The Role of State Territorial Administrators in the Earthquakes of February 6, 2023: An Evaluation from the Perspective of Contingency Theory

Öz

This study, which examines the attitudes and behaviors of state territorial administrators working in earthquake zones regarding disaster management processes from framework of the contingency approach, one of the socio-psychological theories reveals that in crisis management, a “situational” strategy is more effective than a “one-size-fits-all” approach. The findings of the study emphasize that local administrators' ability to cope with disasters depends not only on administrative power but also on leadership skills such as contingency flexibility, empathy, quickly decision-making and effective communication. The results of the research based on the experiences of the state territorial administrators assigned in the earthquake zone provinces in disaster management after the February 6, 2023 earthquakes show that crisis management can be carried out with strategies adapted to special conditions not with fixed protocols and disaster resolution practices are a dynamic process. Among the outcomes of the research demonstrate that in addition to the necessity of equipping state territorial administrators with multifaceted competencies that will strengthen local disaster management capacity, there is also a need to develop flexible, integrated and data-driven approaches in disaster management at every stage from planning to implementation, with considering indispensable importance of inter-institutional coordination and voluntary contributions.

Anahtar Kelimeler

• Disaster Management
• Crisis Management
• Local Administrator
• Contingency Theory
• Local Leadership.

6 Şubat 2023 Tarihli Depremlerde Mülki İdare Amirlerinin Rolü: Durumsallık Kuramı Perspektifinden Bir Değerlendirme

Öz

Deprem bölgesinde görev yapan mülki idare amirlerinin afet yönetim süreçlerine ilişkin sergiledikleri tutum ve davranışlarını sosyo-psikolojik kuramlardan biri olan durumsallık yaklaşımı perspektifinden incelemeyi esas alan bu çalışmada, kriz yönetiminde; “herkese uyan” bir yaklaşımdan ziyade, “durumsal” bir stratejinin daha etkili olduğu ortaya konulmaktadır. Çalışmanın bulguları, yerel idarecilerin afetleri yönetmede, yalnızca idari güce değil, aynı zamanda durumsal esneklik, empati, hızlı karar alma ve etkili iletişim gibi liderlik yeteneklerine de bağlı olduğunu vurgulamaktadır. 6 Şubat 2023 depremleri sonrası, deprem bölgesi illerde görevlendirilen mülki idare amirlerinin afet yönetimindeki deneyimleri üzerine bina edilen araştırmanın sonuçları, kriz yönetiminin sabit protokollerle değil, özel koşullara uyarlanmış stratejilerle gerçekleştirilebileceğini, afet çözüm pratiklerinin ise dinamik bir süreç arz ettiğini belirtmektedir. Araştırmanın ulaştığı çıktılar arasında, mülki idare amirlerinin yerel afet yönetim kapasitesini güçlendirecek çok yönlü yetkinliklerle donatılmasının gerekliliği yanında, kurumlar arası koordinasyon ve gönüllü katkıların vazgeçilmez önemi göz önünde bulundurularak afet yönetiminde, planlamadan uygulamaya kadar her aşamada esnek, bütünleşik ve veri odaklı yaklaşımların geliştirilmesine ihtiyaç duyulduğu öne çıkmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Afet Yönetimi
• Kriz Yönetimi
• Mülki İdare Amiri
• Durumsallık Teorisi
• Yerel Liderlik.

Etik Beyan

Bu çalışma için Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Etik Komisyonu’nun 16.04.2026 tarih ve 215 sayılı toplantısında alınan karar doğrultusunda (Sayı: E-95531838-050.99-174301) etik onay alınmıştır.

Kaynakça

1. Hanisch, B. & Wald, A. (2012). A bibliometric view on the use of contingency theory in project management research. Project Management Journal, 43(3), 4-23.
2. Cadez, S. ve C. Guilding (2008). An exploratory investigation of an integrated contingency model of strategic management accounting. Accounting, Organizations and Society, 33(7), 836-863. in
3. Cancel, A. E., Cameron, G. T., Sallot, L. M., ve Mitrook, M. A. (1997). It depends: A contingency theory of accommodation public relations. https://doi.org/10.1207/ s1532754xjprr0901_02 communication Journal of Public Relations Research, 9(1), 31–63.
4. Coombs, W. T. (2007). Protecting organization reputations during a crisis: The development and application of situational crisis theory. https://doi.org/10.1057/ palgrave.crr.1550049 Corporate Reputation Review, 10(3), 163–176.
5. Çalışkan, G. (2014). Local governance and disaster risk reduction in Turkey (Yüksek lisans tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi).
6. Çapar, S. (Ed.) (2024). 6 Şubat Kahramanmaraş Depremlerinde, İçişleri Bakanlığı ve Mülki İdare Amirleri. Ankara: Türk İdareciler Derneği, Türk İdari Araştırmalar Vakfı, Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü.
7. Donaldson, L. (2001). The contingency theory of organizations. Sage. Educba. (2018) How To Apply Management Theories At Worksplace. Erişim https://www.educba.com/how-to-applymanagement-theories-at-workplace adresinden 04.08.2025 tarihinde alınmıştır.
8. Ergünay, O. (2020). Türkiye'de afet yönetiminde iletişim sorunları: Kurumsal kapasiteler ve kriz algısı. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 75(2), 437–464.

9. Fiedler, F. E. (1964). A contingency model of leadership effectiveness. Advances in Experimental Social Psychology, 1, 149–190.
10. Güney, S. (2007). Yönetim ve Organizasyon (2. Baskı). Ankara: Nobel Yayıncılık. Hermansson, H. (2019). Challenging wicked problems in crisis management: A critical study of Swedish wildfire response. Risk, Hazards & Crisis in Public Policy, 10(4), 405–428. İl İdaresi Kanunu (5442 sayılı) (2025). İl İdaresi Kanunu. https:// www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5442&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 (erişim: 05.08.2025).
11. Kapucu, N. (2008). Collaborative emergency management: Better community organizing, better public preparedness and response. Disasters, 32(2), 239–262.
12. Kapucu, N., & Garayev, V. (2011). Collaborative decision-making in emergency and disaster management. International Journal of Public Administration, 34(6), 366–375.
13. Kapucu, N., & Özerdem, A. (2013). Managing emergencies and crises. Jones & Bartlett Publishers.
14. Karakulle, İ. (2020). Kavramsal Açıdan Liderlik ve Motivasyon: Teorik Bir İnceleme. Sosyal ve Beşerî Bilimlerde Teori ve Araştırmalar 2 – Cilt I (Bölüm 29, ss. 649–680). Ankara: Gece Kitaplığı.
15. Olum, Y. (2004) Modern Management Theorıes And Practices. 15th East African Central Banking Course, Kenya, 1718.
16. Özden, Ş. (Ed.) (2025a). 6 Şubat 2023 Depremlerinin Anatomisi. Ankara: Türk İdari Araştırmalar Vakfı.
17. Özden, Ş. (Ed.) (2025b). 6 Şubat 2023 Depremlerinin Fotoğrafik Atlası. Ankara: Türk İdari Araştırmalar Vakfı.
18. Pearson, C. M., & Clair, J. A. (1998). Reframing crisis management. Academy of Management Review, 23(1), 59–76.
19. Sarıkavak, K. (2021). Merkez ve Taşra Teşkilatlarıyla Dahiliye Nezareti (1836-1922). Ankara: Türk İdari Araştırmalar Vakfı.
20. TAMP (2025). Türkiye Afet Müdahale Planı. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD). https://www.afad.gov.tr/turkiye-afet-mudahale-plani (erişim: 05.08.2025).
21. Tengilimoğlu, D., M. Akbolat ve O. Işık (2014). Sağlık İşletmeleri Yönetimi (6.Baskı). Ankara: Nobel Akademi Yayıncılık.
22. Ulutürk, M. (2006). Afet yönetiminde yerel yönetimlerin rolü. Çağdaş Yerel Yönetimler Dergisi, 15(1), 17–28.
23. Ünlü, A., Kapucu, N., ve Şahin, B. (2010). Afet yönetiminde kurumsal kapasite: Türkiye örneği. Amme İdaresi Dergisi, 43(4), 55–79.
24. Yelkikalan, N., Z. Dalboy, S. Doğan ve A. Oflaz (2020). COVID-19’un Maslow’un ihtiyaçlar hiyerarşisi kuramına etkisi: Durumsallık yaklaşımı bağlamında bir araştırma. Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi, 15(2), 139-165.