Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarından ‘Nitelikli Eğitim’ Kapsamında Türkiye’deki Sağlık Yönetimi Bölümlerinin Program Çıktılarının Analizi

Öz

Sürdürülebilir kalkınmanın sağlanmasında eğitim, bireylerin bilgi, beceri ve değerler yoluyla toplumsal, ekonomik ve çevresel sorunlara çözüm üretme kapasitesini geliştiren temel bir araçtır. Bu bağlamda, Birleşmiş Milletler tarafından belirlenen Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları arasında yer alan “Nitelikli Eğitim” kapsayıcı, adil ve yaşam boyu öğrenmeyi destekleyen eğitim sistemlerinin oluşturulmasını hedeflemektedir. Bu araştırmanın amacı, “Nitelikli Eğitim” kapsamında, Türkiye’de lisans düzeyinde eğitim veren sağlık yönetimi bölümlerinin program çıktılarının söz konusu hedeflere ne düzeyde katkı sağladığını incelemektir. Araştırmada, Yükseköğretim Kurulu Lisans Atlası verileri doğrultusunda belirlenen 61 devlet ve 20 vakıf üniversitesi olmak üzere toplam 81 üniversitenin sağlık yönetimi bölümleri kapsama alınmıştır. Bölümlerin internet sitelerinde beyan edilen program çıktıları, nitel araştırma desenlerinden tümdengelimsel yansıtıcı tematik analiz (deductive reflexive thematic analysis) yöntemi ile analiz edilmiştir. Analiz sürecinde, “Nitelikli Eğitim” başlığı altında vurgulanan “yaşam boyu öğrenme”, “insan hakları”, “toplumsal cinsiyet eşitliği”, “sürdürülebilir kalkınma ve sürdürülebilir yaşam tarzları”, “barış ve şiddetsizlik kültürü”, “küresel vatandaşlık” ile “kültürel çeşitlilik ve kültürün sürdürülebilir kalkınmaya katkısı” olmak üzere yedi tema temel alınmıştır. Bulgular, sağlık yönetimi bölümlerinin program çıktılarında evrensel değerler ve etik, hukukun üstünlüğü ve teknoloji okuryazarlığı gibi konuların yeterli düzeyde yer aldığını göstermektedir. Buna karşılık, toplumsal cinsiyet eşitliği, insan haklarının temel boyutları, kültürel çeşitliliğin korunması ve sürdürülebilir çözümler üretebilme gibi sürdürülebilir kalkınma amaçları açısından önemli görülen alanların program çıktılarında sınırlı düzeyde yer aldığı tespit edilmiştir. Araştırma sonuçları, sağlık yönetimi eğitiminin “Nitelikli Eğitim” amacı ve alt hedefleri ile daha bütüncül bir biçimde uyumlaştırılabilmesi için program çıktılarının yeniden gözden geçirilmesi ve özellikle sürdürülebilirlik boyutunun güçlendirilmesi gerektiğine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
• Program Çıktıları
• Sağlık Yönetimi Eğitimi
• Nitelikli Eğitim Hedefi

Analysis of Learning Outcomes of Health Management Departments in Turkey Within the Scope of the ‘Quality Education’ Goal of Sustainable Development

Abstract

Education is a fundamental tool in achieving sustainable development, enhancing individuals’ capacity to solve societal, economic, and environmental problems through knowledge, skills, and values. In this context, Quality Education, one of the Sustainable Development Goals set by the United Nations, aims to create inclusive, equitable education systems that support lifelong learning. The purpose of this research is to examine the extent to which the learning outcomes of undergraduate health management departments in Turkey contribute to these goals under the Quality Education framework. The study included health management departments from a total of 81 universities (61 state and 20 private universities) selected based on data from the Higher Education Council Undergraduate Atlas. The learning outcomes stated on the departments’ websites were analyzed using the deductive reflexive thematic analysis method, a qualitative research design. The analysis focused on seven themes emphasized under the heading of Quality Education: “lifelong learning”, “human rights”, “gender equality”, “sustainable development and sustainable lifestyles”, “culture of peace and non-violence”, “global citizenship”, and “cultural diversity and the contribution of culture to sustainable development”. The findings indicate that universal values ​​and ethics, the rule of law, and technological literacy are adequately included in the learning outcomes of health management departments. In contrast, areas critical to sustainable development goals, such as gender equality, fundamental dimensions of human rights, the protection of cultural diversity, and the ability to generate sustainable solutions, are found to be represented at a limited level in the learning outcomes. The research results indicate that learning outcomes need to be reviewed and, in particular, the sustainability dimension strengthened, in order to align health management education more holistically with the goal and targets of Quality Education.

Keywords

• Sustainable Development Goals
• Learning Outcomes
• Health Management Education
• The Goal of Quality Education

Kaynakça

1. Acemoğlu, D. & Robinson J. A. (2013). Ulusların düşüşü: Güç, refah ve yoksulluğun kökenleri. 2. Basım, Doğan Kitap.
2. Akman, S. U. (2021). Toplumsal cinsiyet eşitsizliği ve toplumsal baskı: Türkiye istatistik kurumu yaşam memnuniyeti araştırması üzerine analizler. EKOIST Journal of Econometrics and Statistics, (35), 83-109. https://doi.org/10.26650/ekoist.2021.35.984568
3. Akyıldız, F. (2011). Binyıl kalkınma hedefleri, insan hakları ve demokrasi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (14), 39-60.
4. Alaca, N., & Kaba, H. (2022). Program çıktılarının mezunlar tarafından algılanan karşılanma düzeyi, eğitim ile iş memnuniyetlerinin ve iş bulma sürelerinin mezuniyet yıllarına göre karşılaştırılması: Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Bölümü. Hacettepe University Faculty of Health Sciences Journal, 9(1), 166-190. https://doi.org/10.21020/husbfd.1003345
5. Balcı, M. C., & Yıldız, A. (2022). Yaşam boyu eğitimden yaşam boyu öğrenmeye: Faure ve Delors raporları. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (56), 149-174. https://doi.org/10.9779/pauefd.1068818
6. Bardakçı, Ş., & Oğlak, S. (2022). Toplumsal cinsiyet eşitsizliği endeksi ve Türkiye. Toplumsal Politika Dergisi, 3(1), 71-90.
7. Birinci, E. (2025). İleri yetişkinler için yaşam boyu öğrenme modeli: üçüncü yaş üniversiteleri. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 16(2), 3334-3354. https://doi.org/10.51460/baebd.1670787
8. Birleşmiş Milletler (2015a). What are the Sustainable Development Goals?. https://www.undp.org/sustainable-development-goals Erişim Tarihi: 22.11.2025

9. Birleşmiş Milletler (2015b). The 17 Goals - 4 Quality Education. https://sdgs.un.org Erişim Tarihi: 21.11.2025
10. Birleşmiş Milletler (2015c). Global citizenship. https://www.un.org/en/academic-impact/global-citizenship Erişim Tarihi: 20.11.2025
11. Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (2000). Human development report 2000: Human rights and human development, New York, USA. https://hdr.undp.org/content/human-development-report-2000 Erişim Tarihi: 27.11.2025
12. Birleşmiş Milletler-Türkiye (2015). Türkiye sürdürülebilir kalkınma amaçları çalışmalarımız. https://turkiye.un.org/tr/sdgs/4 Erişim Tarihi: 22.11.2025
13. Bologna Declaration (1999). The European higher education area. 19 Haziran 1999’da Bologna’da bir araya gelen Avrupa Eğitim Bakanları Toplantısı’nın ortak bildirisi.
14. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
15. Braun, V., & Clarke, V. (2019). Reflecting on reflexive thematic analysis. Qualitative Research in Sport, Exercise and Health, 11(4), 589-597. https://doi.org/10.1080/2159676X.2019.1628806
16. Braun, V., & Clarke, V. (2021). One size fits all? What counts as quality practice in (reflexive) thematic analysis?. Qualitative Research in Psychology, 18(3), 328-352. https://doi.org/10.1080/14780887.2020.1769238 Brundtland Raporu (1987). https://en.wikisource.org/wiki/Brundtland_Report/Chapter_2._Towards_Sustainable_Development Towards_Sustainable_Development Erişim Tarihi: 25.11.2025
17. Bulut, B., & Çakmak, Z. (2018). Sürdürülebilir kalkınma eğitimi ve öğretim programlarına yansımaları. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 7(4), 2680-2697.
18. Cansever, İ. H. (2021). Sürdürülebilir kalkınma ve sağlık: Türkiye’nin 2023 hedefleri ile karşılaştırmalı bir değerlendirme. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 24(3), 633-650.
19. Coşkun, A. (2024). Cumhurbaşkanlığı sürdürülebilir kalkınma amaçlarının eğitim programlarına entegrasyonu üzerine bir deneme. BABUR Research, 3(1), 1-40.
20. Çelik, H. (2024). Sürdürülebilir kalkınma amacı 4 ve on ikinci kalkınma planı: Türkiye’nin nitelikli eğitim hedefleri üzerine bir inceleme. Journal of New Paradigms in Education, 1(1), 53-65. https://doi.org/10.5281/zenodo.14228892
21. Dünya Ekonomik Forumu (2021). The climate progress survey: business & consumer worries & hopes, a global study of public opinion. https://www3.weforum.org/docs/SAP_WEF_Sustainability_Report.pdf Erişim Tarihi: 26.11.2025
22. Dünya Ekonomik Forumu (2025). The global risks report, 20th Edition. https://www.weforum.org/publications/global-risks-report-2025/ Erişim Tarihi: 26.11.2025
23. European Association of Regional and Local Authorities for Lifelong Learning-EARLALL (2023). https://www.earlall.eu/how-is-lifelong-learning-linked-with-the-sustainable-development-goals/ Erişim Tarihi: 23.11.2025
24. Faure, E., Herrera, F., Kaddoura, A., Lopes, H., Petrovsky, A.V., Rahnema, M., & Frederick Champion, W. (1972). Learning to be: The world of education today and tomorrow. UNESCO Publishing.
25. Gedik, Y. (2020). Sosyal, ekonomik ve çevresel boyutlarla sürdürülebilirlik ve sürdürülebilir kalkınma. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 3(3), 196-215.
26. Gökçe, Ç., & Seymen, O. (2025). Çok kültürlü örgütlerde kültürel çeşitlilik yönetimi ve kolektif yeterlik ilişkisi: çok kültürlü takımlar bağlamında sosyal bilişsel kuramdan hareketle bir model önerisi. Dokuz Eylül Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 26(1), 154-183. https://doi.org/10.24889/ifede.1567651
27. Güleç, İ., Çelik, S., & Demirhan, B. (2012). Yaşam boyu öğrenme nedir? Kavram ve kapsamı üzerine bir değerlendirme. Sakarya University Journal of Education, 2(3), 34-48.
28. Harris, J. (2000). Basic principles of sustainable development, Dimensions of Sustainable Development, 1, 21-41. İçen, M., & Akpınar, E. (2012). Küresel vatandaşlık eğitiminin uluslararası sorunların çözümündeki rolü. Erzincan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 277-290.
29. Kan, Ç. (2009). Sosyal bilgiler eğitiminde küresel vatandaşlık. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 26(26), 25-30.
30. Kaya, B., & Kaya, A. (2012). Teknoloji çağında öğretmen adaylarının küresel vatandaşlık algıları. Sakarya University Journal of Education, 2(3), 81-95.
31. Krause, M. W., Viljoen, M. J., Nel, M. M., & Joubert, G. (2006). Development of a framework with specific reference to exit-level outcomes for the education and training of South African undergraduate physiotherapy students. Health policy, 77(1), 37-42. http://dx.doi.org/10.1016/j.healthpol.2005.07.015
32. Makwana, V., & Bhatia, K. (October 18, 2024). Navigating the infodemic: fostering critical media literacy in the digital age to combat misinformation. Proceedings of the 1st International Conference on Educational, Cultural and Societal Approaches in Literature, Communication, & Translation (ECSA_LCT 2024)
33. Mesleki Yeterlilik Kurumu (2012). Türkiye yeterlilikler çerçevesi istişare belgesi. https://www.myk.gov.tr/images/articles/editor/tyc/TYC_stisare_Belgesi_Temmuz_2012.pdf Erişim Tarihi: 28.11.2025
34. Milli Eğitim Temel Kanunu (1973). https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.1739.pdf Erişim Tarihi: 23.11.2025 OECD (2018). The future of education and skills 2030. https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2018/06/the-future-of-education-and-skills_5424dd26/54ac7020-en.pdf Erişim Tarihi: 29.11.2025
35. Örs, M., & Kaya, H. E. (2021). Yaşamboyu öğrenme bakış açısından toplumsal cinsiyet eşitliği ve sosyal adalet. Trakya Eğitim Dergisi, 11(3), 1703-1716. https://doi.org/10.24315/tred.905521
36. Özdemir, S., Acuner, İ. Ç., Akalın, A. A., Tanrıöver, Ö., İzbırak, G., & Ercan, S. (2018). Mezuniyet öncesi tıp eğitiminde program çıktılarının güncellenmesi: Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi süreci. Tıp Eğitimi Dünyası, 17(52), 76-93.
37. Rich, C. R., Singleton, J. K., & Wadhwa, S. S. (2018). Sustainability for healthcare management: A leadership imperative. London: Routledge. 2nd Edition, ss. 16-17. ISBN: 9781315276878 https://doi.org/10.4324/9781315276878
38. Roberts, V., Perryman, M., & Rivers, P. A. (2009). A discussion paper on the assessment of student learning outcomes for healthcare management. Health Education Journal, 68(2), 140-148. https://doi.org/10.1177/0017896909103851
39. Sağlık Bilimleri Eğitim Programları Değerlendirme ve Akreditasyon Derneği (2022). Özdeğerlendirme raporu hazırlama kılavuzu (Revizyon 4). https://www.sabak.org.tr/index.php/tr/belgeler-ve-formlar Erişim Tarihi: 02.03.2026
40. Strateji ve Bütçe Başkanlığı (2023). On ikinci kalkınma planı (2024-2028). https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2023/12/On-Ikinci-Kalkinma-Plani_2024-2028_11122023.pdf Erişim Tarihi: 29.11.2025
41. Tarhan, M., & Altun, A. (2016). UNESCO ve barış eğitimi. International Journal of Field Education, 2(2), 58-71.
42. Toprak, T. E. (2019). Internationalization, mobility and Englishization in higher education across OECD countries. Journal of University Research, 2(1), 12-17. https://doi.org/10.26701/uad.490903
43. Tunçay, G. Y., & Çobanoğlu, N. (2024). Çevresel sürdürülebilir yaşam tarzı. Ulusal Çevre Bilimleri Araştırma Dergisi, 7(2), 69-81.
44. Türkoğlu, İ. (2020). Sürdürülebilir kalkınmada kültür mirasının yeri ve önemi. Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 10(20), 117-143. https://doi.org/10.33207/trkede.692194
45. UN PRME (Principles of Responsible Management Education) (2020), Blueprint for SDG integration into curriculum, research and partnerships. https://d30mzt1bxg5llt.cloudfront.net/public/uploads/PDFs/BlueprintForSDGIntegration.pdf Erişim Tarihi: 26.02.2026
46. UNESCO (2012). Culture: A driver and an enabler of sustainable development. https://www.un.org/millenniumgoals/pdf/Think%20Pieces/2_culture.pdf Erişim Tarihi: 24.11.2025
47. UNESCO (2015). Peace education: framework for teacher education. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000150262 Erişim Tarihi: 24.11.2025
48. Union for the Mediterranean (2017). Visions and actions to promote gender equality in the Mediterranean. https://ufmsecretariat.org/wp-content/uploads/2017/12/VA-to-promote-gender-equality-in-the-Mediterranean-Web-low.pdf Erişim Tarihi: 30.11.2025
49. World Economic Forum (2024). Global gender gap report. https://www3.weforum.org/docs/WEF_GGGR_2024.pdf Erişim Tarihi: 24.11.2025
50. Yükseköğretim Kurulu (2025). Lisans atlası. https://yokatlas.yok.gov.tr Erişim Tarihi: 10.12.2025