Tarımsal Biyoteknolojide Mobil Genetik Elementlerin Moleküler Markör Olarak Kullanılması
Öz
Moleküler markör tekniklerinin temeli, melezleme
veya polimeraz zincir reaksiyonuna (PZR) dayanır. Farklı stratejilerin bir
kombinasyonu olarak yeni ve ileri teknikler geliştirilmiştir; örneğin cDNA’lar,
spesifik dizilerin enzim kesimi veya kullanımı, ifade edilmiş dizi etiketleri
(EST’ler), mikrosatellitler, retrotranspozonlar olarak sıralanabilir. Retrotranspozonlar
bir tür (Sınıf I) transpoze olabilen (genomda farklı yerlere entegre olabilen)
elementlerdir. Transpozon elementleri (TE) bitkilerde fiziksel olarak genomun
önemli bir kısmını oluştururlar. Retrotranspozonlar aynı zamanda, amplifikasyon
mekanizmaları ve dizilim karakteristikleri nedeniyle moleküler markör
teknikleri geliştirmek için de oldukça ideal genetik elementlerdir. Bunlardan
bazıları; Retrotranspozon-Arası Çoğaltılmış Polimorfizm, Retrotranspozon-Mikrosatellit
Çoğaltılmış Polimorfizm, Primer Bağlanma Yeri Arası Çoğaltım, Dizilim-Spesifik
Çoğaltım Polimorfizmi, Retrotranspozon Temelli İnsertion Polimorfizmi,
SINE-Arası Çoğaltılan Polimorfizm, RAPD-Retrotranspozon Çoğaltılan Polimorfizm,
Ters Dizilim Etiketli Tekrarlar, MITE-Arası Polimorfizm ve Transpoze Olabilen
Gösterim bulunmaktadır. Bu metotlar farklı tarımsal ıslah amaçları için yaygın bir
şekilde kullanılmaktadır. Bunlardan bazıları genetik çeşitliliğin, genetik
bağlantının belirlenmesi, genom haritalaması, DNA parmak izi analizi,
filogenetik, somaklonal varyasyon çalışmaları, transgenik araştırmaları,
gelişim biyolojisi ve mutagenesis çalışmalarında kullanılmaktadır. Bu çalışmada,
farklı retrotranspozon-temelli markör tiplerinin tarımsal biyoteknolojide genel
kullanım alanlarından ve potansiyel uygulamalarından bahsedilecektir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aalami, A., Safiyar, S., Mandoulakani, B.A., 2012. R-RAP: A retrotransposon-based DNA fingerprinting technique in plants. Plant Omics, 5(4): 359-364.
- Aga, E., Bryngelsson, T., 2006. Inverse sequence-tagged repeat (ISTR) analysis of genetic variability in forest coffee (Coffea arabica L.) from Ethiopia. Genetic Resources and Crop Evolution, 53(4): 721-728.
- Badge, R.M., Alisch, R.S., Moran, J.V., 2003. ATLAS: A system to selectively identify human-specific L1 insertions. The American Journal of Human Genetics, 72(4): 823-838.
- Bennetzen, J.L., 2000. Transposable element contributions to plant gene and genome evolution. Plant Molecular Biology, 42(1): 251-269.
- Branco, C.J., Vieira, E.A., Malone, G., Kopp, M.M., Malone, E., Bernardes, A., Mistura, C.C., Carvalho, F.I.F., Oliveira, C.A., 2007. IRAP and REMAP assessments of genetic similarity in rice. Journal of Applied Genetics, 48(2): 107-113.
- Buzdin, A., Ustyugova, S., Khodosevich, K., Mamedov, I., Lebedev, Y., Hunsmann, G., Sverdlov, E., 2003. Human-specific subfamilies of HERV-K (HML-2) long terminal repeats: three master genes were active simultaneously during branching of hominoid lineages. Genomics, 81(2): 149-156.
- Carvalho, A., Henrique Guedes-Pinto, H., Lima-Brito, J.E., 2012. Genetic diversity in old Portuguese durum wheat cultivars assessed by retrotransposon-based markers. Plant Molecular Biology Reporter, 30(3): 578-589.
- Chang, R.Y., O‟Donoughue, L.S., Bureau, T.E., 2001. Inter-MITE polymorphisms (IMP): a high throughput transposon-based genome mapping and fingerprinting approach. Theoretical and Applied Genetics, 102(5): 773-781.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Arzu Koçak
Bu kişi benim
SİİRT ÜNİVERSİTESİ, ZİRAAT FAKÜLTESİ, TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİ BÖLÜMÜ
Türkiye
Behcet İnal
SİİRT ÜNİVERSİTESİ, ZİRAAT FAKÜLTESİ, TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİ BÖLÜMÜ
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
31 Ekim 2017
Gönderilme Tarihi
4 Mayıs 2017
Kabul Tarihi
23 Ağustos 2017
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2017 Cilt: 4 Sayı: 3