İsmet Özel’in Ils Sont Eux Şiirinde Zamanın Dilbilgisel Ritmi

Yıl 2026, Sayı: 46, 39 - 69, 26.01.2026

Şeyma Yıldız

https://doi.org/10.64985/tybakademi.1714635

Öz

Şiirde ya da diğer anlatı türlerinde zamanın ritmi yani hızı dilbilgisel yapılar kullanılarak sunulabilmektedir. Kip, görünüş, zaman morfemleri, fiilimsiler ya da bağlaçların kullanımı anlatının zamanını doğrudan etkileyen unsurlar olarak karşımıza çıkmaktadır. Örneğin -DI geçmiş zaman morfemi tamamlanmış eylemleri ifade ettiği için dilbilgisel ritmi hızlandırmaktayken; -yor süreklilik görünüşü zamanı genişlettiği için ritmi düşürmektedir. Ya da zarf-fiiller eylemler arasında bir bağ kurarak eylemsiliği arttırdığı için dilbilgisel ritmi hızlandırırken; isim-fiiller eylemsiliği ortadan kaldırdığı için ritmi düşüren yapılar olarak karşımıza çıkmaktadır.
Bu çalışmada, kronolojik bir zaman tasarımı bulunmayan, zamanda ileriye ve geriye atlamalar barındıran Ils Sont Eux eseri üzerinden, zamansal ritmin dilbilgisel olarak tasarımı ele alınmış olup görünüş, zaman ve kiplik morfemleri ile anlatıdaki hızın, temponun nasıl sağlandığı ortaya konulmuştur. Öncelikle şiirdeki zamansal ritmin Türkçe morfemler aracılığıyla nasıl aktarılabileceği açıklandıktan sonra Ils Sont Eux eserindeki her bir epizodun zamansal ritmi, kullanılan dilbilgisel morfemler ile ortaya konulmuş ve her bir epizodun dilbilgisel ritim grafiği çıkarılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Ils Sont Eux , anlatıbilim , dilbilgisel ritim , kip , görünüş , zaman

The Grammatical Rhythm of Time in İsmet Özel’s Poem Ils Sont Eux

Öz

In both poetry and other narrative forms, the rhythm of time- that is, the speed or tempo of narrative progression -can be conveyed through the use of grammatical structures. The employment of tense, aspect, temporal morphemes, non-finite verb forms (such as converbs or infinitives), and conjunctions directly influence the temporality of the narrative. For example, the -DI suffix, marking the past tense, increases grammatical rhythm by indicating completed actions; whereas the -yor morpheme, which marks the progressive aspect, tends to slow down the rhythm due to its durative nature. Similarly, converbial forms establish connections between actions and increase verbal density, thereby accelerating the grammatical rhythm; whereas nominal verb forms reduce verbal dynamism and consequently slow the rhythm.
This study examines the grammatical construction of temporal rhythm, using Ils Sont Eux, a poem that lacks a chronological temporal design and features both analepsis (flashbacks) and prolepsis (flash-forwards). The analysis focuses on how aspectual, temporal, and modal morphemes contribute to the speed and tempo of the narrative. First, the study discusses how temporal rhythm in poetry can be expressed through Turkish grammatical morphemes. Then, the temporal rhythm of each episodic unit in Ils Sont Eux is analyzed based on the grammatical morphemes used, and a grammatical rhythm graph is generated for each epizod.

Anahtar Kelimeler

Ils Sont Eux , narratology , grammatical rhythm , modality , aspect , tense

Kaynakça

• Bergson, H., Gabriel M. (1999). Metafizik Nedir, çev. Mustafa Tahralı, Birey Yayınları, t.y.
• Cuddon J. A. (2013). A Dictionary of Literary Terms and Literary Theory. Wiley-Blacwell Publication.
• Genette, G. (2011). Anlatının Söylemi: Yöntem Hakkında Bir Deneme. Çev. Burak Aydar, Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.
• Necatigil, B. (1999), “Şiirimizde Hikâye”, Düzyazılar II. İstanbul: Yapı Kredi Yay., s.185-196.
• Özel, İ. (1997). Erbain. İstanbul: Şule Yayınları.
• Palmer, F. R. (2001). Mood and Modality. Cambridge University Press.
• Prince, G. (2003). A Dictionary of Narratology, University of Nebraska Press, Revised Edition.
• Uzun, N. E. (1998). Türkçede Görünüş/Kip/Zaman Üçlüsü. Dil Dergisi, 68: 5-22.