipik Değişkenlik. Ege Üniv. Zirat Fak. Dergisi, 45 (3), 153-163.
19. Kilby, C. R., Tan, D. K. Y., Duggan B.L. 2013. Yield components of high-yielding Australian cotton cultivars. Cotton Res. J. 5(2) 117-130.
20. Krieg, D. R. (1997). Genetic and environmental factors affecting productivity of cotton. Proc. of the Beltwide Cotton Conf. 2:1347.
21. Liu, S. M., Constable, G A., Reid, P. E., Stiller, W. N., Cullis, B. R., 2013. The interaction between breeding and crop management in improved cotton yield. Field Crops Research, 148, 48-60.
22. May, O. L., 2000. Genetic variation in fiber quality. p. 183–220. In A.S. Basra (ed) Cotton fibers developmental biology, quality improvement, and textile processing Food Products Press, New York.
23. Mukoyi, F., Mubvekeri, W., Kutywayo, D., Muripira, V., Mudada, N., 2015. Development of elite medium staple cotton (G. hirsutum) genotypes for production in middleveld upland ecologies. African Journal of Plant Science, 9 (1), 1-7.
24. Reddy, K. R., G. H. Davidonis, A. S, Johnson and B. T. Vinyard, 1999. Temperature regime and carbon dioxide enrichment alter cotton boll development and fiber properties. Agron. J. 91-851-858.
25. Reddy, R. Y., Sarma, A. S. R., 2014. Genetic variability for yield components and fibre characters in cotton (Gossypium arboreum L.). Plant Archives Vol. 14 No. 1, 2014 pp. 417-419.
26. Ulloa, M., Meredith, J. W. R., 2000. Genetic Linkage Map and QTL Analysis of Agronomic and Fiber Quality Traits in an Intraspecific Population. The Journal of Cotton Science 4:161-170.
27. Wells, R., Meredith, W. R., 1984. Comparative Growth of Obsolete and Modern Cotton Cultivars. III. Relationship of Yield to Observed Growth Characteristics. Crop Science, 24 (5), 868-872.
28. Zeng, L., 2014. Broadening the Genetic Base of Upland Cotton in U.S. Cultivars – Genetic Variation for Lint Yield and Fiber Quality in Germplasm Resources. http://cdn.intechopen.com/pdfs-wm/46501.pdf
29. Zhang, J. F., Adragna, Y. Lu, H., Hughs, E., 2005. Genetic Improvement of New Mexico Acala Cotton Germplasm and Their Genetic Diversity. Crop Sci. 45:2363–2373.