Araştırma Makalesi

Tekno-Feodalizm Perspektifinden Sinema Sektöründe Üretken Yapay Zekâ Teknolojisinin Analizi

Cilt: 10 Sayı: 18 30 Haziran 2025
PDF İndir
TR EN

Tekno-Feodalizm Perspektifinden Sinema Sektöründe Üretken Yapay Zekâ Teknolojisinin Analizi

Öz

Bu çalışma, medya ve sinema sektörünün yapay zekâ teknolojileri ile yakınsaması neticesinde bilhassa sinematografik görsel üretim pratiklerinde etkin bir şekilde kullanılmaya başlanılan üretken yapay zekâ modellerinin tekno-feodalizm perspektifinden eleştirel bir çözümlemesini sunmaktadır. Betimsel analiz yöntemi kullanılan çalışmanın temel savı, sinematik içerik üretimi için yapay zekâ teknolojisini kullanan bireysel ve kurumsal üreticilerin, teknoloji şirketlerinin yapay zekâ platformlarına ve bulut sistemlerine sistematik olarak daha çok bağımlı hale geldiğidir. Bu bağlamda çalışma, teknolojik dönüşümü ve bu dönüşüm sürecinde gelişen güç ilişkilerini eleştirel ekonomi-politik bir perspektiften ele almaktadır. Çalışmada yapay zekâ teknolojisinin tarihsel gelişimi ile toplumsal, kültürel ve ideolojik boyutları kapsam dışında tutulmuştur. Bununla birlikte yapay zekâ teknolojisi, salt ekonomik analizin ötesine geçilerek, tekno-feodalizm kavramsal çerçevesi içinde yeniden tanımlanmıştır. Çalışmanın sonucunda, medya ve sinema endüstrisinin üretim, dağıtım ve gösterim süreçlerinde dijital dünyaya hâkim olan birkaç teknoloji şirketinin kontrolünün giderek güçleneceği ve bu durumun tekno-feodal yapıyı pekiştireceği saptanmıştır. Büyük teknoloji şirketlerinin üretken yapay zekâ alanına yaptığı stratejik yatırımlar ve start-up satın almaları, pazarın giderek tekelleşeceğini göstermektedir. Bu yapılanma, medya üretimindeki platform bağımlılığını derinleştirirken, bireysel ve kurumsal üreticilerin özerk üretim olanaklarını da sınırlandırmaktadır. Böylece dijital lordlar olarak konumlanan teknoloji şirketlerinin hem abonelik sistemleri üzerinden gelir elde etmesi hem de kullanıcı verilerini kontrol etmesi yoluyla oluşan çift yönlü sömürü mekanizması güçlenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Acemoğlu, D. ve Restrepo, P. (2018). The race between man and machine: Implications of technology for growth, factor shares, and employment. American Economic Review, VI(108), ss. 1488–1542.
  2. Aksoy, S. (2018). Sermaye birikimi, teknoloji ve uluslararasılaşma olgularını Endüstri 4.0 döneminde yeniden düşünmek. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(Özel Sayı), ss. 1697-1706.
  3. Alemdar, A. A. (2024, Temmuz 25). Tekno-feodalizmin politik ekonomik eleştirisi. Kompleks. Erişim tarihi: 24.11.2024. https://kompleks.org/fasikul/teknofeodalizm/bolum-2/tekno-feodalizmin-politik-ekonomi-elestirisi/
  4. Amazon. (2024). Üretici yapay zekâ nedir? Erişim tarihi: 15.08.2024. https://aws.amazon.com/tr/what-is/generative-ai/
  5. Amigud, A. (2024). Generative AI, the creative industries, and human work. Philosophy & Technology, 37(49), ss. 1-20.
  6. Anantrasirichai, N. ve Bull, D. (2022). Artificial intelligence in the creative industries: A review. Artificial Intelligence Review, 55, ss. 589-656.
  7. Aquarius Project. (1971). Revolutionary engineering: Towards a 'counter-technology'. Erişim tarihi: 11.11.2024. https://www.sense-of-rebellion.com/text/revolutionary-engineering
  8. Atabek, Ü. (2020). Tarihten geleceğe iletişim teknolojileri. Siyasal Kitabevi.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İletişim ve Medya Çalışmaları (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

22 Aralık 2024

Kabul Tarihi

28 Mart 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 10 Sayı: 18

Kaynak Göster

APA
Kapır, B. (2025). Tekno-Feodalizm Perspektifinden Sinema Sektöründe Üretken Yapay Zekâ Teknolojisinin Analizi. Tykhe Sanat ve Tasarım Dergisi, 10(18), 257-285. https://doi.org/10.55004/tykhe.1605565
AMA
1.Kapır B. Tekno-Feodalizm Perspektifinden Sinema Sektöründe Üretken Yapay Zekâ Teknolojisinin Analizi. Tykhe. 2025;10(18):257-285. doi:10.55004/tykhe.1605565
Chicago
Kapır, Bahadır. 2025. “Tekno-Feodalizm Perspektifinden Sinema Sektöründe Üretken Yapay Zekâ Teknolojisinin Analizi”. Tykhe Sanat ve Tasarım Dergisi 10 (18): 257-85. https://doi.org/10.55004/tykhe.1605565.
EndNote
Kapır B (01 Haziran 2025) Tekno-Feodalizm Perspektifinden Sinema Sektöründe Üretken Yapay Zekâ Teknolojisinin Analizi. Tykhe Sanat ve Tasarım Dergisi 10 18 257–285.
IEEE
[1]B. Kapır, “Tekno-Feodalizm Perspektifinden Sinema Sektöründe Üretken Yapay Zekâ Teknolojisinin Analizi”, Tykhe, c. 10, sy 18, ss. 257–285, Haz. 2025, doi: 10.55004/tykhe.1605565.
ISNAD
Kapır, Bahadır. “Tekno-Feodalizm Perspektifinden Sinema Sektöründe Üretken Yapay Zekâ Teknolojisinin Analizi”. Tykhe Sanat ve Tasarım Dergisi 10/18 (01 Haziran 2025): 257-285. https://doi.org/10.55004/tykhe.1605565.
JAMA
1.Kapır B. Tekno-Feodalizm Perspektifinden Sinema Sektöründe Üretken Yapay Zekâ Teknolojisinin Analizi. Tykhe. 2025;10:257–285.
MLA
Kapır, Bahadır. “Tekno-Feodalizm Perspektifinden Sinema Sektöründe Üretken Yapay Zekâ Teknolojisinin Analizi”. Tykhe Sanat ve Tasarım Dergisi, c. 10, sy 18, Haziran 2025, ss. 257-85, doi:10.55004/tykhe.1605565.
Vancouver
1.Bahadır Kapır. Tekno-Feodalizm Perspektifinden Sinema Sektöründe Üretken Yapay Zekâ Teknolojisinin Analizi. Tykhe. 01 Haziran 2025;10(18):257-85. doi:10.55004/tykhe.1605565

34827348253482834829