Araştırma Makalesi

Yazılım Mühendisliği Eğitiminde Üretici Yapay Zekâ Destekli Hata Üretme ve Ayıklamaya Dayalı Öğrenimin Öğrencilerin Mesleki Öz-Yeterlilikleri Üzerindeki Etkisi

Cilt: 9 Sayı: 1 30 Mart 2026
PDF İndir
TR EN

Yazılım Mühendisliği Eğitiminde Üretici Yapay Zekâ Destekli Hata Üretme ve Ayıklamaya Dayalı Öğrenimin Öğrencilerin Mesleki Öz-Yeterlilikleri Üzerindeki Etkisi

Öz

Günümüzde üretici yapay zekâ araçlarının yazılım mühendisliği eğitimine entegrasyonu, bu araçların öğrencileri “bilişsel tembelliğe” ittiği endişesi ile “verimliliği artıran bir asistan” olduğu görüşü arasındaki ikilem nedeniyle hızla genişleyen bir araştırma alanı haline gelmiştir. Özellikle Büyük Dil Modellerinin ve benzeri üretici araçların kod üretimindeki başarısı, eğitimcileri, bu araçların salt çözüm üreticisi olarak değil, öğrencilerin eleştirel düşünme ve hata ayıklama becerilerini geliştirecek pedagojik bir araç olarak nasıl konumlandırılacağı sorusuna yöneltmiştir. Bu araştırma, Kırklareli Üniversitesi Yazılım Mühendisliği Bölümü’nde öğrenim gören (1. Sınıf n = 47, 2. Sınıf n = 56, 3. Sınıf n = 11 ve 4. Sınıf n = 4), lisans öğrencileri ile gerçekleştirilmiş olup, veriler ilişkisel tarama modeli esas alınarak toplanmış ve Yapısal Eşitlik Modellemesi ile analiz edilmiştir. Bulgular, yapay zekâ desteğinin mesleki öz-yeterliliği doğrudan etkilemediğini; bunun yerine öğrencilerin derinlemesine öğrenme süreçlerini tetikleyerek ve iş birliğine dayalı hata ayıklama becerilerini güçlendirerek dolaylı ve istatistiksel olarak anlamlı bir etki yarattığını ortaya koymuştur. Özellikle Önem-Performans Haritası Analizi (IPMA) ve Gerekli Koşul Analizi (NCA) sonuçları, iş birliğine dayalı hata ayıklama deneyiminin mesleki yetkinlik inancı için en stratejik öneme sahip değişken olduğunu, ancak öğrencilerin bu süreçte en düşük performansı sergilediğini göstermiştir. Çalışma sonucunda, yapay zekânın eğitim müfredatlarına entegrasyonunda odak noktasının kod üretiminden ziyade; koddaki hataların analizi, kasıtlı hata enjeksiyonu ve hata ayıklama süreçlerine kaydırılması gerektiği vurgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aarne, O., Peltola, P., Leinonen, J., & Hellas, A. (2018). A Study of Pair Programming Enjoyment and Attendance using Study Motivation and Strategy Metrics. Proceedings of the 49th ACM Technical Symposium on Computer Science Education, 759-764. Baltimore Maryland USA: ACM. https://doi.org/10.1145/3159450.3159493
  2. Babbie, E. R. . (2013). The practice of social research. Wadsworth Cengage Learning.
  3. Becker, B. A., Denny, P., Finnie-Ansley, J., Luxton-Reilly, A., Prather, J., & Santos, E. A. (2023). Programming Is Hard - Or at Least It Used to Be: Educational Opportunities and Challenges of AI Code Generation. Proceedings of the 54th ACM Technical Symposium on Computer Science Education V. 1, 500-506. Toronto ON Canada: ACM. https://doi.org/10.1145/3545945.3569759
  4. Büyükeke, A. (2025). Öğrencilerin Programlama Derslerinde Üretken Yapay Zekâ Araçlarını Kabulü: Genişletilmiş Teknoloji Kabul Modeli ile Türkiye’den Bulgular. Journal of University Research, 8(4), 543-556. https://doi.org/10.32329/uad.1728785
  5. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Erkan Akgün, Ö., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2017). Bilimsel araştırma yöntemleri (23. bs). Ankara:Pegem Akademi Yayıncılık. https://doi.org/10.14527/9789944919289
  6. Chi, M. T. H., & Wylie, R. (2014). The ICAP Framework: Linking Cognitive Engagement to Active Learning Outcomes. Educational Psychologist, 49(4), 219-243. https://doi.org/10.1080/00461520.2014.965823
  7. Cintron, L., Chang, Y., Cohoon, J., Tychonievich, L., Halsey, B., Yi, D., & Schmitt, G. (2019). Exploring Underrepresented Student Motivation and Perceptions of Collaborative Learning-Enhanced CS Undergraduate Introductory Courses. 2019 IEEE Frontiers in Education Conference (FIE), 1-6. Covington, KY, USA: IEEE. https://doi.org/10.1109/FIE43999.2019.9028463
  8. Creswell, J. W. (2019). Educational research: Planning, conducting, and evaluating quantitative and qualitative research (Sixth edition). Saddle River, New Jersey: Pearson.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yükseköğretim Çalışmaları (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

16 Şubat 2026

Kabul Tarihi

23 Mart 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 1970 Cilt: 9 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Yazar, S. (2026). Yazılım Mühendisliği Eğitiminde Üretici Yapay Zekâ Destekli Hata Üretme ve Ayıklamaya Dayalı Öğrenimin Öğrencilerin Mesleki Öz-Yeterlilikleri Üzerindeki Etkisi. Journal of University Research, 9(1), 112-130. https://izlik.org/JA54PA35KJ

Articles published in the Journal of University Research (Üniversite Araştırmaları Dergisi - ÜAD) are licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) License 32353.